ონკოლოგი პროფესორი Yüksel Ürün კარიერულ გზასა და სამუშაო-ცხოვრების ბალანსზე საუბრობს

ASCO Post-ის სრულფასოვანი ცხოვრების სერიის ამ ეპიზოდში მოწვეულმა რედაქტორმა Dr. Jame Abraham-მა თურქეთის ერთ-ერთ წამყვან სამედიცინო ონკოლოგს, Prof. Dr. Yüksel Ürün-ს ონკოლოგიაში კლინიკური და კვლევითი კარიერის შესახებ ინტერვიუ ჩამოართვა. Dr. Ürün თურქეთში ანკარის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის მედიცინის პროფესორია.

ეს ტექსტი 2024 წლის 27 ნოემბერს The ASCO Post-ში გამოქვეყნებული „Genitourinary Cancer Expert Yüksel Ürün, MD, Shares His Career Journey and the Importance of Achieving a Work/Life Balance“ სათაურის სტატიის თარგმანია.

2012-2013 წლებში Dana-Farber-ის კიბოს ინსტიტუტში გენიტოურინარული კიბოს პოსტდოქტორული სტიპენდიის დასრულების შემდეგ Dr. Ürün თურქეთში დაბრუნდა და თურქეთის ონკოლოგიური ჯგუფის თირკმლის კიბოს კონსორციუმის მონაცემთა ბაზა შექმნა. ამჟამად მასში თურქეთის 15-ზე მეტი ცენტრიდან დაახლოებით 1500 მეტასტაზური თირკმელუჯრედოვანი კარცინომის პაციენტია. გენიტოურინარული კიბოს წამყვან მკვლევარს Dr. Ürün-ს 150-ზე მეტი რეცენზირებული სტატია, პრეზენტაცია და წიგნის თავი აქვს გამოქვეყნებული. იგი ASCO-ს, ევროპის სამედიცინო ონკოლოგიის საზოგადოების (ESMO), კიბოს კვლევისა და მკურნალობის ევროპული ორგანიზაციის (EORTC) გენიტოურინარული ჯგუფისა და შორსწასული პროსტატის კიბოს კონსენსუსის კონფერენციის ჩათვლით მრავალი ეროვნული და საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრია. ახლახან ASCO-ს 2023-2024 ლიდერობის განვითარების პროგრამაზე შეარჩიეს და კურსი წარმატებით დაასრულა.

ცოდნის გაზიარება

Dr. Abraham-მა Dr. Ürün-ს სოციალურ მედიაში აქტიურობისა და განათლებასა და ჯანდაცვაში მრავალფეროვნებისა და თანასწორობის ხელშეწყობის ინტერესის შესახებ ჰკითხა. მან ასე უპასუხა:

„სოციალურ მედიაში გაზიარებისკენ ისეთი კოლეგების უკუკავშირი მიბიძგებს, როგორებიც თქვენ ხართ: ისინი მეუბნებიან, რამდენად სასარგებლოა მათთვის ჩემი გაზიარებული ინფორმაცია. ონკოლოგიას საზღვრები არ აქვს. არც კიბოს აქვს საზღვრები. იგი მსოფლიოს ყველა კუთხეში მოქმედებს ადამიანებზე. ონკოლოგების პასუხისმგებლობაა ცოდნის გაზიარება და ყველგან მომუშავე კოლეგების დახმარება. საბოლოოდ ეს ჩვენს პაციენტებს წაადგება. სწორედ ესაა სოციალური მედიის ძალა.“

რატომ აირჩია ონკოლოგია?

Dr. Ürün თურქეთის სოფლის რეგიონში, Kurtalan-ში დაიბადა და Aydın-ში გაიზარდა. მაშინ მსუბუქი დაავადებების შემთხვევაშიც ადგილობრივი სამედიცინო დახმარება შეზღუდული იყო. ამიტომ ადამიანებს როგორც საბაზისო, ისე ინტენსიური დახმარებისთვის დიდი მანძილის გავლა უწევდათ.

