ერთად მოვერიდოთ კიბოს გადაჭარბებულ მკურნალობას, რომელსაც სიკვდილის გამოწვევა შეუძლია!

პირველ სტატიაში ქიმიოთერაპიის შემდეგ პირველ 1 თვეში სიკვდილიანობა ქიმიოთერაპიასთან დაკავშირებულ სიკვდილიანობად განვსაზღვრეთ და ორი ძირითადი მიზეზიდან პირველი, მკურნალობის გვერდითი მოვლენებით გამოწვეული სიკვდილიანობადეტალურად აგიხსენით. მეორე სტატიაში, სათაურით „შეიძლება თუ არა ქიმიოთერაპიით გამოწვეული სიკვდილიანობის შემცირება“, გადაჭარბებულ მკურნალობას გაგიზიარებთ.

გადაჭარბებული ქიმიოთერაპიაარის შორსწასული, ანუ მეოთხე სტადიის პაციენტებში, ქიმიოთერაპიის მრავალი ხაზის მიუხედავად პროგრესირებისა და დაბალი ფუნქციური მდგომარეობის უგულებელყოფა და ერთი ან რამდენიმე წამლის ქიმიოთერაპიის გაგრძელება. ასეთ პრაქტიკაშიც ქიმიოთერაპიასთან დაკავშირებული სიკვდილიანობა იზრდება. მეოთხე სტადიის არაჰემატოლოგიურ კიბოებში ქიმიოთერაპიის მიზანია ჩივილების შემცირებასთან ერთად სიცოცხლის გახანგრძლივება. თუმცა არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ამ ჯგუფის სრული განკურნება შეუძლებელია. პროცესი პაციენტსა და ოჯახს გონივრულად და საკმარისად უნდა განემარტოს და დაავადებისგან სრულ გათავისუფლებას არ უნდა ვეძიოთ.

შორსწასული, ანუ მეტასტაზური დაავადების მქონე პაციენტის ახლობლები, რომლებსაც განკურნების იმედი აქვთ, ჩვენს ქვეყანაშიც და მთელ მსოფლიოშიც ექიმს მეტ მკურნალობას სთხოვენ. პაციენტისა და ახლობლების ზეწოლით გადაღლილმა ან მკურნალობის შეწყვეტისა და სიცოცხლის ბოლო პერიოდის მოვლის ახსნით შეწუხებულმა ექიმებმა შეიძლება ნებისმიერ პირობებში ქიმიოთერაპიის გაგრძელება აირჩიონ. ასეთი მიდგომაც ქიმიოთერაპიასთან დაკავშირებულ სიკვდილიანობას გაზრდის.

განვითარებულ ქვეყნებში შორსწასული კიბოს პაციენტებში სახელმძღვანელოებით რამდენიმე ქიმიოთერაპიული რეჟიმის მიმდევრობით მიღების შემდეგ უპასუხობისას (მტკიცებულებაზე დაფუძნებული ვარიანტების ამოწურვისას) კიბოს მკურნალობა წყდება და პაციენტი ჰოსპისად წოდებულ პალიატიურ განყოფილებაში იგზავნება. ჰოსპისის გუნდის მიზანია ცხოვრების ხარისხის გამაუმჯობესებელი და ჩივილების შემამცირებელი პროგრამები. სხვაგვარად, სიცოცხლის ბოლო პერიოდში პაციენტის მაქსიმალური კომფორტით მოვლა, თუ შესაძლებელია, სახლში და ოჯახთან ერთად. ჩვენს ქვეყანაში ასეთი პროფესიული ორგანიზაციები ჩამოყალიბების ეტაპზეა და ამ სფეროს, სამწუხაროდ, რუტინულ პრაქტიკაში ადგილი ჯერ არ დაუმკვიდრებია.

