ძილის დარღვევა

ძილის დარღვევა კიბოს მქონე პაციენტებში ხშირად გვხვდება და დაავადების ჩვეულებრივ ნიშნადაც შეიძლება გამოვლინდეს. იგი, ჩვეულებრივ, დროებითია. თუმცა პაციენტებს გვერდითი მოვლენის სახით შეიძლება უძილობა ან ჭარბი ძილიანობა ჰქონდეთ. ეს დამატებითი პრობლემის არსებობას არ ნიშნავს და უფრო მეტად კიბოს დიაგნოზის ჩვეულებრივ ფსიქოსოციალურ გამოვლინებად მიიჩნევა.

როგორ ვითარდება?

• ტკივილი
• ფიზიკური პრობლემები, მაგალითად შარდის შეკავების გაძნელება, დიარეა, შეკრულობა და ქოშინი
• შფოთვა და დეპრესია
• წამლები (ხანგრძლივი გამოყენება და შეწყვეტა)
• საავადმყოფოს და/ან სახლის გარემოსგან დისკომფორტი

ხანდაზმულ პაციენტებს ძილის რეჟიმის ნორმალურად მიჩნეული ცვლილებების გამოსწორება დღის განმავლობაში მეტი ვარჯიშითა და დასვენებით შეუძლიათ.

უკეთ დაძინების დამხმარე ხერხები

შეიძინეთ ძილის რეგულარული ჩვევა.

• მაღვიძარა დააყენეთ და დარეკვისას ადექით. არასამუშაო დღეებშიც იმავე დროს ადგომას ეცადეთ.
• საწოლში მხოლოდ ძილის დროს გაატარეთ დრო. საწოლში ტელევიზორს ნუ უყურებთ, წიგნს ნუ კითხულობთ და ნუ ჭამთ.
• განსაზღვრეთ ძილისა და სიფხიზლის დრო.
• საძინებელი გარემო მაქსიმალურად შესაფერისი გახადეთ (მაგალითად, ოთახი არ უნდა იყოს ხმაურიანი, ბნელი და ცივი).
• ძილის დარღვევა შეგიძლიათ მინიმუმამდე შეამციროთ დაძინებამდე სითხეებისგან თავის შეკავებით, ტუალეტში წინასწარ გასვლითა და წამლების დაძინებამდე მიღებით.

მოდუნების თერაპია

• ძილის წინ წუხილმა და შფოთვამ შეიძლება ძილი დაგიფრთხოთ.
• საწოლში თავისუფალი და რბილი პიჟამა ან ღამის პერანგი ჩაიცვით.
• სხეულის დასასვენებლად ცხელი წყლის ჩანთით კომპრესი გამოიყენეთ. ცხელი წყალი კუნთებს ადუნებს და დღის განმავლობაში დაგროვილ დაძაბულობას ხსნის. ამასთან, ცხელ შხაპს არ გირჩევთ, რადგან იგი უფრო დაღლილსა და ძილიანს გაგხდით.
• დაძინებამდე 4-7 საათით ადრე ივარჯიშეთ რეკომენდებული წესით, გადაჭარბების გარეშე. უშუალოდ ძილის წინ ვარჯიშს მოერიდეთ, რადგან დაძინებას გაგირთულებთ.
• ცაცხვის ან გვირილის ჩაი მოდუნებაში დაგეხმარებათ. ასევე სასარგებლო იქნება ბევრი მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული, ნიგოზი, მინერალების, კალციუმისა და მაგნიუმის მიღება.
• თბილი რძის ერთი ფინჯანი მოდუნებასა და მშვიდად ძილს უწყობს ხელს.
• როდესაც დაძინება გიჭირთ, სცადეთ ტელევიზორის ყურება ან წიგნის კითხვა. ეს აქტივობები ფიქსირებულ წერტილზე ყურადღებას გამახვილებინებთ, თვალებს დაღლის და ძილს მოგგვრით.

რა არ უნდა გააკეთოთ

• ძალიან დაღლილიც რომ იყოთ, დღის განმავლობაში ნუ ჩათვლემთ.
• ნუ ინერვიულებთ იმაზე ფიქრით, რომ ვერ დაიძინებთ.
• მოერიდეთ კოფეინის შემცველ მასტიმულირებელ სასმელებს. კოფეინს შარდმდენი მოქმედებაც აქვს და ხშირ შარდვას იწვევს. ყავა ბევრ კოფეინს შეიცავს. გარკვეული რაოდენობა ასევე გვხვდება ჩაიში, კოლაში, შოტლანდიურ ვისკის მსგავს სასმელებსა და შოკოლადის მსგავს საკვებში. თამბაქოს ნაწარმში არსებული ნიკოტინიც ძილის რეჟიმს არღვევს. მიუხედავად იმისა, რომ საერთოდ არმოწევას გისურვებთ, ღამით მოწევის შემცირებაც ჯანმრთელობისთვის სასარგებლოა და ძილის ხარისხს აუმჯობესებს.
• ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე მოქმედმა დამამშვიდებლებმა, მაგალითად ალკოჰოლმა, ძილის დარღვევა შეიძლება გამოიწვიოს. მიუხედავად იმისა, რომ პირველი ერთ-ორი საათის განმავლობაში ალკოჰოლმა შეიძლება დაგაძინოთ, შემდეგ ხშირად გაღვიძებას იწვევს.
• ძილის წინ მიღებული მძიმე საკვები მონელების გაძნელებასა და გასტროეზოფაგურ რეფლუქსს გამოიწვევს და დაძინებას შეგიშლით. გასტროეზოფაგური რეფლუქსი კუჭის შიგთავსის საყლაპავში დაბრუნებაა. საყლაპავში მომატებული კუჭის მჟავა წვასა და ტკივილს იწვევს და ძილს ხელს უშლის.

შესაძლო წამლები

• მეთილფენიდატმა და ზოგმა სტეროიდის შემცველმა წამალმა დაძინებაში შეიძლება დაგეხმაროთ. ძილის დარღვევისას ასეთი წამლების ექიმის კონტროლით გამოყენება შესაძლებელია.
• დანიშნული წამლები მითითებული წესით უნდა მიიღოთ. ალკოჰოლთან, დამამშვიდებლებთან, ანტიჰისტამინებთან, ფენოთიაზინთან და ანტიდეპრესანტებთან ერთად გამოყენებისას შეიძლება დამოკიდებულება გამოიწვიოს.
• ძილის დარღვევის წამლები ექიმის კონტროლით მიიღეთ.

მიმართეთ ექიმს

ძილის დარღვევისას მიმართეთ ექიმს. იგი საჭირო სწორ მკურნალობას განსაზღვრავს. ასევე უნდა მიმართოთ მას, თუ დანიშნული წამლების მიღებისას რაიმე მდგომარეობა ყოველდღიურ ცხოვრებაზე მოქმედებს. ექიმის ინფორმირების გარეშე არასოდეს გამოიყენოთ თვითნებურად ყურმოკრული რჩევები. ექიმი საჭირო გამოკვლევებს ჩაატარებს, აუცილებელ დამატებებს, ცვლილებებსა და/ან გამოყენების წესს განსაზღვრავს და სწორ წამალს დაგინიშნავთ.