ფილტვის კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკის ტესტმა სიკვდილიანობა შეიძლება მეოთხედით შეამციროს

თამბაქოს მოხმარების გამო ფილტვის კიბოს მაღალი რისკის მქონე ადამიანების რეგულარულმა სკრინინგმა დაბალდოზიანი კომპიუტერული ტომოგრაფიით (DDBT) სიკვდილიანობა შეიძლება მეოთხედით შეამციროს.

ფილტვის კიბო მსოფლიოში კიბოთი სიკვდილიანობის წამყვან მიზეზად რჩება და ყოველწლიურად დაახლოებით 1,8 მილიონ ადამიანს კლავს (იხილეთ მსოფლიოს კიბოს სტატისტიკა). თუმცა ახლახან გამოქვეყნებული ანგარიშით, უფრო მიზანმიმართულმა ფილტვის სკრინინგმა ეს სიკვდილიანობა შეიძლება მეოთხედით შეამციროს.

• დაკავშირებული თემა: კიბოს სკრინინგის მოქმედი პროგრამები: რომელი ტესტებით და რომელი კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკაა შესაძლებელი?

ფილტვის კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკა დაბალდოზიანი კომპიუტერული ტომოგრაფიით შესაძლებელია

დაბალდოზიანი კომპიუტერული ტომოგრაფიის (DDBT) გამოყენებით მაღალი რისკის მქონე ადამიანების სკრინინგი ფილტვის კიბოს ადრეულ სტადიაზე დიაგნოსტიკის შესაძლებლობას იძლევა, როგორც ეს კლინიკურმა კვლევებმააჩვენა.

ეს მნიშვნელოვნად ამცირებს ფილტვის კიბოთი სიკვდილიანობას, ამასთან არსებითად მოქმედებს ცხოვრების ხარისხზე და ფილტვის კიბო რთული მდგომარეობიდან მკურნალობად მდგომარეობად შეიძლება აქციოს. ამასთან, მონაცემები მიუთითებს, რომ ფილტვის კიბოთი სიკვდილის თავიდან ასაცილებლად სხვა ტიპის კიბოსთან შედარებით ნაკლები სკრინინგია საჭირო.

ვინ უნდა ჩაიტაროს ფილტვის კიბოს სკრინინგი?

თამბაქოს მოხმარების ისტორიის გამო ფილტვის კიბოს მაღალი რისკის ქვეშ მყოფ 50-დან 80 წლამდე ადამიანებს ფილტვები დაბალდოზიანი კომპიუტერული ტომოგრაფიის (DDBT) გამოყენებით ყოველწლიურად უნდა შეუმოწმდეთ. 

მთელი ცხოვრების განმავლობაში სულ მცირე 20 პაკეტ-წლის მომწევი და კვლავ მწეველი ადამიანები; ან 20 პაკეტ-წლის მომწევნი, რომლებმაც ბოლო 15 წლის განმავლობაში მოწევას თავი დაანებეს, ფილტვის კიბოს მხრივ „მაღალი რისკის მქონედ“ ითვლებიან.

შენიშვნა: ერთი პაკეტ-წელიგანისაზღვრება, როგორც ერთი წლის განმავლობაში დღეში საშუალოდ 20 სიგარეტის (ან ერთი პაკეტის) მოწევის ეკვივალენტი. მაგალითად, 20 წლის განმავლობაში დღეში 1 პაკეტის მოწევა 20 პაკეტ-წელს შეადგენს, ისევე როგორც 10 წლის განმავლობაში დღეში 2 პაკეტის მოწევა — 20 პაკეტ-წელს.

კვლევა, რომელიც ფილტვის კიბოს ადრეული სკრინინგის მნიშვნელობას უსვამს ხაზს

NELSON-ის კვლევამ, ყოველი 320 დაბალდოზიანი კომპიუტერული ტომოგრაფიის (DDBT) სკრინინგით 1 სიცოცხლის გადარჩენის შესაძლებლობა დაადგინა.

კვლევამ აჩვენა, რომ კოლორექტული კიბოსთვის ყოველი 864 ტესტი, ხოლო ძუძუს კიბოსთვის ყოველი 645-დან 1724-მდე ტესტი ერთი სიცოცხლის გადარჩენის შესაძლებლობას იძლევა.