ჩვენი ქვეყნის მსგავს აღმოსავლურ ქვეყნებში, სადაც მკურნალების რწმენა ძლიერია, განკურნების, ანუ დაავადებისგან გათავისუფლების ძიება ინტენსიურია. შეიძლება იფიქროთ, რომ ეს არავის ავნებს. თუმცა ეს ახლობლები მეტ ალტერნატიულ პროდუქტს ირჩევენ და ექიმს მეტ მკურნალობასა და პაციენტის გადარჩენაზე მიმართულ სტრატეგიებს აიძულებენ. ვაკვირდები, რომ ეს ძიებები ზოგჯერ გამოთქმას „ხარბი თაღლითს პოულობს“ გვახსენებს და ახლობლებს მცდარი გზებისა და იმედით მოვაჭრეებისკენ მიმართავს. ამ პროცესში პაციენტების ოქროს ფასის დროს გადაჭარბებულ მკურნალობაში, ალტერნატიული პროდუქტების გვერდით მოვლენებსა და ცხოვრების ცუდ ხარისხში ცვლიან.

ასეთი არასასურველი მდგომარეობების ასაცილებლად პაციენტს, ახლობელსა და ექიმს შორის კომუნიკაცია უნდა გაიზარდოს; ექიმებმა მკურნალობის დასაწყისშივე უნდა დაგეგმონ სრულფასოვანი ინფორმირება. ამასთან, ძალიან მნიშვნელოვანია კიბოს პაციენტების მხარდასაჭერად სპეციალურად განსაზღვრული და მომზადებული პალიატიური მოვლის გუნდებისარსებობა ონკოლოგიურ კლინიკებში. პაციენტებში, ვისთვისაც ქიმიოთერაპია აღარ არის შესაფერისი და შეწყდა, ცხოვრების ხარისხის გასაზრდელი მოვლის მართვა სხვა მკურნალობის პროცესების მართვასავით ღირებულია. ვიმედოვნებთ, რომ ჩვენს ქვეყანაშიც, განვითარებული ქვეყნების მსგავსად, ჰოსპისად წოდებული პალიატიური კლინიკები სწრაფად შეიქმნება და მათი რაოდენობა გაიზრდება.

ამ თემაზე გადავხედოთ საფრანგეთში ჩატარებულ კვლევას, რომელიც ESMO-ს კონგრესზე 2016 წელს წარადგინეს;

კვლევაში შეისწავლეს სიცოცხლის ბოლო სამ თვეში ქიმიოთერაპიის მიღების გადაწყვეტილებაზე მოქმედი მიზეზები. გააანალიზეს კიბოს დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის შემდეგ გარდაცვლილი 280.000 პაციენტის მონაცემები. დადგინდა, რომ პაციენტების %20 სიცოცხლის ბოლო ერთ თვეში ქიმიოთერაპიას იღებდა. ქიმიოთერაპიას განსაკუთრებით ხშირად ირჩევდნენ მამაკაცებში, ახალგაზრდებსა და თანმხლები დაავადების არმქონეებში, აგრეთვე თავისა და კისრის, ძუძუს, ფილტვისა და ქალთა კიბოებში. ამასთან, პალიატიური განყოფილების მქონე კლინიკებში სიცოცხლის ბოლო თვეებში ქიმიოთერაპია ნაკლებად ინიშნებოდა. ამ მონაცემებით ძლიერ შთაბეჭდილებამიღებულ კონგრესის ექიმთა საერთო ხაზგასმა იყო „სიცოცხლის ბოლო 1 თვეში ქიმიოთერაპიის დანიშვნის ჩვენი სამიზნე %0 უნდა იყოს“. ამის მისაღწევად, როგორც ითქვა, პაციენტებსა და ახლობლებთან სიცოცხლის ბოლო პერიოდის მართვაზე ბევრად უფრო ადრეული ეტაპიდან უნდა ვისაუბროთ.

საფრანგეთის მსგავს განვითარებულ ქვეყანაშიც კი სიცოცხლის ბოლო ერთ თვეში ქიმიოთერაპიის მიმღებთა %20 ძალიან გასაოცარია.

ვვარაუდობ, რომ ჩვენს ქვეყანაში ეს მაჩვენებელი დაბალია და მსურს დაინერგოს მისი კიდევ უფრო შემცირებისკენ მიმართული ონკოლოგიური სტრატეგიები. ამის შესამუშავებლად ჩვენც უნდა ჩავატაროთ საკუთარი გაზომვები და სწორი სტრატეგიები მივყვეთ.