مالاریا در 1897 – بیماری ناشی از پشه‌ها

به گفته پزشکان Charles Poser و G.W. Bruyn، مالاریا ارتش‌ها را شکست داده، بر سرنوشت شهرهای محاصره‌شده اثر گذاشته و احتمالاً در فروپاشی تمدن یونان و امپراتوری روم نقش داشته است. تاریخ‌نگاران همچنین رویکرد پزشکان به این بیماری را بررسی کرده‌اند و تحولی را دیده‌اند که از خرافات آغاز شد و در دهه 1900 به علم رسید.

مالاریا، بیماری‌ای است که هر سال باعث مرگ بیش از یک میلیون نفر، به‌ویژه در منطقه آفریقای زیر صحرا، می‌شود. همچنین نخستین بیماری‌ای است که به‌طور قطعی مشخص شد یک جاندار تک‌سلولی پیچیده (پروتیست) عامل آن است و به همین دلیل اهمیت دارد. 

در 1880، پزشک ارتش فرانسه Charles Laveran انگل‌های مالاریا را در خون یک بیمار کشف کرد. در 1897، پزشک بریتانیایی Ronald Ross هنگام کار در هند، پس از مشاهده انگل‌ها در غدد بزاقی پشه، به‌طور قطعی ثابت کرد که پشه‌ها مالاریا را منتقل می‌کنند.

• در پشه‌های Anopheles ماده، انگل مالاریا که در غدد بزاقی آن‌ها قرار دارد، هنگام گزش فرد وارد گردش خون می‌شود. 
• انگل پس از گذراندن مدتی در کبد، در گلبول‌های قرمز تکثیر می‌شود و باعث تب، کما و در موارد شدید مرگ می‌شود. 
• از میان پنج نوع انگل که می‌توانند بیماری را ایجاد کنند (از جنس Plasmodium ) خطرناک‌ترین، Plasmodium falciparum است. 
• دستگاه ایمنی بدن به‌دلیل زندگی انگل درون سلول‌های کبد و خون، برای از بین بردن آن با دشواری روبه‌روست. 

پاک‌سازی آب‌های راکدی که پشه‌ها در آن‌ها تخم می‌گذارند یا سم‌پاشی با حشره‌کش می‌تواند گسترش مالاریا را کند کند. در دوران مدرن، مالاریا معمولاً با ترکیب‌هایی از داروهای حاوی مشتقات آرتمیسینین (یکی از گیاهان دارویی مورد استفاده در طب چینی) یا داروهای حاوی مشتقات کینین (که از پوست درخت به دست می‌آید) درمان می‌شود.

توضیح تصویر مقاله: پشه ماده Anopheles albimanus که از یک میزبان انسانی تغذیه می‌کند و از خون پر شده است.

شخصیت‌های تاریخی نام‌برده در مقاله: Charles Louis Alphonse Laveran (1845–1922)، Sir Ronald Ross (1857–1932)

• موضوع قبلی: پرتوهای ایکس در 1895 – فراتر از بدن انسان
• موضوع بعدی: آسپرین در 1899 – مسکن، تب‌بُر و ضدالتهاب