რატომ ვაქცინა? იმიტომ, რომ გრიპის ინფექცია გულის შეტევის რისკს 6-ჯერ ზრდის!

COVID-19 პანდემიის შემდეგ მთელ მსოფლიოში ვაქცინების მიმართ წინააღმდეგობა გაიზარდა. თუმცა ვაქცინების აღმოჩენა ასეულობით მილიონი სიცოცხლის გადარჩენით ისტორიაში შევიდა, როგორც თანამედროვე მედიცინის ერთ-ერთი უდიდესი მიღწევა. გრიპის ვირუსის წინააღმდეგ შექმნილი ვაქცინაც ამ მნიშვნელოვან დამცავ ზომებს მიეკუთვნება. მიუხედავად ამისა, ვაქცინებს ადანაშაულებენ და ავიწყდებათ, რომ თავად სასუნთქი გზების ინფექციები გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკს მნიშვნელოვნად ზრდის. გამოქვეყნდა მნიშვნელოვანი კვლევა, რომელიც ამ გაუგებრობას ნათელს მოჰფენს.  

ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ გრიპის ინფექცია გულის შეტევის რისკს ექვსჯერ ზრდის. ამიტომ გრიპის ვაქცინის მნიშვნელობას კიდევ ერთხელ ესმება ხაზი, განსაკუთრებით გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების ისტორიის არმქონე ადამიანებისთვის. ვაქცინაცია არა მხოლოდ ჩვენ, არამედ საზოგადოებასაც იცავს და უფრო ჯანმრთელ მომავალს უწყობს ხელს.

საყურადღებო კვლევა

ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ გრიპის ვირუსით გამოწვეული ინფექცია გულის შეტევის რისკს ექვსჯერ ზრდის. ასევე გაირკვა, რომ ეს რისკი განსაკუთრებით მაღალია იმ ადამიანებში, რომლებსაც ადრე კორონარული არტერიების დაავადება არ ჰქონდათ დიაგნოსტირებული.

25 ივნისს 2024 წელს NEJM Evidence ჟურნალში გამოქვეყნებული კვლევის წამყვანმა ავტორმა, ნიდერლანდელმა დოქტორმა Patricia Bruijning-Verhagen-მა განაცხადა: „ჩვენი კვლევის შედეგები ადასტურებს, რომ მწვავე მძიმე გრიპის ინფექციის დროს ან მის შემდეგ მალევე გულის შეტევის რისკი იზრდება და გვაფიქრებინებს ამ პაციენტებისთვის პროფილაქტიკური ანტიკოაგულაციის (სისხლის გამათხელებლის) მიცემაზე,“ — აღნიშნა მან.

"ჩვენი შედეგები იმასაც უსვამს ხაზს, რომ ყურადღების ცენტრში გულ-სისხლძარღვთა დაავადების ისტორიის არმქონე ადამიანები უნდა იყვნენ და ამ ჯგუფისთვის გრიპის ვაქცინა მნიშვნელოვანია,“ — დასძინა მან.

ამ დაკვირვებით შემთხვევათა სერიის კვლევაში ნიდერლანდების 16 ლაბორატორიიდან მიღებული სასუნთქი გზების ვირუსების PCR ტესტის შედეგები სიკვდილიანობის, ჰოსპიტალიზაციის, მედიკამენტებისა და ადმინისტრაციულ ეროვნულ ჩანაწერებს დაუკავშირეს. მკვლევრებმა მწვავე ინფარქტის სიხშირე შეისწავლეს გრიპის ინფექციის შემდეგ 1-7 დღის (რისკის პერიოდი) შედარებით ინფექციამდე 1 წელსა და მის შემდეგ 51 კვირასთან (საკონტროლო პერიოდი).