„ბავშვობიდან მედიცინა მაინტერესებდა,“ — იხსენებს Dr. Ürün და ამატებს:

„დაწყებითი სკოლის პირველი დღიდან ექიმობა მინდოდა. თავდაპირველად, რა თქმა უნდა, ოჯახისა და განსაკუთრებით დედის დახმარება მსურდა. ასაკთან ერთად მივხვდი, როგორ ეხება ავადმყოფობა და სხვადასხვა დარღვევა თითქმის ყველას.“

თავდაპირველად შინაგან მედიცინაში კარიერას გეგმავდა, თუმცა სპეციალიზაციისას ერთმა პირადმა შეხვედრამ გადაწყვეტილება შეაცვლევინა. „სათესლე ჯირკვლის კიბოს მქონე ახალგაზრდა მამაკაცი გავიცანი,“ — იხსენებს Dr. Ürün.

„მაშინ კიბოსთან ჩემი გამოცდილება ძირითადად ოჯახის რამდენიმე წევრს მოიცავდა, რომლებსაც ძალიან შორსწასული, განუკურნებელი დაავადება ჰქონდათ. ერთადერთი არჩევანი პალიატიური მოვლა იყო.“

Dr. Ürün განაგრძობს:

„ამ ახალგაზრდასთან შეხვედრის შემდეგ ხელმძღვანელმა სათესლე ჯირკვლის კიბოს NCCN კლინიკური პრაქტიკის სახელმძღვანელოს ასლი მომცა. ასეთი გზამკვლევი პირველად ვნახე და წაკითხვისას გავიგე, რომ შორსწასულ სტადიაშიც სრული განკურნების პოტენციური შანსი არსებობს. ეს ცოდნა გარდამტეხი იყო: გავიაზრე, რომ მეტასტაზურ, შორსწასულ სოლიდურ სიმსივნეებშიც კი განკურნება შესაძლებელია.“

შთაგონება სათესლე ჯირკვლის კიბოდან

Dr. Ürün-ისთვის სათესლე ჯირკვლის კიბო სამოდელო დაავადებად იქცა.

„შინაგანი მედიცინის სადისერტაციო ნაშრომი სათესლე ჯირკვლის კიბოზე დავწერე და გენიტოურინარულ სიმსივნეებში სპეციალიზაცია გადავწყვიტე,“ — განმარტავს იგი.

„სამედიცინო ონკოლოგიის სპეციალიზაცია თურქეთის ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ, ანკარის უნივერსიტეტში დავასრულე. გამოცდილებამ ყველა მხრივ ახალი ჰორიზონტი გამიხსნა და მენტორები ყოველთვის მხარს მიჭერდნენ.“

• დაკავშირებული თემა: ჯერ კიდევ არ გყავთ მენტორი? რა არის მენტორობა?

კლინიკური პრაქტიკისა და კვლევის გაერთიანება

2012 წელს Dr. Ürün აშშ-ში წავიდა და ბოსტონის Dana-Farber-ის კიბოს ინსტიტუტში სტიპენდიის პროგრამაში ჩაერთო.

„პირველი, რაც Dana-Farber-ში შევამჩნიე, პაციენტზე ორიენტირებული მოვლა და კვლევისა და უწყვეტი განათლების მნიშვნელობა იყო,“ — იხსენებს იგი.