თუმცა ფილტვის კიბოს სკრინინგი ისეთი გავრცელებული არ არის, როგორც ძუძუსა და კოლორექტული კიბოს სკრინინგი. „ფილტვის კიბოს, როგორც სიკვდილის მიზეზის, აღმოსაფხვრელად“ გაერთიანებული და ფილტვის კიბოს კვლევის საერთაშორისო ასოციაციის (IASLC), პრევენციული ჯანმრთელობის, ფილტვის კიბოს გლობალური კოალიციის და AstraZeneca-ს მიერ თანადაფუძნებული „Lung Ambition Alliance“-ის ანგარიშით, ეროვნულმა მთავრობებმა უნდა შეაფასონ მიზანმიმართული ფილტვის სკრინინგის ფართომასშტაბიანი დანერგვის შესაძლებლობა.

რატომ არის მნიშვნელოვანი დიაგნოსტიკის ადრეულ სტადიებზე გადატანა?

უფრო ადრეული დიაგნოსტიკის შემთხვევაში პოტენციურად საოპერაციო I ან II სტადიის მქონე პაციენტთა წილი უფრო მაღალი იქნება. „შედეგი“ ის არის, რომ DDBT-მ 5 წელიწადში ფილტვის კიბოთი სიკვდილიანობა შეიძლება მნიშვნელოვნად შეამციროს. ეს მნიშვნელოვანია, რადგან მიზნობრივმა პრეპარატებმა და იმუნოთერაპიამ ფილტვის კიბოს დროს გადარჩენა გაზარდა, თუმცა ის „სასურველ დონეს ვერ აღწევს“. ამ წამლებს „კლინიკურად მნიშვნელოვანი“ გადარჩენის სარგებელი მოჰყვა, მაგრამ „სიმსივნეები წამლების მიმართ რეზისტენტობას იძენს“ და შედეგად პაციენტები კვლავ „ამ დაავადების გამო სიცოცხლეს კარგავენ“. სკრინინგით გამოვლენილი სიმსივნეების დიდი უმრავლესობა პირველ და მეორე სტადიაზე ვლინდება, როდესაც 5-წლიანი გადარჩენა „გაცილებით მაღალია“.

გამოქვეყნებული ანგარიში აღნიშნავს, რომ არსებული ფილტვის კიბოს სკრინინგების დიდი ნაწილი კიბოს მოწინავე სტადიაზე ავლენს, როდესაც პაციენტის მკურნალობის არჩევანი შეზღუდულია. მხოლოდ 20%-ს უსვამენ დიაგნოზს პირველ სტადიაზე, როდესაც 5-წლიანი გადარჩენის ალბათობა 68%-დან 92%-მდეა, ხოლო 40%-ზე მეტს — მეოთხე სტადიაზე, როდესაც 5-წლიანი გადარჩენის მაჩვენებელი დაახლოებით 20%-ია. ანგარიშში ასევე ნათქვამია, რომ DDBT სკრინინგი ძნელად გამოსავლენი დაავადებების, მათ შორის ფილტვის ქრონიკული და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, ადრეული გამოვლენის საშუალებასაც იძლევა და ჯანდაცვის ხარჯებს ამცირებს.

ფილტვის სკრინინგი უნდა გაიზარდოს

ანგარიშით, მსოფლიოში მხოლოდ რამდენიმე ქვეყანამ (აშშ, იაპონია, სამხრეთ კორეა, ხორვატია, პოლონეთი და ავსტრალია) აიღო ქვეყნის მასშტაბით სკრინინგის პროგრამების დაწყების ვალდებულება. ანგარიში ასევე მოუწოდებს DDBT სკრინინგის ფართოდ დანერგვისკენ მაღალი რისკის მქონე მოსახლეობაში. ეს პრაქტიკა ყველაზე მაღალი რისკის მქონე ადამიანების გამოვლენის საიმედო ინსტრუმენტი უნდა იყოს; სკრინინგი ფილტვის კიბოს ზოგად პრევენციულ გზავნილებს უნდა მოიცავდეს და კიბოს მიმართ უფრო მოწყვლადი ადამიანების მონაწილეობა უნდა უზრუნველყოს.