კვლევის დეტალები

მკვლევრებმა გრიპის ინფექციის 26221 დადებითი PCR ტესტი გამოავლინეს, რომლებიც ინფლუენცის 23405 უნიკალურ შემთხვევას წარმოადგენდა. ინფექციამდე და მის შემდეგ ერთი წლის განმავლობაში მწვავე ინფარქტების შესწავლისას გრიპის შემდეგ 1-7 დღეში 25 მწვავე ინფარქტი დაფიქსირდა, ხოლო საკონტროლო პერიოდში — 394. რისკის პერიოდში, ანუ ინფექციიდან 1-7 დღეში, მწვავე ინფარქტის კორექტირებული შედარებითი სიხშირე საკონტროლო პერიოდთან შედარებით 6,16 იყო (95% CI, 4,11-9,24).

ადამიანებში, რომლებიც ადრე კორონარული არტერიების დაავადების გამო არ ყოფილან ჰოსპიტალიზებული, მწვავე ინფარქტის შედარებითი სიხშირე 16,6 იყო (95% CI, 10,45-26,37), ხოლო ადრე ამ დაავადებით ჰოსპიტალიზებულებში — 1,43 (95% CI, 0,53-3,84).

გულის შეტევის რისკის დროებითი მატება რამდენიმე წინა კვლევაშიც აღწერეს. Kwong-ისა და კოლეგების 2018 წლის კანადურმა კვლევამ გრიპის ინფექციის შემდეგ მწვავე ინფარქტის რისკის ექვსჯერ ზრდა აჩვენა, რაც შემდეგ აშშ-ის, დანიისა და შოტლანდიის კვლევებმაც დაადასტურა.

Bruijning-Verhagen-სა და კოლეგებს სურდათ, ლაბორატორიულად დადასტურებულ გრიპის ინფექციასა და მწვავე ინფარქტს შორის კავშირი უფრო ზუსტად განესაზღვრათ და შეესწავლათ კონკრეტული ქვეჯგუფები, რომელთა ცოდნაც პრევენციის უფრო ინდივიდუალურ მიდგომას მიმართულებას მისცემდა.

ლაბორატორიულად დადასტურებული გრიპის ინფექციის შემდეგ პირველ კვირაში მწვავე ინფარქტის რისკის ექვსჯერ ზრდა.

მოულოდნელი შედეგი: გულ-სისხლძარღვთა დაავადების არმქონეებს ყველაზე მაღალი რისკი აქვთ

მკვლევრებმა რისკის განსხვავებაც შეისწავლეს გულ-სისხლძარღვთა დაავადების მქონე იმ ადამიანებს შორის, რომლებსაც გრიპის ინფექცია ჰქონდათ ან არ ჰქონდათ.

გრიპსა და ინფარქტზე წინა კვლევების უმეტესობას გულ-სისხლძარღვთა დაავადების მქონე და არმქონე პირები არ გაურჩევია. ხოლო ისინი, ვინც საკითხს სწავლობდა, განსხვავებას სანდოდ ვერ აჩვენებდა. არსებობდა მინიშნება, რომ მწვავე გრიპის ინფექციისა და ცნობილი გულ-სისხლძარღვთა დაავადების არმქონე პირებში ინფარქტის რისკი უფრო მაღალი იყო, მაგრამ ეს გაურკვეველი რჩებოდა.

ამ კვლევამ ორ ჯგუფს შორის დიდი განსხვავება აჩვენა: ცნობილი გულ-სისხლძარღვთა დაავადების არმქონე ადამიანებში გრიპთან დაკავშირებული ინფარქტის რისკი ბევრად მაღალი იყო.

შეიძლებოდა გვეფიქრა, რომ უკვე არსებული გულ-სისხლძარღვთა დაავადების მქონე პაციენტები გრიპის ინფექციასთან დაკავშირებული MI-ის რისკისადმი უფრო მიდრეკილი იქნებოდნენ, ამიტომ შედეგი მოულოდნელია.

რატომ არის განსხვავება ასეთი დიდი?

