კიბოს პაციენტის ფსიქოლოგიური მტრები კორონავირუსის პანდემიის დროს

ჩინეთში 2019 წლის ბოლოს დაწყებული ახალი ტიპის კორონავირუსით გამოწვეული ეპიდემია მთელ მსოფლიოში სწრაფად გავრცელდა და მარტში COVID-19 პანდემია გამოცხადდა. COVID-19 ადამიანებზე უარყოფითად მოქმედებს არა მხოლოდ ფიზიკურად, არამედ ფსიქოლოგიურად და სოციალურადაც, ხოლო კიბოს პაციენტები ამ ემოციური საფრთხის წინაშე განსაკუთრებით დგანან. პანდემიის გამო ყველას გაგვეზარდა ფსიქოსოციალური პრობლემები და საჭიროებები. იზოლაციის პროცესის სტრესთან ერთად კიბოს პაციენტების შეშფოთებამ შესაძლოა ეს საჭიროებები კიდევ უფრო გაზარდა.

კვლევა COVID-19-ის ეპოქაში კიბოს პაციენტების ფსიქოლოგიური მდგომარეობის შესახებ

2020 წლის მარტში ჰუბეის პროვინციაში, სადაც ჩინეთში COVID-19-ის ყველაზე მეტი შემთხვევა აღირიცხა, 1090 კიბოს პაციენტთან და მათ ოჯახებთან ჩატარებულმა ფსიქოლოგიურმა კვლევამ აჩვენა, რომ COVID-19-ის გამოვლენის შემდეგ ფსიქოლოგიური პრობლემების მქონე კიბოს პაციენტთა %43,8 ფსიქოსოციალურ მხარდაჭერას ითხოვდა ეს გამოვლინდა. COVID-19 ეპიდემიის დროს ფსიქოლოგიური მხარდაჭერის მოთხოვნის ზრდა აჩვენებს, რომ პაციენტებმა ფსიქოლოგიური ჯანმრთელობის მნიშვნელობა გააცნობიერეს.

ამ კვლევაში ფსიქოლოგები ინტერვიუებით აფასებდნენ პაციენტის ზოგად მდგომარეობას, ემოციებს (შფოთვა, დეპრესია), ძილის რეჟიმს, ტკივილის ინტენსივობასა და COVID-19 ეპიდემიის გავლენას.

კიბოს პაციენტებში COVID-19-ის პერიოდში გამოვლენილი ყველაზე ხშირი ფსიქოსოციალური პრობლემები იყო:

• ძილის დარღვევები (% 33,3),
• ემოციური პრობლემები (% 23,3),
• ცუდი ფიზიკური მდგომარეობა (% 13,3) და
• ეკონომიკური პრობლემები (% 10).

ინტერვიუებისას პაციენტებმა თქვეს, რომ COVID-19 ეპიდემიის დროს შფოთვისა და დეპრესიის მაღალი მაჩვენებელი შემდეგი ძირითადი მიზეზებით იყო გამოწვეული ასე განმარტეს:

• პაციენტთა შეშფოთება მკურნალობის დაგვიანების გამო
• პაციენტთა შეშფოთება კორონავირუსით დაინფიცირების გამო
• პაციენტთა შეშფოთება COVID-19 ეპიდემიის უარყოფითი ეკონომიკური გავლენის გამო მათზე და მათ ოჯახებზე
• სოციალური მხარდაჭერის ნაკლებობა
• COVID-19-ის შესახებ ინფორმაციის არასწორად გაგება
• ჯანდაცვის მუშაკებთან კომუნიკაციის გაწყვეტა

რა არის ფსიქოლოგიური მტრები?

