ღვიძლის გაცხიმოვნებით გამოწვეული დაზიანების პირველი მკურნალობა FDA-მ დაამტკიცა: რესმეტირომი
ამ სტატიაში
2024 წლის 14 მარტს აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ (FDA) დაამტკიცა Rezdiffra, რომლის მოქმედი ნივთიერებაა რესმეტირომი (კომპანია Madrigal Pharmaceuticals), დიეტასა და ვარჯიშთან ერთად გამოსაყენებლად ღვიძლის არაალკოჰოლური ცხიმოვანი დაავადების მქონე ზრდასრულების სამკურნალოდ, რომლებსაც ციროზი არ აქვთ და ღვიძლის ფიბროზი (დანაწიბურება, დაზიანება) საშუალოდან მძიმე ხარისხამდე აქვთ.
მანამდე ღვიძლის არაალკოჰოლური ცხიმოვანი დაავადებისა და მნიშვნელოვანი დანაწიბურების მქონე პაციენტებისთვის არ არსებობდა წამალი, რომელიც უშუალოდ ღვიძლის დაზიანებაზე იმოქმედებდა. Rezdiffra-ს დამტკიცება ამ პაციენტებს პირველად მისცემს მკურნალობის ვარიანტს დიეტასა და ვარჯიშთან ერთად.
რას ნიშნავს ღვიძლის არაალკოჰოლური გაცხიმოვნება?
არიან ადამიანები, რომლებსაც ღვიძლის გაცხიმოვნების, ან სამედიცინო თვალსაზრისით უფრო ზუსტად ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადების შესახებ ადრე არ სმენიათ, თუმცა არ შევცდებით, თუ ვიტყვით, რომ ის ბოლო წლებში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული დაავადებაა. ეს ტერმინი ინგლისურ ენაში ხშირად გამოიყენება სახელწოდების Nonalcoholic Fatty Liver Disease შესატყვისად და ნიშნავს „ალკოჰოლთან დაუკავშირებელ ღვიძლის გაცხიმოვნებას“. ცნობილია, რომ აშშ-ში მოსახლეობის დაახლოებით 10-დან 46 პროცენტამდე ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადება აქვს. ღვიძლის მძიმე გაცხიმოვნების შემდეგ ღვიძლში ანთების ან დაზიანების განვითარების მაჩვენებელი კი 3-12 პროცენტს შორისაა.
ჯანმრთელ ღვიძლთან შედარებით გაცხიმოვნებული ღვიძლი ოდნავ გადიდებულია და მისთვის დამახასიათებელი ფერი დაკარგული აქვს. ქსოვილის აღებულ ნიმუშებში ჩანს ღვიძლის არაალკოჰოლური გაცხიმოვნებისთვის დამახასიათებელი ცხიმოვანი დეპოზიტები (სურათი მარჯვნივ).
დაკავშირებული თემა: ღვიძლის არაალკოჰოლური გაცხიმოვნებით გამოწვეული ღვიძლის კიბოს თავისებურებები
ღვიძლის ეს დაზიანება ღვიძლის არაალკოჰოლური ცხიმოვანი დაავადების პროგრესირების შედეგად ვითარდება: დროთა განმავლობაში ღვიძლის ანთება მის დანაწიბურებასა და ფუნქციის დარღვევას იწვევს. ღვიძლის არაალკოჰოლური ცხიმოვანი დაავადება ხშირად უკავშირდება ჯანმრთელობის სხვა პრობლემებს, მაგალითად მაღალ არტერიულ წნევასა და ტიპი 2 დიაბეტს. მხოლოდ აშშ-ში დაახლოებით 6-8 მილიონ ადამიანს აქვს ღვიძლის საშუალო ან მძიმე ხარისხის დანაწიბურება არაალკოჰოლური ცხიმოვანი დაავადების გამო და მოსალოდნელია, რომ ეს რიცხვი გაიზრდება. Rezdiffra ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონის რეცეპტორის ნაწილობრივი აქტივატორია, რომელიც ღვიძლში ცხიმის დაგროვებას ამცირებს.
როგორია Rezdiffra-ს მოქმედების მექანიზმი?
