آنچه باید درباره سرطان سرویکس (دهانه رحم) دانست

از آنجا که ماه ژانویه، ماه آگاهی از سرطان سرویکس (دهانه رحم) است، می‌خواهیم برخی واقعیت‌های لازم درباره این سرطان و راه‌های پیشگیری از آن را به اشتراک بگذاریم. در مبارزه با این سرطان شایع که زنان را درگیر می‌کند، شناخت بیماری و دانستن اقداماتی که برای پیشگیری، تشخیص زودهنگام و درمان آن لازم است، اهمیت دارد.

سرطان سرویکس، از نظر میزان شیوع در میان سرطان‌های زنان (سرطان‌های زنان و زایمان) در کشور ما در رتبه 3. قرار دارد. با این حال، به نظر می‌رسد به لطف غربالگری‌های منظم PAP اسمیر و واکسیناسیون HPV، تعداد موارد جدید تشخیص‌داده‌شده در ده سال اخیر کاهش یافته است. سرطان سرویکس که در سنین زیر 20 و بالای 65 نادر است، بیشتر در زنان بین 20 تا 50 سال دیده می‌شود. بنابراین اشتباه نیست اگر بگوییم زنان در هر سنی در معرض خطر سرطان سرویکس هستند. بیایید این سرطان بسیار شایع را که بر همه زنان تأثیر می‌گذارد، کمی بیشتر بشناسیم.

HPV (ویروس پاپیلومای انسانی)، مهم‌ترین علت سرطان سرویکس است

علت بیش از %90 سرطان‌های سرویکس، HPV است. HPV ویروسی است که در زنان به‌ویژه در ناحیه تناسلی مستقر می‌شود و می‌تواند زگیل تناسلی ایجاد کند. این ویروس می‌تواند سال‌ها بدون هیچ علامتی باقی بماند و بدون آنکه فرد متوجه شود، از طریق فعالیت جنسی از فردی به فرد دیگر منتقل شود. هم مردان و هم زنان ممکن است به HPV آلوده شوند. HPV علاوه بر ایجاد سرطان سرویکس در زنان، ویروسی است که می‌تواند سرطان گلو، آلت تناسلی و مقعد (انتهای روده) را نیز، بیشتر در مردان، ایجاد کند.

تنها زیرگونه‌های مشخصی از HPV موجب سرطان می‌شوند

%80-90 زنان و مردان فعال از نظر جنسی، در مقطعی از زندگی خود دست‌کم یک بار به یک نوع HPV آلوده می‌شوند. با این حال، این موضوع همیشه نشانه سرطان محسوب نمی‌شود. امروزه بیش از 100 زیرگروه شناخته‌شده HPV وجود دارد. تنها چند مورد از آنها با سرطان مرتبط شناخته شده‌اند. %70-90 عفونت‌های HPV هیچ شکایتی ایجاد نمی‌کنند و خودبه‌خود بهبود می‌یابند.

بیشتر سرطان‌های سرویکس قابل پیشگیری هستند

مشخص است که عامل بیش از % 90 سرطان سرویکس، عفونت ویروسی HPV است. بنابراین ساده‌ترین و مؤثرترین راه مبارزه با سرطان سرویکس باید پیشگیری از عفونت HPV باشد. قوی‌ترین سلاح در دسترس ما واکسن HPV است که از سال 2006 به‌طور مؤثر استفاده می‌شود. این واکسن برای زنان بین 9 تا 26 سال، طی یک دوره 6 ماهه با تکمیل 3 دوز تزریق می‌شود. تزریق زودهنگام واکسن برای ایجاد ایمنی قوی اهمیت دارد و به همین دلیل سن هدف، 11-12 سال تعیین شده است. (همین واکسن برای پیشگیری از سرطان‌های سر و گردن، مقعد و آلت تناسلی به مردان نیز توصیه می‌شود. محدوده سنی مردان 9 تا 21 سال و سن هدف نیز همان 11-12 سال است.)