• ვირუსის გავრცელების შესაზღუდად სოციალური სიახლოვე და ფიზიკური კონტაქტები შეიზღუდა.
• ამასთან, ნიღბის ტარების ვალდებულებამ ადამიანური ურთიერთობის ძირითადი ფორმა — ღიმილი ჩვენი ცხოვრებიდან ამოიღო.
• ამ ფაქტორებმა სოციალურ გარემოსთან და ჯანდაცვის მუშაკებთანაც კი ემპათიური კომუნიკაციის არხი დააზიანა.
• შედეგი კი ღრმა მარტოობის განცდაა.

მედიაში COVID-19 ეპიდემიის მუდმივი გაშუქების გამო შიში შეიძლება სწრაფად გაიზარდოს. რადგან კიბოს პაციენტებს მძიმე COVID-19-ისადმი მიდრეკილება შეიძლება ჰქონდეთ, მათი შიშის დამშვიდება შესაძლოა რთული იყოს. პაციენტებს შეიძლება ეშინოდეთ, რომ ეპიდემიის გამო ექიმების ყურადღება მათ მიმართ შემცირდება და ეს არასაკმარისი მკურნალობის შესახებ აზრებს წარმოშობს. მათ ასევე შეიძლება აწუხებდეთ, რომ მომვლელები ინფექციის წყარო გახდებიან. მაგალითად, საავადმყოფო ერთდროულად სამედიცინო დახმარების მიღებისა და COVID-19-ით შესაძლო დაინფიცირების ადგილს წარმოადგენს.

როდესაც კიბოს პაციენტი სიცოცხლის საფრთხეს გრძნობს, უმწეობის განცდა განსაკუთრებით დამანგრეველი შეიძლება იყოს. უფრო მეტიც, უმწეობამ მოლოდინსა და რეალობას შორის კონფლიქტი შეიძლება შექმნას, ექიმისადმი ნდობა შეასუსტოს და მარტოობის განცდა გააუარესოს.

ამ დღეებში მრავალი კიბოს პაციენტი ორი სფეროდან იღებს ცუდ ამბებს: ონკოლოგიიდან და პანდემიიდან.

როდესაც რამდენიმე უარყოფითი გარემოება ერთად გროვდება, სირთულე და უიმედობის განცდაც შეიძლება გაიზარდოს. ამ აღქმამ შეიძლება გამოიწვიოს ემოციების რთული, დინამიკური სპექტრი, მათ შორის ბრაზი, სევდა და დეპრესია. ეს ემოციები Kübler-Ross-მა 1970 წელს ემოციურ ალყად აღწერა.

დასკვნა და გამოსავლის რეკომენდაციები

შეიძლება ითქვას, რომ COVID-19-ის მიერ კიბოს პაციენტებისთვის შექმნილი ფსიქოლოგიური საფრთხეებია მარტოობა, შიში, უმწეობა და ემოციური ალყა.

COVID-19-ის პერიოდში კიბოს პაციენტთა ფსიქოლოგიასთან მიდგომისას ყურადღება უნდა მიექცეს შემდეგს:

• კიბოს პაციენტების მარტოობის განცდა განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვს.
• ამ მარტოობის შესამცირებლად ყველა ძალისხმევა უნდა იქნეს მიმართული პაციენტებსა და ახლობლებს შორის კომუნიკაციის გასაადვილებლად, მაგალითად სმარტფონების ან პლანშეტების მიწოდებით ვიდეოზარისთვის.
• ასევე ონლაინ თერაპიის უზრუნველყოფამ შეიძლება კიბოს პაციენტებისთვის რეალური და შეუცვლელი მხარდაჭერის ქსელი შექმნას.

ამ პროცესში სამედიცინო პერსონალთან კომუნიკაციის მნიშვნელობა კიდევ უფრო გაიზარდა; პაციენტებმა და მათმა ახლობლებმა მკურნალობისა თუ შემოწმებების გადადების ან გაუქმების გადაწყვეტილება დამოუკიდებლად არ უნდა მიიღონ.

*

ჩვენი ყველა სტატია კიბოს დროს ფსიქოლოგიური მხარდაჭერისა და ფსიქოონკოლოგიის შესახებ