რა უნდა ვიცოდეთ ცერვიქსის (საშვილოსნოს ყელის) კიბოს შესახებ

ვინაიდან იანვარი საშვილოსნოს ყელის კიბოს შესახებ ცნობიერების თვეა, გვსურს ამ კიბოს შესახებ რამდენიმე ფაქტი და პრევენციის გზა გაგიზიაროთ. ქალებთან დაკავშირებულ ამ გავრცელებულ კიბოსთან ბრძოლაში მნიშვნელოვანია დაავადების ცოდნა და იმის გაგება, თუ რა არის საჭირო პრევენციისთვის, ადრეული დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისთვის.

საშვილოსნოს ყელის კიბო, ჩვენს ქვეყანაში ქალთა (გინეკოლოგიურ) კიბოებს შორის გავრცელების სიხშირით 3. ადგილზეა. თუმცა რეგულარული PAP ნაცხის სკრინინგისა და HPV ვაქცინაციის წყალობით ბოლო ათ წელიწადში ახალი შემთხვევების რაოდენობა, როგორც ჩანს, მცირდება. საშვილოსნოს ყელის კიბო იშვიათია 20 წლამდე და 65 წლის შემდეგ და ყველაზე ხშირად 20-დან 50 წლამდე ქალებში გვხვდება. ამიტომ არ იქნება არასწორი ვთქვათ, რომ ქალები ყველა ასაკში ამ კიბოს რისკის ქვეშ არიან. უფრო ახლოს გავიცნოთ ეს გავრცელებული კიბო, რომელიც ყველა ქალს ეხება.

HPV (ადამიანის პაპილომავირუსი) საშვილოსნოს ყელის კიბოს უმთავრესი მიზეზია

საშვილოსნოს ყელის კიბოს %90-ზე მეტის მიზეზი HPV-ია. HPV ვირუსია, რომელიც ქალებში განსაკუთრებით გენიტალურ მიდამოში სახლდება და გენიტალური მეჭეჭების წარმოქმნა შეუძლია. შესაძლოა წლების განმავლობაში უსიმპტომოდ არსებობდეს და შეუმჩნევლად, სქესობრივი აქტივობით ერთიდან მეორეზე გადავიდეს. HPV-ით როგორც მამაკაცები, ისე ქალები შეიძლება დაინფიცირდნენ. იგი ქალებში მხოლოდ საშვილოსნოს ყელის კიბოს კი არ იწვევს, არამედ ყელის, პენისისა და ანუსის (უკანა გასავლის) კიბოს გამოწვევაც შეუძლია, უფრო ხშირად მამაკაცებში.

კიბოს მხოლოდ HPV-ის გარკვეული ქვეტიპები იწვევს

სქესობრივად აქტიური ქალებისა და მამაკაცების %80-90-ს ცხოვრების რომელიმე ეტაპზე სულ მცირე ერთხელ HPV-ის რომელიმე ტიპი გადაედება. თუმცა ეს ყოველთვის კიბოს მაჩვენებლად არ ფასდება. ამჟამად HPV-ის 100-ზე მეტი ქვეჯგუფია ცნობილი. მათგან მხოლოდ რამდენიმეა კიბოსთან დაკავშირებული. HPV ინფექციების %70-90 ჩივილს არ იწვევს და თავისთავად იკურნება.

საშვილოსნოს ყელის კიბოების უმეტესობის პრევენცია შესაძლებელია

ცნობილია, რომ საშვილოსნოს ყელის კიბოს % 90-ზე მეტში გამომწვევი HPV ვირუსული ინფექციაა. შესაბამისად, მასთან ბრძოლის უმარტივესი და ყველაზე ეფექტური გზა HPV ინფექციის პრევენცია უნდა იყოს. ჩვენი უძლიერესი იარაღია HPV ვაქცინა, რომელიც 2006 წლიდან ეფექტურად გამოიყენება. 9-დან 26 წლამდე ქალებში ეს ვაქცინა 6 თვის განმავლობაში 3 დოზამდე სრულდება. ადრეული აცრა ძლიერი იმუნიტეტისთვის მნიშვნელოვანია, ამიტომ სამიზნე ასაკად 11-12 წელი განისაზღვრა. (იგივე ვაქცინა თავისა და კისრის, ანუსისა და პენისის კიბოსგან დასაცავად მამაკაცებსაც ეძლევათ რეკომენდაციით. მამაკაცების ასაკობრივი დიაპაზონია 9-დან 21 წლამდე, სამიზნე ასაკი კი კვლავ 11-12 წელია.)

