COVID-19 სიახლეები: 2. ინფექცია, სასარგებლოა მეტფორმინი?, წესების დამრღვევნი, დეპრესია

კვლევების წყალობით, ახალი კორონავირუსით (SARS-CoV-2) გამოწვეული COVID-19 პანდემიისშესახებ ცოდნა კვლავ იზრდება. ერთად განვიხილოთ უახლესი გამოქვეყნებული სიახლეები.
არსებობს COVID-19-ით მეორედ ინფიცირების რისკი?
ჩინეთის Guangzhou-ში კონტაქტების მოკვლევის კვლევაში გარემოსა და დაავადების სიმძიმის მიხედვით COVID-19 დიაგნოზის მქონეთა ახლო კონტაქტებში მეორეული გადაცემის რისკი %4-ზე ნაკლებად განისაზღვრა.
კვლევაში იანვრიდან მარტამდე Guangzhou-ში COVID-19 დიაგნოზის მქონე 391 ადამიანის 3410 ახლო კონტაქტი შეისწავლეს. ამისთვის დაწესებულებაში მისული სიმპტომური ან COVID-19 პაციენტებთან ახლო კონტაქტის მქონე პირები გამოავლინეს.
შედეგებით ახლო კონტაქტების 127 (%3,7) ინფიცირებული იყო; ამ 127-დან 8 (%6,3) უსიმპტომო, 119 სიმპტომურიდან 20-ს (%16,8) მსუბუქი, 87-ს (%73,1) საშუალო და 12-ს (%10,1) მძიმე ან კრიტიკული სიმპტომები ჰქონდა.
კონტაქტის ადგილის მიხედვით რისკის ცვლილებისთვის სახლები, საზოგადოებრივი ტრანსპორტი, სამედიცინო, გასართობი და სამუშაო ადგილები შეისწავლეს. მეორეული ინფექციის რისკი %10,3-ით ერთ სახლში მცხოვრებთა კონტაქტებში ყველაზე მაღალი იყო, შემდეგ მოდიოდა სამედიცინო გარემო %1,0-ით და საზოგადოებრივი ტრანსპორტი %0,1-ით.
ამცირებს მეტფორმინი COVID-19-ისგან სიკვდილიანობას?
მონაცემები აჩვენებს, რომ ტიპი 2 დიაბეტში ფართოდ გამოყენებული მეტფორმინი შეიძლება COVID-19-ისგან სიკვდილის რისკს ამცირებდეს. თუმცა მკვლევრები ამბობენ, რომ ამის დასამტკიცებლად საჭირო რანდომიზებული კვლევების ჩატარება დიდად შესაძლებელი არ არის.
2020 წლის ივლისში გამოქვეყნებულ შედეგებში 600-ზე მეტ დიაბეტიან COVID-19 პაციენტში მეტფორმინი სიკვდილის რისკის დაახლოებით %70-ით შემცირებას უკავშირდებოდა.
ექსპერტი კვლევას ასე აფასებს: „მეტფორმინის მომხმარებლებს უკეთესი შედეგების ტენდენცია აქვთ, მაგრამ ჩემთვის ჯერ გაურკვეველია, მართლა სასწაულმოქმედი წამალია თუ არა, ან ჯანმრთელობის პრობლემის არმქონეთა მიერ უფრო ხშირი გამოყენება საზიანო ხომ არ იქნება ”.
სხვა დაკავშირებულ სიახლეში, The Lancet Rheumatology ჟურნალის კვლევა რიტუქსიმაბის გამოყენებით B უჯრედების შემცირებასა და შეძენილი იმუნური პასუხის დამიზნებით მძიმე COVID-19 პაციენტებისთვის სარგებელს ვარაუდობს (იმუნური სისტემის გარკვეულ დათრგუნვას). დასაზუსტებლად მეტი კვლევაა საჭირო, თუმცა მკვლევრები საწყის შედეგებს მეტად ამაღელვებელს უწოდებენ.
როგორ იცვლება ქცევა პანდემიაში? რატომ არ იცავს ზოგი წესებს?
წესების დარღვევა ახალი არაა, მაგრამ ქცევის მეცნიერები ამბობენ, რომ COVID-19 ეპიდემიისას ამას კულტურული, დემოგრაფიული და ფსიქოლოგიური ფაქტორები ამწვავებს .
COVID-19-ის გამო მსოფლიოში შემოღებული შეზღუდვები და სოციალური დისტანცია ცხოვრებას ცვლის. ქცევის მეცნიერებთან ეპიდემიისას ჩატარებული კითხვა-პასუხის ზოგი თემა:
რა აიძულებს ზოგს წესების უარყოფას, სხვებს კი დაცვას?
მთავარი ფაქტორია ინდივიდუალიზმი და კოლექტივიზმი. ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის ასოცირებული პროფესორი Jay Van Bavel ამბობს: „ზოგ ქვეყანაში ინდივიდუალიზმი ძლიერაა წინ წამოწეული და პირადი იდენტობის გამოხატვის შესაფერის პირობებს იძლევა“. ასეთ კულტურებში ადამიანები წესებს უარყოფენ და რისკის შესამცირებლად ქცევის შეცვლისკენ ჯანდაცვის მოწოდებებს უგულებელყოფენ.
სპეციალისტი Michael Sander: „მაგალითად, თუ ეტყვით, რომ ნიღაბი სხვებს დაიცავს, ინდივიდუალისტურ კულტურაში ამას ნაკლებად მიაქცევენ ყურადღებას“. კოლექტიურ კულტურებში კი ჯგუფისთვის საუკეთესო მოქმედების ტენდენცია მეტია.
