რა არის კიბოს მიზანმიმართული მკურნალობა? FDA-ს მიერ დამტკიცებული ყველა ჭკვიანი წამალი

რა ჭკვიანი წამლებია FDA-ს მიერ დამტკიცებული?

აშშ-ის სურსათისა და წამლების ადმინისტრაცია (FDA)ახალი კიბოს პრეპარატების დამტკიცებაში მსოფლიოს წამყვან ორგანიზაციად მიიჩნევა, თუმცა, რა თქმა უნდა, მისი გადაწყვეტილებები მხოლოდ აშშ-შია სავალდებულო. მიუხედავად ამისა, მთელ მსოფლიოში ონკოლოგიის პროფესიონალებისთვის FDA-ს დამტკიცება ახალი კიბოს მკურნალობების ყველაზე მნიშვნელოვანი სტანდარტია.

FDA-მ უკვე მრავალი მიზანმიმართული კიბოს წამალი დაამტკიცა და კიდევ ბევრი კლინიკურ კვლევებში ცალკე ან სხვა მკურნალობებთან კომბინაციაში იცდება. ქვემოთ მოცემულია კიბოსთვის აქამდე FDA-ს მიერ დამტკიცებული მიზანმიმართული მკურნალობებისა და მათი მოლეკულური სამიზნეების სია.

რა არის მიზანმიმართული / ჭკვიანი წამალი?

მიზანმიმართული კიბოს მკურნალობები ისეთი წამლებია, რომლებიც სიმსივნის ზრდისა და პროგრესირებისთვის საჭირო სპეციფიკურ / განსაკუთრებულ მოლეკულებში ჩარევისთვის შეიქმნა.

ტრადიციული ციტოტოქსიკური (უჯრედის მომკვლელი) ქიმიოთერაპიებიჩვეულებრივ უჯრედის გაყოფას აფერხებს და ორგანიზმში სწრაფად გამყოფ უჯრედებს კლავს. მიზანმიმართული კიბოს წამლების მთავარი მიზანია კიბოს უჯრედებისთვის უფრო ზუსტი და პოტენციურად ნაკლები გვერდითი ეფექტის მქონე მკურნალობის ჩატარება.

რა ტიპის მიზანმიმართული მკურნალობა არსებობს?

მიზანმიმართული კიბოს წამლები ზოგადად მონოკლონურ ანტისხეულებად ან მცირე მოლეკულებად კლასიფიცირდება.

1. მონოკლონური ანტისხეულები

მონოკლონური ანტისხეულები (mAb) დიდი ბიოლოგიური აგენტებია — ანუ ცოცხალი ორგანიზმებისგან იწარმოება — რომლებიც ლაბორატორიაში ვითარდება და განსაკუთრებით სისხლის მიმოქცევაში სამიზნეების ამოცნობისა და მათთან შეკავშირებისთვის იქმნება. ამით ისინი რეცეპტორს და უჯრედის მემბრანიდან შიგნით მიმართულ უჯრედულ სიგნალს თრგუნავს, აპოპტოზის მსგავს ფუნქციას ან იმუნური სისტემის აქტივობას ირიბად ააქტიურებს. ზოგიერთი მონოკლონური ანტისხეული უჯრედულ სასიგნალო გზაში არსებულ კონკრეტულ ცილაზე დამიზნების გამო მიზანმიმართულ მკურნალობად მიიჩნევა. მაგალითები შეიძლება იყოს HER2 რეცეპტორზე მიმართული ტრასტუზუმაბი ან სისხლძარღვთა ენდოთელური ზრდის ფაქტორზე (VEGF) მიმართული ბევაციზუმაბი . ქვემოთ დეტალურად აღწერილი ახალი თაობის იმუნოთერაპიებიც მონოკლონური ანტისხეულის აგებულების წამლებია, რომლებიც იმუნური სისტემის მიერ კიბოს უჯრედის უცხოდ ამოცნობისთვის შეიქმნა.