საშვილოსნოს ყელის კიბოს პრევენციის კიდევ ერთი ეფექტური გზა რეგულარულად ჩატარებული PAP ნაცხის ტესტია. ეს ტესტი საშვილოსნოს ყელის უჯრედებში კიბოდ გარდაქმნამდე წარმოქმნილ პათოლოგიურ ცვლილებებს ადგენს. კვლევაში გამოვლინდა, რომ ამერიკაში ახლად დიაგნოსტირებული საშვილოსნოს ყელის კიბოს შემთხვევათა უმეტესობა იმ ქალებშია, რომლებიც რეგულარულ PAP ნაცხს არ იტარებენ. ნაცხის კონტროლთან ერთად სისხლში HPV DNA-ის გამოკვლევა შედეგს კიდევ უფრო აძლიერებს და ორივეს ერთად 5 წელიწადში ერთხელ ჩატარებაა რეკომენდებული.

მოწევა და სხვა ფაქტორები საშვილოსნოს ყელის კიბოს რისკს ზრდის

მწეველ ქალებში საშვილოსნოს ყელის კიბოს რისკი ორჯერ მაღალია. მოწევა ჩვენს იმუნურ სისტემას ასუსტებს და ამით ორგანიზმის HPV ინფექციასთან ბრძოლაზე უარყოფითად მოქმედებს.

არსებობს მტკიცებულებები, რომ ჭარბი წონა და პერორალური კონტრაცეპტივების ხანგრძლივი გამოყენება საშვილოსნოს ყელის კიბოს ზრდის.

Chlamydia trachomatis სქესობრივი გზით გავრცელებადი ბაქტერიაა; კვლევებში გამოვლინდა, რომ HPV ინფექციას 2-ჯერ ზრდის. ამასთან, ცნობილია, რომ ამ სქესობრივად გადამდები დაავადებებისას კონდომის გამოყენება HPV ინფექციას %70-მდე ამცირებს.

ქალებში ადრეული ქორწინება და მრავალი მშობიარობა, სქესობრივი ცხოვრების ადრეულ ასაკში დაწყება და პარტნიორის ხშირი ცვლა საშვილოსნოს ყელის კიბოს რისკის გაზრდის მიზეზებს შორისაა.

ოჯახში საშვილოსნოს ყელის კიბოს ისტორია მიანიშნებს შესაძლებლობაზე, რომ ადამიანს გენეტიკურად HPV ინფექციისადმი დაბალი გამძლეობა აქვს. კვლევებმა აჩვენა, რომ დის ან დედის საშვილოსნოს ყელის კიბო დაავადების განვითარების რისკს 2-3-ჯერ ზრდის.

ჩივილების წარმოქმნის მიუხედავად, საშვილოსნოს ყელის კიბოს ადრეული დიაგნოზისთვის ტიპური სიმპტომი არ არსებობს

ადრეულ სტადიებში ჩვეულებრივ უსიმპტომოა, თუმცა პროგრესირებისას სხვადასხვა ჩივილით შეიძლება გამოვლინდეს. ყველაზე ხშირი ნიშნებია მენჯის მიდამოს ტკივილი, პათოლოგიური სისხლდენა, მტკივნეული შარდვა, არანორმალური მენსტრუალური სისხლდენა, სქესობრივი აქტის შემდეგ ტკივილი ან სისხლდენა, უჩვეულო გამონადენი, შარდის შეუკავებლობა და ზურგის ტკივილი.

საშვილოსნოს ყელის კიბოს პრევენციისა და მკურნალობის გენომური კვლევები გრძელდება

სიმსივნური უჯრედების კვებასა და დათრგუნვაზე მოქმედი ფაქტორების შესწავლისა და სამკურნალო ანტისხეულების ინჟინერიის განვითარების წყალობით, საშვილოსნოს ყელის კიბოსა და ყველა სხვა ტიპის პრევენციასა და მკურნალობაში ყოველდღიურად დადებითი წინსვლა ხდება.

საშვილოსნოს ყელის კიბოსთან ბრძოლაში პრევენციისა და ადრეული დიაგნოსტიკის ყველაზე ღირებულ მეთოდებად ვაქცინაცია, კონდომის გამოყენება, ექიმის რეგულარული კონტროლი და PAP ნაცხის ტესტი მიიჩნევა. თუ ზემოაღნიშნული ჩივილები ან ოჯახში ამ კიბოს ისტორია გაქვთ, გთხოვთ, ექიმს აცნობოთ.