ძუძუს კიბოს რეციდივის პროგნოზირება ctDNA-ით

რატომ არის მინიმალური ნარჩენი დაავადების გამოვლენა მნიშვნელოვანი?

კიბოს მკურნალობის შემდეგ დაავადების რეციდივის რისკის შემცირება თანამედროვე ონკოლოგიის ერთ-ერთი მთავარი მიზანია. მინიმალური რეზიდუალური/ნარჩენი დაავადება (MRD) აღნიშნავს მკურნალობის შემდეგ ორგანიზმში დარჩენილ კიბოს კერებს, რომლებიც სტანდარტული ვიზუალიზაციით ჯერ არ ვლინდება. მოცირკულირე სიმსივნური დნმ-ის (ctDNA, circulating tumor DNA) ტესტს MRD-ის ადრეულ ეტაპზე გამოვლენით რეციდივის რისკის წინააღმდეგ წინასწარი ზომების მიღების შესაძლებლობა აქვს. თუმცა 2024 წლის სან-ანტონიოს ძუძუს კიბოს სიმპოზიუმზე წარდგენილმა III ფაზის ZEST კვლევამ აჩვენა, რომ ამ სფეროში მოსალოდნელი წინსვლის გზაზე სხვადასხვა დაბრკოლება არსებობს.

• დაკავშირებული თემა: რა არის მინიმალური ნარჩენი დაავადება კიბოს დროს? მისი მნიშვნელობა და გამოვლენა თხევადი ბიოფსიით

ZEST კვლევის მიზანი და დიზაინი

ZEST კვლევის მიზანი იყო მოცირკულირე სიმსივნურ დნმ-ზე (ctDNA) დადებით პაციენტებში PARP ინჰიბიტორ ნირაპარიბის კიბოს რეციდივის პრევენციისთვის გამოყენების ეფექტიანობის შეფასება.

კვლევა მოიცავდა 1-დან 3-მდე სტადიის სამმაგად უარყოფითი ან BRCA მუტაციის მქონე ჰორმონრეცეპტორულად დადებითი ძუძუს კიბოს პაციენტებს.

მონაწილეობისთვის პაციენტებს სტანდარტული მკურნალობის პროტოკოლი დასრულებული უნდა ჰქონოდათ და ctDNA-ზე დადებითი ყოფილიყვნენ.

ctDNA-ზე დადებითი შედეგი ნიშნავს, რომ სისხლში მოცირკულირე სიმსივნური დნმ გამოვლინდა, რაც ხშირად მკურნალობის შემდეგ ორგანიზმში დარჩენილ კიბოზე მიუთითებს. ეს შეიძლება დაავადების რეციდივის მაღალ რისკს ნიშნავდეს და ადრეულ ჩარევას საჭიროებდეს.

ჰორმონრეცეპტორულად დადებით პაციენტებს ნება დართეს, ენდოკრინული მკურნალობა სტაბილურად გაეგრძელებინათ. ctDNA-ის გამოსავლენად დაავადების სპეციფიკური 16 მუტაციის იდენტიფიცირებისთვის გამოიყენებოდა პერსონალიზებული სისხლის ტესტი Signatera.

ძირითადი მიგნებები

• ctDNA-ის ტესტი 1901 პაციენტმა ჩაიტარა, თუმცა დადებითი შედეგი მხოლოდ 7,7%-ში გამოვლინდა.

• ctDNA-ზე დადებითი 147 პაციენტის 55%-ს ეს შედეგი მკურნალობის დასრულებიდან პირველ 6 თვეში ჰქონდა.

• 147 პაციენტიდან 98 პირველივე ტესტზე ctDNA-დადებითი იყო და მათგან 51%-ში დაავადების რეციდივი ვიზუალიზაციით გამოვლინდა.

• შემდგომ ტესტებზე ctDNA-დადებითი შედეგის მქონე 48 პაციენტის 44%-შიც რეციდივი პირველივე დადებით ctDNA ტესტთან ერთად ვიზუალიზაციით გამოვლინდა.

არასაკმარისი მონაწილეობა და ნაადრევი დასრულება

კვლევაში 40 პაციენტი რანდომიზებით ნირაპარიბის ან პლაცებოს ჯგუფში გაანაწილეს. თუმცა ეს რაოდენობა შინაარსიანი ანალიზისთვის საკმარისი არ იყო. ნირაპარიბის მიმღებთა რეციდივის გარეშე საშუალო პერიოდი 11,4 თვე იყო, პლაცებოს ჯგუფში კი — 5,4 თვე. მიუხედავად იმისა, რომ კვლევის ნაადრევად შეწყვეტის გამო სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი შეფასებები ვერ გაკეთდა, მონაცემებმა გარკვეული მინიშნებები მოგვცა.

კლინიკური დასკვნები და რეკომენდაციები სამომავლო კვლევებისთვის

ექიმმა Nicholas Turner-მა აღნიშნა, რომ კვლევის ჩატარებისას გამოვლენილი სირთულეები მომავალი კლინიკური კვლევების დიზაინისთვის გზამკვლევია:

1. ctDNA-ის ადრეული ტესტირება: მკურნალობის შემდგომი პერიოდის ნაცვლად ctDNA ტესტირების ნეოადიუვანტური მკურნალობისას დაწყებამ შეიძლება დაავადების ადრეულ გამოვლენას შეუწყოს ხელი.

2. მაღალი რისკის ჯგუფზე ფოკუსირება: 2B ან 3 სტადიის მსგავს მაღალი რისკის პაციენტებში, პათოლოგიური სრული პასუხის გარეშე დარჩენილ შემთხვევებში, ctDNA ტესტები შეიძლება უფრო სასარგებლო იყოს.

3. ქვეტიპებზე დაფუძნებული სტრატეგიები: განსაკუთრებით ისეთი ქვეტიპებისას, როგორიცაა სამმაგად უარყოფითი ძუძუს კიბო, ctDNA-ს დაავადების დაბრუნებამდე უფრო ხანგრძლივი საპროგნოზო შუალედის უზრუნველყოფა შეუძლია.

დასკვნა: მნიშვნელოვანი გაკვეთილები მომავალი კვლევებისთვის

ZEST კვლევამ ctDNA ტესტების კლინიკურ გამოყენებაში დასანერგად გასათვალისწინებელ მრავალ მნიშვნელოვან საკითხს მოჰფინა ნათელი. მონაწილეთა დაბალმა რაოდენობამ გამოავლინა ტესტირების დროის მნიშვნელობა და მაღალი რისკის ჯგუფებზე ფოკუსირების საჭიროება. ამ სფეროს სამომავლო განვითარებაში მნიშვნელოვანი ადგილი ექნება ადრეულ გამოვლენას, რეგულარულ მეთვალყურეობასა და პაციენტზე მორგებულ სტრატეგიებს.