Rezdiffra (რესმეტირომი) ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონის ბეტა რეცეპტორის (THR-β) აგონისტად მოქმედი წამალია. ძირითადად, ღვიძლში ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონის რეცეპტორებზე დამიზნებით ის მეტაბოლიზმისა და ქოლესტერინის დონის რეგულირებას უწყობს ხელს. ეს წამალი განსაკუთრებით დისლიპიდემიის (ცნობილია როგორც ქოლესტერინის მაღალი დონე) და სხვა მეტაბოლური დაავადებების სამკურნალოდ შეიქმნა. ქვემოთ მოცემულია Rezdiffra-ს მოქმედების მექანიზმის დეტალები:
მოქმედების მექანიზმი
Rezdiffra ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონის ენდოგენური ფორმის ანალოგად მოქმედებს. ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონებს მნიშვნელოვანი გავლენა აქვთ ორგანიზმში მიმდინარე სხვადასხვა მეტაბოლურ პროცესზე. ამ ჰორმონებს ორი მთავარი რეცეპტორი აქვს: ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონის ალფა რეცეპტორი (THR-α) და ბეტა რეცეპტორი (THR-β). Rezdiffra განსაკუთრებით THR-β-ზე მოქმედებს და ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონის ბუნებრივ ეფექტებს იმეორებს. თუმცა THR-α-ზე მინიმალური გავლენის გამო ის ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონების ჭარბ აქტივაციასთან დაკავშირებული გვერდითი ეფექტების უმეტესობას თავიდან აცილებს.
გავლენა ღვიძლზე
- ქოლესტერინის მეტაბოლიზმი: Rezdiffra ზრდის ღვიძლში LDL-ის (დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინი, ცუდი ქოლესტერინი) რეცეპტორების ექსპრესიას. ეს ხელს უწყობს სისხლის მიმოქცევიდან LDL ქოლესტერინის უფრო ეფექტიანად მოცილებას და, შესაბამისად, საერთო და LDL ქოლესტერინის დონის შემცირებას.
- ტრიგლიცერიდების დონე: ამასთან, ღვიძლში ცხიმოვანი მჟავების ჟანგვის გაძლიერებით ის ტრიგლიცერიდების დონის შემცირებას უწყობს ხელს.
- ღვიძლის გაცხიმოვნება: ღვიძლში ცხიმის დაგროვების შემცირებით ის პოტენციურ სარგებელს იძლევა ისეთი მდგომარეობების მკურნალობაში, როგორიცაა ღვიძლის არაალკოჰოლური ცხიმოვანი დაავადება.
გავლენა გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობაზე
- ნაჩვენებია, რომ Rezdiffra გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკფაქტორებს აუმჯობესებს. განსაკუთრებით დისლიპიდემიის (სისხლში ლიპიდების არანორმალური დონე) მქონე პაციენტებში ის გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობის დასაცავად მნიშვნელოვანი ნაბიჯი შეიძლება იყოს.
კლინიკური კვლევა, რომელმაც FDA-ს დამტკიცება მოიტანა
Rezdiffra-ს უსაფრთხოება და ეფექტიანობა შეფასდა 54-თვიანი რანდომიზებული, ორმაგად ბრმა, პლაცებოთი კონტროლირებადი კვლევის მე-12 თვეში ჩატარებული შუალედური ანალიზის საფუძველზე. ამ შუალედურმა ანალიზმა ღვიძლის ანთებისა და დანაწიბურების ხარისხი გაზომა. სპონსორს მოეთხოვება დამტკიცების შემდგომი კვლევის ჩატარება Rezdiffra-ს კლინიკური სარგებლის დასადასტურებლად და აღსაწერად, რაც იმავე 54-თვიანი კვლევის დასრულებით განხორციელდება; კვლევა ჯერ კიდევ მიმდინარეობს.
კვლევაში მონაწილეობის მისაღებად პაციენტებს უნდა ჰქონოდათ ღვიძლის ბიოფსია, რომელიც არაალკოჰოლური გაცხიმოვნების გამო ღვიძლის საშუალო ან მძიმე დანაწიბურებას აჩვენებდა.
კვლევაში 888 მონაწილე შემთხვევითი წესით განაწილდა ერთ-ერთი ვარიანტის მისაღებად: პლაცებო (294 მონაწილე); Rezdiffra-ს 80 მილიგრამი (298 მონაწილე); ან Rezdiffra-ს 100 მილიგრამი (296 მონაწილე), დღეში ერთხელ, ღვიძლის არაალკოჰოლური გაცხიმოვნების სტანდარტულ მოვლასთან, ანუ ჯანსაღი კვებისა და ვარჯიშის კონსულტაციასთან ერთად.