„მაშინ ჩემი მენტორი Dr. Toni Choueiri იყო, რომელიც ახლა Dana-Farber-ის გენიტოურინარული ონკოლოგიის ცენტრის დირექტორია და ჩემი მთელი ცხოვრების მენტორად და მეგობრად იქცა. გავიცანი სფეროს სხვა ლიდერებიც: Dr. Philip W. Kantoff, Mary-Ellen Taplin და Christopher Sweeney. Toni-ს ხელმძღვანელობით მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან ჩამოსულ მეგობრებთან ერთად დიდი გენიტოურინარული ონკოლოგიის ოჯახი შევქმენით და დღემდე ვურთიერთობთ.“

ადრეული სტიპენდიის გამოცდილებამ Dr. Ürün-ს კრიტიკული აზროვნების სწავლისა და კვლევის პრაქტიკასთან გაერთიანების გაგების მნიშვნელოვანი შესაძლებლობა მისცა.

„მრავალმხრივი ხედვა ვისწავლე,“ — ამბობს იგი.

„და, რა თქმა უნდა, მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან ჩამოსული ძალიან ნიჭიერი პროფესიონალების მრავალფეროვანი სამუშაო ძალა ვნახე. ამან გამიძლიერა განცდა, რამდენად მნიშვნელოვანია ძლიერი გლობალური ონკოლოგიური ქსელი, რათა უნარები ყველამ ერთად განვავითაროთ.“

თურქეთში დაბრუნება და Dana-Farber-ის გამოცდილების გამოყენება

პროგრამის შემდეგ Dr. Ürün-მა ნასწავლის თურქეთში გადატანა გადაწყვიტა. იგი ამატებს:

„Dana-Farber-ის ერთ-ერთი მთავარი გაკვეთილი იყო, რომ ყველაფერს ერთდროულად ვერ გააკეთებ, რადგან ადამიანური და ფინანსური რესურსები შეზღუდულია. თუმცა იმის ჩივილის ნაცვლად, რაც არ გვქონდა, არსებული შესაძლებლობებით საუკეთესო შედეგის მიღწევა გადავწყვიტე.“

Dr. Ürün განაგრძობს:

„2016 წელს მენტორის, Dr. Choueiri-ს პატივსაცემად თურქეთის ონკოლოგიური ჯგუფის თირკმლის კიბოს კონსორციუმის მონაცემთა ბაზა შევქმენით. როგორც ვთქვი, მასში ამჟამად თურქეთის 15-ზე მეტი ცენტრიდან დაახლოებით 1500 მეტასტაზური თირკმელუჯრედოვანი კარცინომის პაციენტია და ახალი ცენტრების ჩართვით ვაფართოებთ.“

„რა თქმა უნდა, კლინიკური კვლევებიდან მონაცემებსაც ვიღებთ,“ — ამატებს იგი,
„თუმცა ვიცით, რომ მხოლოდ კლინიკური კვლევები ყველა საჭირო პასუხს ვერ მოგვცემს. დაავადების ნიმუშებზე ეპიდემიოლოგიური მონაცემებიდან ბევრს ვსწავლობთ, რაც პაციენტების მოვლის გაუმჯობესების შესაძლებლობას გვაძლევს.“

გლობალური ონკოლოგიური საზოგადოების ნაწილი

Dr. Ürün-მა თურქეთის ანკარის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის პროფესორის როლიც მოკლედ შეაფასა.

„ჩვენი ფართო მულტიდისციპლინური გუნდი ქირურგებს, სამედიცინო და რადიაციულ ონკოლოგებს, პათოლოგებსა და სხვა სპეციალისტებს აერთიანებს. საუკეთესო ონკოლოგიური მოვლისთვის აქ პაციენტები მთელი თურქეთიდან და მსოფლიოს სხვა რეგიონებიდანაც მოდიან.“

Dr. Ürün ამატებს:

„შორსწასული დაავადებისას დამატებითი არჩევანის შესათავაზებლად ძლიერი კლინიკური კვლევები, მათ შორის I ფაზის კვლევებიც გვაქვს. მჯერა, რომ მონაწილე პაციენტებს არმონაწილეებზე უკეთესი შედეგები აქვთ. მიგნებების გამოქვეყნება, მსოფლიოსთვის მონაცემების გაზიარება და დიზაინის გაუმჯობესების სწავლა ძალიან მნიშვნელოვანია.“