یکی دیگر از راه‌های مؤثر پیشگیری از سرطان سرویکس، انجام منظمِ آزمایش PAP اسمیراست. با این آزمایش، تغییرات غیرطبیعی ایجادشده در سلول‌های دهانه رحم پیش از تبدیل شدن به سرطان شناسایی می‌شوند. در پژوهشی مشخص شد که بیشتر موارد جدید تشخیص سرطان سرویکس در آمریکا مربوط به زنانی است که به‌طور منظم PAP اسمیر انجام نمی‌دهند. در کنار پیگیری اسمیر، بررسی HPV DNA در خون نیز نتیجه را قوی‌تر می‌کند و توصیه می‌شود این دو بررسی هر 5 سال یک بار با هم انجام شوند.

سیگار کشیدن و عوامل دیگر، خطر سرطان سرویکس را افزایش می‌دهند

خطر سرطان سرویکس در زنانی که سیگار می‌کشند دو برابر بیشتر است. سیگار کشیدن سیستم ایمنی ما را تضعیف می‌کند. به همین دلیل، بر مبارزه بدن با عفونت HPV تأثیر منفی می‌گذارد.

شواهدی وجود دارد که اضافه‌وزن و استفاده طولانی‌مدت از داروهای خوراکی پیشگیری از بارداری، سرطان سرویکس را افزایش می‌دهند.

باکتری‌ای به نام کلامیدیا تراکوماتیس می‌تواند از راه جنسی منتقل شود و در پژوهش‌ها مشخص شده است که عفونت HPV را 2 برابر افزایش می‌دهد. همچنین مشخص است که در این بیماری‌های منتقل‌شونده از راه جنسی، استفاده از کاندوم عفونت HPV را تا حدود %70 کاهش می‌دهد.

ازدواج زنان در سنین پایین و زایمان‌های متعدد، آغاز زندگی جنسی در سنین پایین و تغییر مکرر شریک جنسی، از دلایل افزایش خطر سرطان سرویکس هستند.

وجود سابقه سرطان سرویکس در خانواده، احتمال پایین بودن مقاومت ژنتیکی فرد در برابر عفونت HPV را مطرح می‌کند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که ابتلای خواهر یا مادر به سرطان سرویکس، خطر ابتلا به این بیماری را 2-3 برابر افزایش می‌دهد.

با وجود ایجاد برخی شکایت‌ها، سرطان سرویکس علامت مشخصی برای تشخیص زودهنگام ندارد

معمولاً در مراحل اولیه هیچ علامتی ایجاد نمی‌کند، اما با پیشرفت بیماری ممکن است با برخی شکایت‌ها خود را نشان دهد. شایع‌ترین علائم می‌توانند درد ناحیه لگن، خونریزی‌های غیرطبیعی، ادرار دردناک، خونریزی‌های غیرطبیعی قاعدگی، درد یا خونریزی پس از رابطه جنسی، ترشحات غیرمعمول، بی‌اختیاری ادرار و کمردرد باشند.

پژوهش‌های ژنومی درباره پیشگیری و درمان سرطان سرویکس ادامه دارند

به لطف عوامل مؤثر بر تغذیه و مهار سلول‌های تومور و پیشرفت مهندسی آنتی‌بادی با هدف درمان، هر روز پیشرفت‌های مثبتی در پیشگیری و درمان همه انواع سرطان، از جمله سرطان سرویکس، رخ می‌دهد.

در مبارزه با سرطان سرویکس، واکسیناسیون، استفاده از کاندوم، معاینه منظم پزشک و انجام آزمایش PAP اسمیر، ارزشمندترین روش‌های پیشگیری و تشخیص زودهنگام به شمار می‌روند. اگر شکایت‌های ذکرشده در بالا یا سابقه خانوادگی سرطان سرویکس دارید، لطفاً آن را با پزشک خود در میان بگذارید.