მალარია 1897 – კოღოებით გამოწვეული დაავადება
ექიმების Charles Poser-ისა და G.W. Bruyn-ის თანახმად, მალარიამ არმიები დაამარცხა, ალყაშემორტყმული ქალაქების ბედი შეცვალა და, სავარაუდოდ, ბერძნული ცივილიზაციისა და რომის იმპერიის დაცემაშიც შეიტანა წვლილი. ისტორიკოსებმა ექიმების ამ დაავადებისადმი დამოკიდებულებაც შეისწავლეს. მათ დაინახეს ევოლუცია, რომელიც ცრურწმენებით დაიწყო და 1900-იან წლებში მეცნიერებით დასრულდა.
მალარია დაავადებაა, რომელიც ყოველწლიურად მილიონზე მეტი ადამიანის სიცოცხლეს იწირავს, განსაკუთრებით აფრიკის სუბსაჰარულ რეგიონში. იგი იმითაც მნიშვნელოვანია, რომ პირველი დაავადებაა, რომლის გამომწვევად რთული ერთუჯრედიანი ორგანიზმი (პროტისტი) დანამდვილებით დადგინდა.
1880 წელს საფრანგეთის არმიის ექიმმა Charles Laveran-მა პაციენტის სისხლში მალარიის პარაზიტები აღმოაჩინა. 1897 წელს, ინდოეთში მუშაობისას, ბრიტანელმა ექიმმა Ronald Ross-მა კოღოების სანერწყვე ჯირკვლებში პარაზიტების აღმოჩენის შემდეგ საბოლოოდ დაამტკიცა, რომ მალარიას კოღოები ავრცელებენ.
- მდედრი Anopheles კოღოს სანერწყვე ჯირკვლებში არსებული მალარიის პარაზიტი ადამიანის კბენისას მის სისხლში ხვდება.
- ღვიძლში გარკვეული დროის გატარების შემდეგ პარაზიტი სისხლის წითელ უჯრედებში მრავლდება და იწვევს ცხელებას, კომას, მძიმე შემთხვევებში კი სიკვდილს.
- დაავადების გამოწვევის უნარის მქონე პარაზიტის ხუთი სახეობიდან (Plasmodium გვარი) ყველაზე საშიშია Plasmodium falciparum.
- ორგანიზმის იმუნურ სისტემას პარაზიტის განადგურება უჭირს, რადგან ის ღვიძლისა და სისხლის უჯრედების შიგნით ცხოვრობს.
დამდგარი წყლის მოშორებამ, რომელშიც კოღოები კვერცხებს დებენ, ან ინსექტიციდებით შეწამვლამ შეიძლება მალარიის გავრცელება შეანელოს. თანამედროვე პერიოდში მალარიას, ჩვეულებრივ, მკურნალობენ წამლების კომბინაციებით, რომლებიც შეიცავს არტემიზინინის (ჩინურ მედიცინაში გამოყენებული ერთ-ერთი სამკურნალო მცენარის) წარმოებულებს, ან ქინინის (მიიღება ხის ქერქიდან) წარმოებულების შემცველი წამლებით.
სტატიის ილუსტრაციის აღწერა: მდედრი Anopheles albimanus კოღო, რომელიც ადამიანის მასპინძელზე იკვებება და სისხლით ივსება.
სტატიაში მოხსენიებული ისტორიული პირები: Charles Louis Alphonse Laveran (1845–1922), Sir Ronald Ross (1857–1932)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.