იგი გლობალურ ონკოლოგიაში ძალისხმევასაც შეეხო:

„Toni Choueiri-სთან Dana-Farber-ში და სხვა ამერიკულ თუ ევროპულ ცენტრებთან საერთაშორისო კვლევითი თანამშრომლობა გვაქვს. ამიტომ გლობალური საზოგადოების ნაწილად ვგრძნობთ თავს და მუდმივად ვფიქრობთ, როგორ შევიტანოთ წვლილი გლობალური ონკოლოგიის განვითარებაში.“

ონკოლოგიური მკურნალობის ღირებულება თურქეთში

Dr. Abraham-მა თურქეთში კიბოს მოვლის ხარჯებზე ჰკითხა. Dr. Ürün-მა უპასუხა:

„თურქეთში სახელმწიფოს მხარდაჭერილი უნივერსალური ჯანმრთელობის დაზღვევა გვაქვს და დაახლოებით 90% სახელმწიფო დაზღვევითაა დაფარული. თურქეთის წამლისა და სამედიცინო მოწყობილობების სააგენტოს (TİTCK) მიერ დამტკიცებულ ნებისმიერ კიბოს მკურნალობას, გამოსახულებით კვლევასა და ლაბორატორიულ ტესტს სახელმწიფო ანაზღაურებს. ამიტომ სახელმწიფო საავადმყოფოებში დამტკიცებული მკურნალობა ყველა პაციენტისთვის უფასოა.“

თუმცა აღნიშნა, რომ აშშ-ში დამტკიცებულ პრეპარატს თურქეთში დამტკიცებამდე 2-დან 5 წლამდე შეიძლება დასჭირდეს.

„ამიტომ ადრეული წვდომისთვის კლინიკური კვლევები კრიტიკულად მნიშვნელოვანია,“ — განმარტავს Dr. Ürün.

„მაგალითად, პროსტატის კიბოს ახალი მკურნალობების უმეტესობა, როგორიცაა აბირატერონის აცეტატი, ენზალუტამიდი და აპალუტამიდი, TİTCK-მ დაამტკიცა და პაციენტებისთვის ხელმისაწვდომია. ტრადიციული ქიმიოთერაპია, მაგალითად დოქსორუბიცინი და კარბოპლატინი/პაკლიტაქსელი, დაახლოებით ათი წელია დამტკიცებული და ხელმისაწვდომია.“

Dr. Ürün განაგრძობს:

„სამწუხაროდ, TİTCK-ის მიერ ჯერ დაუმტკიცებელი ახალი მკურნალობები მხოლოდ აფთიაქებშია და არ ანაზღაურდება; პაციენტები საკუთარი ჯიბიდან იხდიან და ზოგისთვის ხარჯი ძალიან მაღალია. თუმცა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელი პრეპარატების სიაში არსებული ძირითადი კიბოს წამლები პაციენტთა უმეტესობისთვის უფასოდ მოიპოვება. ახალი პრეპარატების დამტკიცებას დრო სჭირდება.“

ონკოლოგიაში ლიდერების აღზრდა

Dr. Abraham-მა ASCO-ს ლიდერობის განვითარების პროგრამაში გამოცდილებაზე ჰკითხა. Dr. Ürün-მა უპასუხა:

„უპირველესად, ASCO-ს ამ შესაძლებლობისთვის მადლობას ვუხდი. ორგანიზაციამ პროგრამაში დიდი შრომა და ინვესტიცია ჩადო და გამოცდილება ჩემთვის განსაკუთრებული იყო. თავს ძალიან იღბლიანად ვგრძნობ, რომ მიმიღეს. სამედიცინო ფაკულტეტზე ლიდერობას არ ვსწავლობთ, მაგრამ საბოლოოდ კარგი ლიდერობა პაციენტისთვის საუკეთესო არჩევანის შეთავაზებას ნიშნავს. იგი ინტერესების დაცვას, პატიოსნებასა და თანამშრომლობას გულისხმობს.“

