ctDNA ilə süd vəzi xərçənginin təkrarlanmasını proqnozlaşdırmaq

Minimal qalıq xəstəliyin aşkarlanması nə üçün vacibdir?

Xərçəng müalicəsindən sonra xəstəliyin təkrarlanma riskini azaltmaq müasir onkologiyanın əsas məqsədlərindəndir. Minimal rezidual/qalıq xəstəlik (MRH) müalicədən sonra bədəndə qalan, lakin adi görüntüləmə üsulları ilə hələ aşkarlanmayan xərçəng qalıqlarını ifadə edir. Qanda dövr edən şiş DNT-si testi (ctDNA, circulating tumor DNA) MRH-ni erkən aşkarlayaraq təkrarlanma riskinə qarşı qabaqlayıcı tədbirlərə imkan verir. Lakin 2024 San Antonio Süd Vəzi Xərçəngi Simpoziumunda təqdim edilmiş ZEST III faza tədqiqatı bu sahədə gözlənilən irəliləyişin qarşısında müxtəlif maneələr olduğunu göstərib.

• Əlaqəli mövzu: Xərçəngdə minimal qalıq xəstəlik nədir? Əhəmiyyəti və maye biopsiya ilə necə aşkarlanır?

ZEST tədqiqatının məqsədi və quruluşu

ZEST tədqiqatı qanda dövr edən şiş DNT-si (ctDNA) müsbət olan xəstələrdə PARP inhibitoru niraparib istifadəsinin xərçəngin təkrarlanmasının qarşısını almaqdakı təsirini qiymətləndirməyi hədəfləyirdi.

Tədqiqat 1-3-cü mərhələli üçlü mənfi və ya BRCA mutasiyası daşıyan hormon reseptoru müsbət süd vəzi xərçəngi xəstələrini əhatə edirdi.

İştirak üçün xəstələrin standart müalicəni tamamlaması və ctDNA-müsbət olması tələb edilirdi.

ctDNA-müsbət nəticə qanda dövr edən şiş DNT-sinin aşkarlanmasıdır və adətən müalicədən sonra bədəndə xərçəng qalığını göstərir. Bu, təkrarlanma riskinin yüksək ola biləcəyinə işarə edir və erkən müdaxilə tələb edə bilər.

Hormon reseptoru müsbət xəstələrin endokrin müalicəni sabit şəkildə davam etdirməsinə icazə verilirdi. ctDNA-nı aşkarlamaq üçün xəstəliyə xas 16 mutasiyanı müəyyənləşdirən fərdiləşdirilmiş qan testi Signatera istifadə olunurdu.

Əsas nəticələr

• ctDNA testi verilmiş 1901 xəstənin yalnız 7,7%-ində nəticə müsbət olub.

• ctDNA-müsbət 147 xəstənin 55%-i müalicənin tamamlanmasından sonrakı ilk 6 ayda bu nəticəni alıb.

• 147 xəstənin 98-də ctDNA ilk testdə müsbət olub və onların 51%-ində görüntüləmə ilə xəstəliyin təkrarlanması aşkarlanıb.

• Sonrakı testlərdə ctDNA-müsbət nəticə alınan 48 xəstənin 44%-ində də ilk müsbət ctDNA testi ilə eyni vaxtda görüntüləmə təkrarlanmanı göstərib.

İştirakçı sayının azlığı və erkən dayandırılma

Tədqiqatda 40 xəstə randomizə edilərək niraparib və ya plasebo qrupuna ayrılıb. Lakin bu say mənalı analiz üçün kifayət etməyib. Niraparib qrupunda orta təkrarlanmasız müddət 11,4 ay, plasebo qrupunda isə 5,4 ay olub. Tədqiqat erkən dayandırıldığı üçün statistik baxımdan əhəmiyyətli qiymətləndirmə aparmaq mümkün olmasa da, məlumatlar bəzi istiqamətlər göstərib.

Klinik nəticələr və gələcək tədqiqatlar üçün tövsiyələr

Dr. Nicholas Turner tədqiqat zamanı qarşılaşılan çətinliklərin gələcək klinik sınaqların qurulmasına yol göstərə biləcəyini bildirib:

1. Erkən ctDNA testi: ctDNA testinə müalicədən sonra deyil, neoadyuvant müalicə zamanı başlamaq xəstəliyi erkən aşkarlamağa kömək edə bilər.

2. Yüksək risk qrupuna diqqət: 2B və ya 3-cü mərhələ kimi yüksək riskli, tam patoloji cavab əldə olunmamış hallarda ctDNA testləri daha faydalı ola bilər.

3. Alt tipə uyğun strategiyalar: Xüsusilə üçlü mənfi süd vəzi xərçəngi kimi alt tiplərdə ctDNA xəstəliyin geri qayıtmasını daha uzun müddət əvvəldən proqnozlaşdırmağa imkan verə bilər.

Yekun: gələcək tədqiqatlar üçün vacib dərslər

ZEST tədqiqatı ctDNA testlərinin klinik praktikaya daxil edilməsində nəzərə alınmalı mühüm məqamları üzə çıxarıb. İştirakçı sayının azlığı ölçmə vaxtının vacibliyini və yüksək risk qruplarına yönəlməyin zəruriliyini göstərib. Gələcək inkişafda erkən aşkarlama, müntəzəm izləmə və xəstəyə uyğun strategiyalar mühüm rol oynayacaq.