მრტ-ზე უხილავი პროსტატის სიმსივნეები — რა არის რეალური რისკი?

პროსტატის კიბოს დიაგნოსტიკასა და დაკვირვებაში სულ უფრო მნიშვნელოვანი მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება (MRG, ემარი) ზოგჯერ გასაოცარ მოვლენას აწყდება:

ბიოფსიის შედეგად პათოლოგიურ დასკვნაში ნანახი დაზიანებები ზოგჯერ MRG-ზე არ ჩანს. რადიოლოგებისთვის პროსტატის ქსოვილი სრულიად ნორმალურად გამოიყურება.

რატომ არ ჩანს ეს დაზიანებები MRG-ზე და ქმნის თუ არა ეს პაციენტებისთვის საფრთხეს?

MRG-ზე უხილავი დაზიანებები: შემაშფოთებელია?

ზოგიერთი სპეციალისტი ამტკიცებს, რომ ასეთი დაზიანებები ჩვეულებრივ უვნებელია. ზოგიერთი სპეციალისტის აზრით, MRG-ზე კიბოს არჩანვა ნიშნავს, რომ ის კლინიკურად მნიშვნელოვანი არ არის. ზოგადი შეხედულებით, MRG-ზე უხილავი კიბოები უმეტესად უმნიშვნელოდ ფასდება და სისტემატურ ბიოფსიას არ მოითხოვს.

ეს სპეციალისტები MRG-ზე უხილავ დაზიანებებს ადარებენ Gleason-ის 6 ან ნაკლები ქულის მქონე დაბალი რისკის პროსტატის კიბოს. ასეთი კიბოები ჩვეულებრივ ნელა პროგრესირებს და გავრცელების ან სიკვდილის რისკს არ ატარებს. აქტიური დაკვირვების ქვეშ მყოფ პაციენტებს შორის MRG-ზე უხილავი კიბოს მქონე პირებს ხილული კიბოს მქონეებთან შედარებით დაავადების გაცილებით უკეთესი მიმდინარეობა აქვთ.

საპირისპირო მოსაზრებები: ყველა უხილავი დაზიანება უვნებელია?

თუმცა ზოგიერთი სპეციალისტი ამტკიცებს, რომ MRG-ზე უხილავი დაზიანებები სრულიად უვნებელი არ არის. MRG-ზე ხილული დაზიანებები ჩვეულებრივ უფრო აგრესიულ სიმსივნეებზე მიუთითებს, თუმცა ეს განზოგადება ყველა ადამიანისთვის შეიძლება მართებული არ იყოს.

კვლევების მიხედვით, MRG-მ კლინიკურად მნიშვნელოვანი პროსტატის კიბოს მქონე პაციენტთა 10–20%-ში შეიძლება ცრუ უარყოფითი პასუხი აჩვენოს.

ერთ ანალიზში, მამაკაცებში, რომელთა MRG-ზე საეჭვო დაზიანება არ ჩანდა, 16%-ში ბიოფსიით კლინიკურად მნიშვნელოვანი პროსტატის კიბო გამოვლინდა. სხვა ანალიზში კი დადგინდა, რომ MRG-ზე უხილავი პროსტატის კიბოების 35% კლინიკურად მნიშვნელოვანი იყო.

MRG-ის უარყოფითი შედეგები: შეცდომაში შემყვანია თუ უსაფრთხო?

ზოგიერთი კვლევა კი ადასტურებს, რომ უარყოფითი MRG-ის მქონე პაციენტებში კლინიკურად მნიშვნელოვანი კიბოს განვითარების რისკი დაბალია. JAMA Oncology ჟურნალში გამოქვეყნებულ კვლევაში, უარყოფითი MRG-ის მქონე 233 მამაკაციდან მხოლოდ 3%-ს დაუსვეს კლინიკურად მნიშვნელოვანი პროსტატის კიბოს დიაგნოზი 3-წლიანი დაკვირვების ბოლოს.

რატომ ვერ ავლენს MRG ზოგიერთ სიმსივნეს?

MRG-მ ზოგიერთი კიბო ორი ძირითადი მიზეზით შეიძლება ვერ დაინახოს:

1. მცირე და აგრესიული სიმსივნეები: სიმსივნე შეიძლება ძალიან მცირე იყოს და ამიტომ MRG-მ ვერ აღმოაჩინოს.

2. ქსოვილთან მსგავსი შესახედაობა: ზოგიერთი დაბალი ხარისხის კიბო შეიძლება პროსტატის ნორმალურ ქსოვილს ჰგავდეს და ამიტომ შეუმჩნეველი დარჩეს.

ამასთან, შედეგებზე MRG-ის შემფასებელი რადიოლოგის გამოცდილების დონემაც შეიძლება იმოქმედოს.

გენეტიკური პროფილები და MRG-ზე ხილვადობა

MRG-ზე ხილული და უხილავი პროსტატის კიბოების გენეტიკური პროფილები განსხვავდება. ხილულ დაავადებაში გენების ექსპრესია ჩვეულებრივ უფრო აგრესიულ სიმსივნეებთან დაკავშირებული აღმოჩნდა.

ერთ კვლევაში, PHYHD1, CENPF, ALDH2 და GDF15 გენების ექსპრესია MRG-ზე ხილულ სიმსივნეებში უფრო ხშირი აღმოჩნდა და ეს გენები დაავადების უფრო ცუდ მიმდინარეობასთან იყო დაკავშირებული.

რა უნდა გაკეთდეს უარყოფითი MRG-ის შემდეგ?

უნდა ჩატარდეს ბიოფსია პაციენტში, რომელსაც მაღალი PSA-ის მიუხედავად MRG ნორმალური აქვს?

ამ პაციენტებში ბიოფსია ჩვეულებრივ საჭირო არ არის, თუმცა პაციენტებზე დაკვირვება პერიოდული MRG-ით უნდა გაგრძელდეს.

2024 წლის 12 დეკემბერს JAMA Oncology ჟურნალში გამოქვეყნებულ კვლევაში, უარყოფითი MRG-ის მქონე მამაკაცთა 86%-მა 3 წლის განმავლობაში ბიოფსია აიცილა, ხოლო ამ პერიოდში კლინიკურად მნიშვნელოვანი პროსტატის კიბო მხოლოდ 4%-ში გამოვლინდა.

როგორ უნდა განისაზღვროს ბიოფსიის საჭიროება?

როცა ბიოფსია საჭიროა, მნიშვნელოვანია სამიზნე უბნის გარეთ არსებული ადგილების სისტემატური ნიმუშების აღებაც. დამატებითი ქსოვილის აღება პროცედურას 1-2 წუთზე მეტს არ უმატებს და რისკებს მნიშვნელოვნად არ ზრდის.

თუ გამოსახულებაზე პროგრესირება გამოვლინდა, ბიოფსია უნდა ჩატარდეს. თუმცა რუტინული ბიოფსიის თავიდან აცილებამ ათასობით პაციენტი შეიძლება დაიცვას ბიოფსიასთან დაკავშირებული გართულებებისგან, მაგალითად ინფექციისგან.

შედეგი

MRG-ის სურათი პროსტატის კიბოს აგრესიულობის შეფასების ძლიერი რისკმაჩვენებელი შეიძლება იყოს. თუმცა ყველა პაციენტისთვის ინდივიდუალური რისკის შეფასება მნიშვნელოვანია. ბიოფსიის საჭიროების დასადგენად PSA-ის დონე, MRG-ის შედეგები და პაციენტის ზოგადი კლინიკური პროფილი ერთად უნდა შეფასდეს.