درمان هدفمند سرطان چیست؟ همه داروهای هوشمند مورد تأیید FDA

داروهای هوشمند مورد تأیید FDA کدام‌اند؟

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)نهاد پیشرو جهانی در تأیید داروهای جدید سرطان دانسته می‌شود، اما البته تصمیم‌هایش فقط داخل آمریکا الزام‌آور است. با این حال تأیید FDA برای انکولوژیست‌های جهان مهم‌ترین استاندارد درمان جدید سرطان است.

FDA تاکنون داروهای هدفمند زیادی تأیید کرده و بسیاری دیگر در پژوهش بالینی به‌تنهایی یا همراه درمان دیگر آزمایش می‌شوند. فهرست درمان‌های هدفمند تأییدشده تاکنون برای سرطان و هدف مولکولی آن‌ها در زیر است.

داروی هدفمند / هوشمند چیست؟

درمان‌های هدفمند سرطان داروهای طراحی‌شده برای مداخله در مولکول مشخص / ویژه لازم برای رشد و پیشرفت تومورند.

سیتوتوکسیک سنتی (کشنده سلول)، یعنی شیمی‌درمانی‌ها،معمولاً با جلوگیری از تقسیم سلولی سلول سریع‌تقسیم بدن را می‌کشند. هدف اصلی داروی هدفمند اعمال درمانی به سلول سرطان با دقت بیشتر و به‌طور بالقوه عوارض کمتر است.

انواع درمان هدفمند چیست؟

داروهای هدفمند عموماً به آنتی‌بادی مونوکلونال یا مولکول کوچک طبقه‌بندی می‌شوند.

1. آنتی‌بادی مونوکلونال

آنتی‌بادی‌های مونوکلونال (mAb) عوامل زیستی بزرگ‌اند - یعنی از جاندار تولید می‌شوند - که در آزمایشگاه برای شناسایی و اتصال اختصاصی هدف، به‌ویژه در خون، طراحی شده‌اند. بدین ترتیب یک گیرنده و سیگنال سلولی از غشا به داخل را مهار می‌کنند، کارکردی مانند آپوپتوز یا فعالیت سیستم ایمنی را غیرمستقیم تحریک می‌کنند. برخی مونوکلونال‌ها چون در مسیر پیام‌رسانی سلولی پروتئین خاصی را هدف می‌گیرند هدفمند دانسته می‌شوند. مثال‌ها، تراستوزوماب هدف‌گیرنده HER2 یا بواسیزوماب هدف‌گیرنده فاکتور رشد اندوتلیال عروقی (VEGF) هستند. نسل جدیدی که پایین توضیح داده می‌شود، یعنی ایمنی‌درمانی‌ها، نیز داروهای مونوکلونال‌اند که برای شناسایی سلول سرطان به‌عنوان بیگانه توسط ایمنی طراحی شده‌اند.

عوارض مونوکلونال به سازوکار خاص بستگی دارد. اما همه ممکن است واکنش آلرژیک مانند آنافیلاکسی یا واکنش انفوزیون (تزریق سرم وریدی) ایجاد کنند. بیشتر عوارض خفیف‌اند.

به علت اندازه بزرگ و مولکول‌هایی که عموماً در اسید معده تجزیه می‌شوند، مونوکلونال‌ها وریدی تزریق می‌شوند.

2. داروی مولکول کوچک

این داروها آن‌قدر کوچک‌اند که آسان وارد سلول هدف می‌شوند. بیشتر انواع سرطان، عوامل اختصاصی درون‌سلولی مرتبط با تکثیر، بقا، مهاجرت و رگ‌زایی را هدف می‌گیرند. چون هدف مشخص دارند اغلب عامل هدفمند نام دارند. اما نوع دیگر دارو مانند مونوکلونال نیز هدفمند است.

کلاس‌های مختلف بر اساس عامل یا فرایند مهارشده وجود دارد. مثلاً گروه بزرگ، مهارکننده تیروزین‌کیناز است؛ مولکول‌هایی که پروتئین داخل سلول یا بیان‌شده توسط آن (تیروزین‌کیناز) را مهار می‌کنند. مثلاً در سرطان ریه دارو برای EGFR و ALK گیرنده‌های دارای جهش‌هااست.

عوارض مولکول کوچک با سازوکار تغییر می‌کند و بیشتر متوسط دانسته می‌شود.

معمولاً خوراکی داده می‌شوند و برای بیشتر بیماران مناسب‌اند.

نام‌گذاری

مانند هر دارو، درمان هدفمند چند نام دارد. در تبدیل عامل شیمیایی به دارو، یک یا چند نام برای ترکیب به کار می‌رود؛ اگر موفق شد نام عمومی و سپس تجاری برای بازاریابی شرکت می‌گیرد. مثلاً مولکول کوچک با کد STI-571، ایماتینیب (ژنریک) است و Novartis با برند Gleevec می‌فروشد.

نام داروی هدفمند درباره نوع و هدف سلولی سرنخ می‌دهد.

مونوکلونال‌ها با "-mab" (آنتی‌بادی مونوکلونال) تمام می‌شوند. مولکول کوچک با "-ib" تمام می‌شود (نشانه مهار پروتئین). مونوکلونال منشأ ترکیب را هم با پسوند نشان می‌دهد؛ برای کایمریک انسان-موش، "-ximab", برای موشی انسانی‌شده، "-zumab" و کاملاً انسانی، "-mumab" نمونه پسوندها هستند.