იბნ სინა 1025 – ოდესმე დაწერილი ყველაზე ცნობილი სამედიცინო სახელმძღვანელოს ავტორი
შუა საუკუნეების ისლამური სამყაროს ექიმები საბერძნეთისა და რომის სამედიცინო ტრადიციების შენარჩუნებასა და გაფართოებას უწყობდნენ ხელს. დიდ ისლამურ ექიმ-ფილოსოფოსებს შორის ყველაზე გავლენიანი იყო დასავლეთში Avicenna-ს სახელით ცნობილი იბნ სინა .
მისი ყველაზე ცნობილი ნაშრომი იყო 1025 წელს დასრულებული ხუთწიგნიანი ენციკლოპედია, რომელიც 700 წელზე მეტხანს სამედიცინო სწავლების საფუძველს ქმნიდა და ევროპის სამედიცინო სკოლებში გამოიყენებოდა – Al-Qanun fi al-Tibb (მედიცინის კანონი) . არაბულად დაწერილ და შემდეგ ლათინურად ნათარგმნ ნაშრომზე ჰიპოკრატემ, გალენოსმა და არისტოტელემ იმოქმედეს. ცნობილი ისლამური წინამორბედის, ალ-რაზის მსგავსად, იბნ სინაც კლინიკური გადაწყვეტილებებისთვის დაკვირვების, ექსპერიმენტისა და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მედიცინის მნიშვნელობას უსვამდა ხაზს.
„კანონში“ იბნ სინა კიბოს ქირურგიას განიხილავს და გადამდები დაავადებების (ტუბერკულოზის ჩათვლით) ბუნებისა და კარანტინის სარგებლიანობის ახსნასაც ეხმარება. აღსანიშნავია, რომ მან მედიასტინიტისა (გულმკერდის შუა ნაწილის ქსოვილების ანთების) და პლევრიტის (ფილტვების ირგვლივ პლევრული ღრუს ამომფენი შრის ანთების) გარჩევა შეძლო. ნარკოტიკული საშუალების გამოცდისას, წერდა იგი, პრეპარატი სუფთა უნდა იყოს და ერთზე მეტ დაავადებაზე გამოიცადოს, რათა განზრახული და „შემთხვევითი“ ეფექტები გავიგოთ; მისი მოქმედების დროც უნდა განისაზღვროს. დამატებით, სამედიცინო ეფექტიანობის შესაფასებლად ერთზე მეტ პაციენტში კლინიკური (ადამიანური) გამოცდების გამეორებას ურჩევდა და აღნიშნავდა, რომ ცხოველებზე წამლის გამოცდა ადამიანში მოქმედების დასადგენად საკმარისი არ არის. იბნ სინას ძალიან აინტერესებდა ფსიქიატრიული მდგომარეობები, ჰალუცინაციებიდან და დეპრესიიდან დამბლით დაზარალებულთა ქცევამდე. „კანონს“, რა თქმა უნდა, ნაკლოვანებებიც აქვს. მაგალითად, იბნ სინა წერდა, რომ გულს ორის ნაცვლად სამი პარკუჭი აქვს.
ისტორიკოსი Lawrence Conrad წერს, რომ „კანონი“ "მედიცინის სხვადასხვა სფეროს ისეთი სიზუსტითა და საფუძვლიანობით განიხილავდა, რომ დისციპლინაზე ასობით წლის განმავლობაში ავტორიტარული გავლენა დატოვა და ისლამური მეცნიერების ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი და ხანგრძლივი მიღწევაა". კანადელმა ექიმმა William Osler-მა იბნ სინა „ოდესმე დაწერილი ყველაზე ცნობილი სამედიცინო სახელმძღვანელოს ავტორად“ აღწერა და აღნიშნა, რომ „კანონმა“, როგორც „სამედიცინო ბიბლიამ“, ყველა სხვა ნაშრომზე დიდხანს გასტანა.
სტატიის გამოსახულების აღწერა: შინაგანი ორგანოები იბნ სინას „მედიცინის კანონის“ მიხედვით, რომელიც ირანის Ishfahan-ში გამოქვეყნდა.
სტატიაში ნახსენები ისტორიული პირები: Hippocrates of Cos (460 ძვ. წ.–377 ძვ. წ.), Aristotle (384 ძვ. წ.–322 ძვ. წ.), Galen of Pergamon (129–199), Abu Bakr Muhammad ibn Zakariya al-Razi (865–925), Abu ‘Ali al-Husayn ibn ‘Abd-Allah Ibn Sina (Avicenna) (980–1037)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.