შავჭირიანებივით გარიყულები: გადადების შიში და კიბოს პირველი საავადმყოფოების ტრაგიკული დაბადება

მე17 საუკუნის ბოლოდან მე18 საუკუნის შუა პერიოდამდე გადაჭიმულ ბნელ ხანაში კიბოს მქონე პაციენტებს ბრძოლა უწევდათ არა მხოლოდ ფიზიკურ ტკივილთან, არამედ საზოგადოების შიშსა და ზიზღთანაც. სამედიცინო ავტორიტეტის მიერ დაავადების „გადამდებად“ გამოცხადება სოციალურ განაჩენად იქცა, რომელიც პაციენტებს სახლებიდან და ქალაქებიდან აძევებდა.

დახურული კარები და „მიაზმის“ შიშის ჩრდილი

იმ დროს კიბოს, განსაკუთრებით გვიან სტადიებზე, დაწყლულებული, უსიამოვნო სუნის მქონე და სისხლმდენი ჭრილობები ახასიათებდა. ექიმები მტკიცედ იყვნენ მიჯაჭვული „მიაზმის“ (ცუდი ჰაერის) თეორიას, რომლის მიხედვითაც დაავადებები ჰაერით გადადიოდა.

ოჯახებს კიბოთი დაავადებული ნათესავების იმავე სახლში დატოვების ეშინოდათ და მათ ქუჩაში ტოვებდნენ. კიბოს მქონე პაციენტებს შუა საუკუნეების კეთროვნების მსგავსად დაწყევლილ ადამიანებად მიიჩნევდნენ. პოლონეთის Saint-Lazare-ის მსგავს დაწესებულებებში ხალხი ამ პაციენტებს მხოლოდ ერთ სახელს უწოდებდა: „ხრწნაში მყოფნი“ (Putrefied).

მოწყალების შუქი რეიმსში და ქალაქის ამბოხი

ამ დროს, როდესაც პაციენტები სასოწარკვეთაში იტანჯებოდნენ, საფრანგეთის ქალაქ რეიმსის კათედრალის მღვდელმა ჟან გოდინომ (1661-1749) დუმილი დაარღვია. გოდინომ საკუთარი ქონებიდან 25000 ფუნტი გაიღო და ააშენებინა სპეციალური დაწესებულება, რომელიც მხოლოდ კიბოს მქონე პაციენტებს მოემსახურებოდა.

ხალხის ზეწოლისა და დაუსრულებელი ისტერიის შედეგად ადგილობრივ ხელისუფლებას 1779 წელს დანებება მოუხდა. ისტორიაში ეს პირველი კიბოს საავადმყოფო თავისი პაციენტებით ქალაქის კედლებს გარეთ, დასახლებული ადგილებიდან ძალიან შორს, უკაცრიელ ბორცვზე გადაიტანეს. ეს მოვლენა ონკოლოგიის ისტორიაში „სივრცითი გარიყვის“ ყველაზე თვალსაჩინო მტკიცებულებაა.

შიშით დაბადებული სპეციალიზებული ონკოლოგიური ცენტრები

ისტორიის უდიდესი ირონია სწორედ აქ იმალება: „სპეციალიზებული ონკოლოგიური ცენტრები“, რომლებიც დღეს თანამედროვე მედიცინის უდიდეს მიღწევებს შორის ითვლება, პირველად სამეცნიერო განვითარების საჭიროებიდან კი არა, საზოგადოების გადადების შიშიდან და პაციენტების თვალსაწიერიდან მოშორების სურვილიდან წარმოიშვა.

ხალხმა ისინი ქალაქგარეთ გადაასახლა; თუმცა იმ იზოლირებულ პალატებში მყოფმა პაციენტებმა უნებლიეთ შექმნეს ლაბორატორიული გარემო, სადაც მედიცინას პირველად შეეძლო ამ იდუმალი დაავადების „ერთობლივად და ფოკუსირებულად“ შესწავლა. ამ იზოლაციის პროცესმა საფუძველი მოუმზადა ახალ თეორიებს, რომლებიც დაამტკიცებდა, რომ კიბო სინამდვილეში გადამდები არ იყო და სხეულის შიდა სისტემებს (ლიმფურ მაგისტრალებს) უკავშირდებოდა.

დღე 53-ის სტატიაში ვესტუმრებით ფრანსუა დე ლე ბოე სილვიუსის სამყაროს, რომელმაც ქიმია და მედიცინა გააერთიანა მტკიცებით, რომ კიბო „შავი ნაღველი“ კი არა, „დამჟავებული ლიმფური სითხე“ იყო.