რატომაა სოციალური დისტანციის დაცვა რთული?
Van Bavel: „ჩვენი სხეული და ტვინი სხვებთან სიახლოვისკენაა მიდრეკილი. COVID-19 პანდემიის წესები ამ ინსტინქტებს სრულიად ეწინააღმდეგება. ამიტომ დისტანციის დაცვა უაღრესად რთულია. ეს აჩვენებს, რომ ადგილობრივი აფეთქებები შეიძლება ღამის კლუბებში, რელიგიურ ცერემონიებსა ან წვეულებებზე მოხდეს“.
COVID-თან დაკავშირებული დეპრესია
პანდემიის გაგრძელებასთან ერთად ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე მისი მუდმივი გავლენის შესახებ შიში იზრდება.
გამოქვეყნებულ კვლევაში ფსიქიკური ჯანმრთელობის სკრინინგის შედეგები დეპრესიის, შფოთვის, ფსიქოზისა და სუიციდური მიდრეკილების მნიშვნელოვან ზრდას აჩვენებს. ივნისის ბოლოს ეპიდემიამდელთან შედარებით 169.000-ზე მეტი დამატებითი მონაწილე საშუალო ან მძიმე დეპრესიასა ან შფოთვას განიცდიდა. მხოლოდ ივნისში დამატებით 18.000 მონაწილეს ფსიქოზის რისკი დაუდგინდა.
მკვლევრები პრობლემას წარმოდგენილზე სერიოზულს უწოდებენ და ყველაზე დიდი პრობლემის 25 წლამდე ზრდასრულებში არსებობას აღნიშნავენ. ჯგუფების დაახლოებით %90-ს საშუალო ან მძიმე დეპრესია, %80-ს კი საშუალო ან მძიმე შფოთვა უდგინდება.
გამოკითხვაში სიმპტომური კორონავირუსის მქონე ზრდასრულთა %35 ტესტიდან 2-3 კვირის შემდეგაც ვერ დაუბრუნდა ნორმალურ ჯანმრთელობას. მკვლევრები გამოჯანმრთელების გახანგრძლივებაში დეპრესიის მსგავსი ფსიქიატრიული მდგომარეობების მნიშვნელოვან გავლენას აღნიშნავენ.
მოქმედებს კონვალესცენტის (გამოჯანმრთელებულის) პლაზმით მკურნალობა?
Mayo Clinic-ის მკვლევრებმა განაცხადეს, რომ გამოჯანმრთელებული COVID-19 პაციენტების პლაზმის მიერ სხვების დახმარების ძლიერი მინიშნებები მიიღეს. თუმცა შედეგები საბოლოო მტკიცებულება არაა და არსებობს შიში, მოხერხდება თუ არა ამ პროცესში ნათელი პასუხის მიღება.
- დაკავშირებული თემა: რა უნდა ვიცოდეთ კორონავირუსის ეპიდემიაში სისხლის პროდუქტებისა და კონვალესცენტის პლაზმის თერაპიის შესახებ?
აშშ-ში 64,000-ზე მეტ პაციენტს კონვალესცენტის პლაზმა მისცეს — ვაქცინებამდე გრიპისა და წითელას აღმოსაფხვრელი საუკუნოვანი მიდგომა. შედეგები აჩვენებს, რომ ის ზოგ ინფექციაში მოქმედებს, თუმცა ყველაში არა.
დღემდე კორონავირუსთან ბრძოლაში ამ მეთოდის წარმატებისა და გამოყენების წესის მტკიცე მტკიცებულება არ არსებობს. თუმცა პლაზმით ნამკურნალები 35,000 პაციენტის წინასწარი მონაცემები წარმატების სიგნალს იძლევა. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ დიაგნოზიდან სამ დღეში პლაზმის მიმღებთა სიკვდილიანობა დაბალი იყო და მათ პლაზმაში ანტისხეულთა მაღალი რაოდენობა გამოვლინდა.
იწვევს ინფექცია ან მკურნალობა კანის დაზიანებებს?
SARS-CoV-2 ინფექცია კანის მრავალ დარღვევას დაუკავშირეს, თუმცა დერმატოლოგები აღნიშნავენ, რომ ისინი COVID-19-ის წამლების გვერდითი ეფექტებიც შეიძლება იყოს.
მკვლევრები ამბობენ, რომ COVID-19 დიაგნოზის მქონეებში კანის დაზიანებების დიაგნოსტიკა კვლავ რთულია, რადგან ვირუსთან კავშირი ჯერ დადგენილი არაა.
FDA-მ ნერწყვის ახალი ტესტი დაამტკიცა
FDA-მ SARS-CoV-2 ტესტირების ღირებულებისა და შედეგამდე დროის შესამცირებლად ნერწყვზე დაფუძნებული COVID-19 ტესტის ნებართვა გასცა.
- დაკავშირებული თემა: როგორ ტარდება კორონავირუსის ტესტი? რა ტიპის PCR და სწრაფი დიაგნოსტიკური ტესტები არსებობს?
Yale საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სკოლის SalivaDirect ტესტს სპეციალური სინჯარა ან ნიმუშის ასაღები მოწყობილობა არ სჭირდება. მკვლევრებმა განაცხადეს, რომ საჭირო ლაბორატორიებს ჩატარების საფეხურებს მიაწვდიან. სპეციალური აღჭურვილობის არქონის გამო ადვილად დასანერგი ტესტის რაოდენობის ზრდა მომდევნო რამდენიმე კვირაშია მოსალოდნელი.
წყაროები
2. COVID-19 Update: Comparison With 1918 Flu, Secondary Transmission - Medscape - Aug 14, 2020.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.