მონოკლონურ ანტისხეულებთან დაკავშირებული გვერდითი ეფექტები მოქმედების კონკრეტულ მექანიზმს ეფუძნება. თუმცა ყველა მონოკლონურ ანტისხეულს ალერგიული რეაქციის, მაგალითად, ანაფილაქსიის ან ინფუზიასთან (ვენაში ხსნარის შეყვანასთან) დაკავშირებული რეაქციის გამოწვევა შეუძლია. გვერდითი ეფექტების უმეტესობა მსუბუქად მიიჩნევა.

დიდი ზომისა და მოლეკულებისგან შედგენის გამო, რომლებიც ჩვეულებრივ კუჭის მჟავე გარემოში იშლება, მონოკლონური ანტისხეულები ინტრავენურად შეჰყავთ.

2. მცირე მოლეკულის წამლები

მცირე მოლეკულის წამლები იმდენად მცირე აგენტებია, რომ მოქმედებისთვის სამიზნე უჯრედებში ადვილად შედის. კიბოს სამკურნალოდ გამოყენებული მათი უმეტესობა უჯრედის შიდა სპეციფიკურ ფაქტორებზეა მიმართული, რომლებიც გამრავლებაში, გადარჩენაში, მიგრაციასა და ანგიოგენეზში მონაწილეობს. კონკრეტული სამიზნეების გამო მათ ხშირად მიზანმიმართულ აგენტებს უწოდებენ. თუმცა სხვა ტიპის წამლებიც, მაგალითად, მონოკლონური ანტისხეულები, მიზანმიმართულად შეიძლება ჩაითვალოს.

არსებობს მცირე მოლეკულის მრავალი კლასი, განსაზღვრული დაბლოკილი ფაქტორით ან პროცესით. მაგალითად, დიდი კლასია ტიროზინკინაზის ინჰიბიტორები — მოლეკულები, რომლებიც უჯრედებში არსებულ ან მათ მიერ გამოხატულ ცილებს (ტიროზინკინაზებს) თრგუნავს. მაგალითად, ფილტვის კიბოში EGFR და ALK რეცეპტორის მუტაციებზემიმართული წამლები.

მცირე მოლეკულის წამლებთან დაკავშირებული გვერდითი ეფექტები მოქმედების მექანიზმის მიხედვით იცვლება და უმეტესობა ზომიერად მიიჩნევა.

მცირე მოლეკულის წამლები ჩვეულებრივ პერორალურად (პირით) მიიღება, რაც პაციენტების უმეტესობისთვის მოსახერხებელია.

სახელდება

როგორც ნებისმიერ წამალს, მიზანმიმართულ კიბოს მკურნალობებსაც ჩვეულებრივ რამდენიმე სახელი აქვს. ქიმიური აგენტის წამლად გარდაქმნისას ნაერთის აღსანიშნავად ერთ ან მეტ სახელს იყენებენ; წარმატების შემთხვევაში ზოგად სახელს, შემდეგ კი კომპანიის მიერ მარკეტინგისთვის გამოყენებულ ბრენდულ სახელს იღებს. მაგალითად, კოდური სახელით STI-571 ცნობილი მცირე მოლეკულა იმატინიბად (გენერიკული სახელი) იწოდება და Novartis-ის მიერ Gleevec ბრენდით იყიდება.

მიზანმიმართული კიბოს წამლის სახელი მის ტიპსა და უჯრედულ სამიზნეზე მიანიშნებს.

მონოკლონური ანტისხეულები "-mab" (მონოკლონური ანტისხეულის) სუფიქსით მთავრდება. მცირე მოლეკულები "-ib" სუფიქსით მთავრდება (ცილის დამბლოკავ თვისებებზე მიუთითებს). მონოკლონურ ანტისხეულებს ნაერთის წარმოშობის აღმნიშვნელი სუფიქსები აქვს, მაგალითად, ქიმერული ადამიან-თაგვის ანტისხეულებისთვის "-ximab", ჰუმანიზებული თაგვის ანტისხეულებისთვის "-zumab" და მთლიანად ადამიანის ანტისხეულებისთვის "-mumab" და მსგავსი სუფიქსები.