მან ასევე აღნიშნა:

„პროგრამამ ჩემი ხედვა გააფართოვა. ექიმად თითოეულ პაციენტს ინდივიდუალურად მკურნალობ, ლიდერობისას კი ბევრი ადამიანის მოვლის გაუმჯობესებას სწავლობ. პროგრამამ ASCO-ს ლიდერების მენტორობის, კომიტეტებში ჩართვისა და ფართო ქსელის შექმნის შესაძლებლობა მომცა. ახლა რეგიონში ორგანიზაციის ერთ-ერთ ელჩად ვგრძნობ თავს.“

სამუშაოსა და ცხოვრების ბალანსი

Dr. Abraham-მა ბალანსის მნიშვნელობის შესახებ აზრი ჰკითხა. Dr. Ürün-მა უპასუხა:

„ჩვენი ენერგია უსასრულო არ არის. უკეთ მუშაობისა და გადაწვის თავიდან ასაცილებლად ზოგჯერ დამუხტვა გვჭირდება. ონკოლოგიის პირველ წლებში ვფიქრობდი, რომ წარმატებისთვის მეტი შრომა იყო საჭირო. თუმცა ცხოვრებამ და ლიდერობის პროგრამამ მასწავლა, რომ პროფესიულსა და პირად ცხოვრებას შორის ბალანსი უნდა დავიცვათ. ჩემთვის წარმატება ნიშნავს გარშემო მოსიყვარულე ოჯახის და მეგობრების ყოლას, რომლებიც გიჭერენ მხარს, სიხარულს იზიარებენ და სირთულეებისას შენთან არიან. მათი სითბო და გამხნევება სამუშაოსა და პირად ცხოვრებას ბალანსს, მოტივაციასა და აზრს მატებს.“

მან ისიც გაგვიზიარა, თუ როგორ ისვენებს სამუშაოს გარეთ:

„კითხვა და ბუნებაში სიარული მსიამოვნებს. ბუნება ჩემთვის დიდი მკურნალია. სიარულისა და სახეზე ქარის შეგრძნება ხელახალი დაბადების განცდას და სულის სიმშვიდეს მაძლევს. ყურადღება მიაქციეთ იმას, რაც შეგიძლიათ, და ირბინეთ — მიზნებისკენაც და ჯანმრთელობისთვისაც. თითოეული ნაბიჯი მნიშვნელოვანია, პირდაპირი და გადატანითი მნიშვნელობით! ასე ვუმკლავდები სტრესს.“

ერთი მიზნისკენ მუშაობა

Dr. Abraham-მა ახალგაზრდა ონკოლოგებისთვის რჩევა ჰკითხა. მან ასე უპასუხა:

„დიდად იოცნებეთ, ოცნებებით იცხოვრეთ და შეუპოვრები იყავით — მარცხზე ნუ იდარდებთ. თუ მაქსიმუმს გააკეთებთ, მარცხი არ არსებობს და გლობალურ ონკოლოგიურ საზოგადოებაში წვლილი გექნებათ შეტანილი.“

ASCO-ს ვირტუალური მენტორობის პროგრამა წევრებს მათი დაწესებულების გარეთ მენტორებთან აწყვილებს და მიზნად ისახავს კარიერული განვითარების დაუკმაყოფილებელი საჭიროებების მოგვარებას ონკოლოგიის შემსწავლელებში, პრაქტიკის დამწყებებში, მედიცინაში ნაკლებად წარმოდგენილ ჯგუფებსა და ქალ ონკოლოგებში.

„პირადად გირჩევთ, ნუ მოერიდებით დახმარების თხოვნას. ყველანი ერთსა და იმავე მიზნებზე ვმუშაობთ,“ — ამბობს Dr. Ürün.