გრიპმა შეიძლება ისეთი მდგომარეობები გამოიწვიოს, რომლებიც ინფარქტს უწყობს ხელს: ჰიპერკოაგულაცია, ანუ სისხლის შედედების მომატებული მიდრეკილება, სისტემური ანთება და სისხლძარღვთა ცვლილებები. ეს იმ პაციენტებსაც ეხება, რომლებიც მანამდე ინფარქტის რისკის მქონედ არ მიიჩნეოდნენ. ამასთან, მწვავე ინფექცია გულს დამატებით ტვირთავს და რისკს ზრდის.

უკვე არსებული გულ-სისხლძარღვთა დაავადების მქონე პაციენტებს მიღებული გულ-სისხლძარღვთა წამლები შეიძლება გარკვეულწილად იცავდეს.

ამ შედეგებმა შეიძლება გაამართლოს მძიმე გრიპის ინფექციის მქონე პაციენტებში მაღალი რისკის პერიოდში ანტიკოაგულაციის ხანმოკლე გამოყენება. ოპერაციის დროს პაციენტებს პროფილაქტიკურად ხანმოკლე ანტიკოაგულაციას ვაძლევთ; ეს მსგავსი მიდგომა იქნება. თუმცა მისი ეფექტიანობა უნდა შემოწმდეს.

ასეთი სტრატეგიის შემსწავლელი კლინიკური კვლევები ამჟამად მიმდინარეობს.

აიცერით გრიპის წინააღმდეგ!

შედეგები კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს, რომ ვაქცინაციისთვის შესაფერისი ყველა ადამიანი გრიპის წინააღმდეგ უნდა აიცრას. ამ კვლევამ გრიპის ვაქცინაციის მოწოდებას დამატებითი წონა უნდა შესძინოს. მაშინაც კი, თუ საკუთარ თავს გულ-სისხლძარღვთა დაავადების რისკის მქონედ არ მიიჩნევთ, კვლევა აჩვენებს, რომ მძიმე გრიპის ინფექციამ შეიძლება თქვენი ინფარქტის რისკი გაზარდოს.

ბევრ ქვეყანაში გრიპის ვაქცინა რეკომენდებულია 60 ან 65 წელზე უფროსი ყველასთვის და უფრო ახალგაზრდა პირებისთვის, რომლებსაც გულ-სისხლძარღვთა დაავადების ისტორია აქვთ. ამ კვლევაში გრიპის ვაქცინაციის მონაცემები არ არსებობდა, თუმცა პაციენტების საშუალო ასაკი 74 იყო, ამიტომ აღინიშნა, რომ უმეტესობა ვაქცინაციისთვის შესაფერისი იქნებოდა.

ნიდერლანდებში, სადაც კვლევა ჩატარდა, გრიპის ვაქცინა 60 წელზე უფროსი ყველასთვის რეკომენდებულია და მონაწილეობის მაჩვენებელი დაახლოებით 60%-ია.

უფრო ახალგაზრდა ადამიანებშიც იქნება ზოგი შემთხვევა, მაგრამ მათში სარგებლის საჩვენებლად ასაცრელ ადამიანთა რაოდენობა ბევრად მეტი იქნება და ეს შეიძლება ხარჯთეფექტიანი არ იყოს.

გრიპის ვაქცინაციის პოლიტიკა მსოფლიოში განსხვავდება და მრავალ ფაქტორს ითვალისწინებს; ზოგი ქვეყანა უკვე ყოველწლიურ საყოველთაო ვაქცინაციას ურჩევს.

ვაქცინა მარტივი და ეფექტიანი გამოსავალია მათთვის, ვისაც გულის პირველი შეტევა ჯერ არ ჰქონია. დროა, გრიპის ვაქცინა სტატინებთან (ქოლესტერინის დამწევებთან), წნევის კონტროლსა და მოწევის შეწყვეტასთან ერთად მწვავე გულ-სისხლძარღვთა დაავადების რისკფაქტორების მქონე ადამიანებისთვის რუტინულ პრევენციულ ზომად მივიჩნიოთ.