შეიძლება თუ არა კიბოს პაციენტებში ქიმიოთერაპიასთან დაკავშირებული სიკვდილიანობის შემცირება?

ქიმიოთერაპიასთან დაკავშირებული სიკვდილიანობა აღნიშნავს პაციენტებს, რომლებიც სიცოცხლის ბოლო ერთ თვეში ქიმიოთერაპიას იღებდნენ. გამოცდილი თანამედროვე ონკოლოგიური კლინიკები ამ მაჩვენებლის ნულთან მიახლოებას ისახავს მიზნად. მიუხედავად იმისა, რომ ქიმიოთერაპიით სიკვდილიანობა არასასურველია, მკურნალობის ბუნებიდან გამომდინარე თითოეულ პაციენტში მცირე ალბათობა მაინც არსებობს. ამ მდგომარეობის გამაძლიერებელ მიზეზებს მაქსიმალურად უნდა მოვერიდოთ. ისინი პაციენტმა, ახლობელმა და ექიმმა უნდა გაითვალისწინონ და ერთობლივად შეამცირონ ქიმიოთერაპიასთან დაკავშირებული სიკვდილიანობა.

ქიმიოთერაპიასთან დაკავშირებულ სიკვდილიანობას ორი ძირითადი მიზეზი აქვს:

• მათგან პირველიასაერთაშორისო სახელმძღვანელოებით ჩატარებული, რეციდივის პრევენციის ან სიცოცხლის გახანგრძლივების მიზნით დანიშნული ქიმიოთერაპიის შემდეგ მკურნალობის გვერდით მოვლენებთან დაკავშირებულისიკვდილიანობა.
• მეორე გადაჭარბებული მკურნალობის შედეგად სიკვდილიანობაა.

გვერდით მოვლენებზე სამედიცინო გუნდთან კონსულტაციას ნუ მოერიდებით

ქიმიოთერაპიის შემდეგ გვერდითი მოვლენებისას ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი პრობლემა, რომელსაც ვხედავ, „პაციენტის საავადმყოფოში არმოსვლის სურვილია“. პაციენტი ხშირად ფიქრობს, რომ „ახლობლები არ შეაწუხოს“ და უგულებელყოფს მისთვის ცნობილ და ექიმის მიერ გაფრთხილებულ ნიშნებს, ან ნაცნობთან დარეკვით ცდილობს რთულ მდგომარეობას გაუმკლავდეს.

ჩვეულებრივ, ეს უმადობით, სისუსტით, გულისრევით, ცუდად ყოფნით, არასაკმარისი სითხის მიღებითა და სიცხით იწყება. პაციენტებს განსაკუთრებით ვურჩევ, ამ ნიშნების დასაწყისშივე დაუყოვნებლივ მიმართონ სამედიცინო გუნდს შეფასებისთვის. მოკლე შეფასების შემდეგ გუნდი დამხმარე მკურნალობით, გარკვეული ინფუზიებითა და წამლებით ამსუბუქებს მდგომარეობას და, თუ სისხლის მაჩვენებლები მნიშვნელოვნად არ დაცემულა ან საერთო მდგომარეობა არ გაუარესებულა, დამატებითი პერორალური წამლებით პაციენტს სახლში უშვებს. პაციენტისა და ახლობლის ეს მიდგომა ხშირად მნიშვნელოვანი პრობლემების თავიდან ასაცილებლად საკმარისია.

თუ პაციენტი განგაშის ნიშნებს უგულებელყოფს და დღის განმავლობაში გაუარესებას ელოდება, საავადმყოფოში მოსვლის სურვილი კიდევ უფრო უმცირდება და გადადება სჭარბობს. თუ ამ დროს ახლობელი ინფორმირებული არ არის და პაციენტს გუნდთან არ მიიყვანს, მომდევნო საათებში ან მეორე დღეს მდგომარეობა უფრო დამძიმდება და უკიდურესად სახიფათო სიტუაციები შეიქმნება. ზოგჯერ ეს ერთი დღიდან რამდენიმე დღემდე გრძელდება და პაციენტი საავადმყოფოში მხოლოდ ძალიან მძიმე მდგომარეობისას მოჰყავთ. განსაკუთრებით ხანდაზმული, თანმხლები დაავადებებისა და დაბალი ფუნქციური სტატუსის მქონე პაციენტები შეიძლება მეტად დაზარალდნენ გვერდითი მოვლენებით. ექიმმა ისინი და ახლობლები უნდა გაანათლოს, ხოლო პაციენტი და ახლობელი ქიმიოთერაპიის შემდგომ დღეებში უფრო ყურადღებიანი და პასუხისმგებლიანი უნდა იყვნენ.

ქიმიოთერაპიის შემდეგ წამლების ადრეული გვერდითი მოვლენები, ჩვეულებრივ, პირველ კვირაში ვლინდება

ექიმის მიერ რეკომენდებული დამხმარე წამლების სწორად გამოყენებისას ჩივილები უმეტესად ქრება. თუ რეკომენდაციების შესრულების მიუხედავად ჩივილები გრძელდება, სამედიცინო გუნდთან უმოკლეს დროში დაკავშირება სიცოცხლის რისკს აგაცილებთ.

ქიმიოთერაპიით სისხლის მაჩვენებლების დაცემისა და მასთან დაკავშირებული ინფექციის ნიშანი, ცხელება ხშირად 7-14. დღეებს შორის ვითარდება. ეს ონკოლოგიის განგაშის ერთ-ერთი ნიშანია. ის მიუთითებს ორგანიზმის თავდაცვის უკმარისობასა და სიცოცხლისთვის საშიშ ინფექციაზე (ფებრილურ ნეიტროპენიაზე). დროის დაკარგვის გარეშე, დღე-ღამის მიუხედავად, გადაუდებელ სამსახურს უნდა მიმართოთ. სიცხისა და გაუარესებული საერთო მდგომარეობის მქონე პაციენტების გუნდთან დაგვიანებით მისვლისას ქიმიოთერაპიასთან დაკავშირებული სიკვდილის რისკი მნიშვნელოვნად იზრდება.

ამ პროცესების სწორად სამართავად ძალიან მნიშვნელოვანია გუნდის მიერ პაციენტისა და ახლობლების საკმარისი ინფორმირება (მკურნალობის შესახებ განათლება), კვების სპეციალისტთან და ფსიქოლოგთან შეხვედრა. ამ პროცესების ინსტიტუციურად შემსრულებელ ონკოლოგიურ კლინიკებთან და პასუხისმგებლიან, ფრთხილ პაციენტებსა და ახლობლებთან ერთად ქიმიოთერაპიასთან დაკავშირებული სიკვდილიანობა თითქმის ნულამდე შეიძლება შემცირდეს.

ქიმიოთერაპიასთან დაკავშირებული სიკვდილიანობის მეორე სახეა გადაჭარბებული მკურნალობის შედეგად სიკვდილიანობა. მომდევნო სტატიაში, ESMO 2016-ზე საფრანგეთიდან წარმოდგენილი თვითკრიტიკული კვლევის თანხლებით, გაგიზიარეთ გადაჭარბებული მკურნალობა და მისი თავიდან აცილების გზები.