შედეგები
12 თვის შემდეგ ღვიძლის ბიოფსიებმა აჩვენა, რომ Rezdiffra-თი ნამკურნალევ მონაწილეთა უფრო დიდ ნაწილს ჰქონდა ღვიძლის არაალკოჰოლური ცხიმოვანი დაავადების ან ღვიძლის დანაწიბურების გაუმჯობესება, პლაცებოს მიმღებებთან შედარებით.
- Rezdiffra-ს 80 მილიგრამის მიმღებ მონაწილეთა 26%-დან 27%-მდე და 100 მილიგრამის მიმღებთა 24%-დან 36%-მდე აღენიშნა ღვიძლის არაალკოჰოლური გაცხიმოვნების ალაგება, ღვიძლის დანაწიბურების გაუარესების გარეშე;
- იგივე აღენიშნა პლაცებოსა და დიეტის და ვარჯიშის კონსულტაციის მიმღებთა 9%-დან 13%-მდე ნაწილს.
გამოთქმა „აღენიშნა ღვიძლის არაალკოჰოლური ცხიმოვანი დაავადების ალაგება (resolution of non-alcoholic fatty liver disease)“ ნიშნავს, რომ ადამიანის ღვიძლის არაალკოჰოლური ცხიმოვანი დაავადების მდგომარეობა გაუმჯობესდა ან განიკურნა. ეს ნიშნავს ღვიძლში ჭარბი ცხიმის დაგროვების შემცირებასა და ღვიძლის ფუნქციების ნორმალიზებას.
პასუხებს შორის ეს დიაპაზონი სხვადასხვა პათოლოგის შეფასებებს ასახავს.
აღსანიშნავია ამ პაციენტებში მკურნალობის შედეგად აღნიშნული ცვლილებების მხოლოდ ერთი წლის შემდეგ გამოვლენა, რადგან დაავადება ჩვეულებრივ ნელა ვითარდება და პაციენტთა უმეტესობაში პროგრესირება წლების ან თუნდაც ათწლეულების შემდეგ ხდება.
Rezdiffra-ს ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტები იყო დიარეა და გულისრევა. Rezdiffra-ს ახლავს გარკვეული გაფრთხილებები და სიფრთხილის ზომები, მათ შორის წამლით გამოწვეული ღვიძლის ტოქსიკურობისა და ნაღვლის ბუშტთან დაკავშირებული გვერდითი ეფექტების შესახებ.
Rezdiffra-ს გამოყენებას უნდა მოერიდონ დეკომპენსირებული ციროზის მქონე პაციენტებში. თუ Rezdiffra-თი მკურნალობისას ღვიძლის ფუნქციის გაუარესების ნიშნები ან სიმპტომები განვითარდა, პაციენტებმა Rezdiffra-ს მიღება უნდა შეწყვიტონ.
Rezdiffra-ს გარკვეულ სხვა წამლებთან, განსაკუთრებით ქოლესტერინის დამაქვეითებელ სტატინებთან ერთად გამოყენებამ შეიძლება პოტენციურად მნიშვნელოვანი წამალთაშორისი ურთიერთქმედებები გამოიწვიოს. Rezdiffra-სთან პოტენციურად მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედებების, რეკომენდებული დოზებისა და მართვის ცვლილებების შესახებ დამატებითი ინფორმაციისთვის სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებლებმა დანიშვნის სრულ ინფორმაციას უნდა მიმართონ.
FDA-მ მძიმე მდგომარეობების სამკურნალო და დაუკმაყოფილებელი სამედიცინო საჭიროების მქონე წამლების უფრო ადრე დამტკიცების უზრუნველმყოფი დაჩქარებული დამტკიცების გზით დაამტკიცა Rezdiffra. ეს ხდება შუალედური ანალიზის შედეგებზე დაყრდნობით, რომლებიც კლინიკურ სარგებელს გონივრულად პროგნოზირებს. სავალდებულო და ჯერ კიდევ მიმდინარე 54-თვიანი კვლევა Rezdiffra-თი მკურნალობის კლინიკურ სარგებელს 54 თვის ბოლოს შეაფასებს.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.