შავი ჭირი 1894 – ღვთის რისხვა, შავი სიკვდილი
ჟურნალისტი Edward Marriott წერდა:
"შავი ჭირი. თვით ამ სიტყვასაც კი საშინელი ექო აქვს. ვერცერთ სხვა დაავადებას ვერ მივაწერთ ასეთ აპოკალიფსურ ძალას: შეიძლება საუკუნეების განმავლობაში მიძინებული იყოს და შემდეგ ერების განადგურების ძალით დაბრუნდეს."
როცა ჰონკონგში შავი ჭირის ეპიდემია გავრცელდა, იქ მომუშავე ორი წამყვანი მეცნიერის, ფრანგულ-შვეიცარიული წარმოშობის ექიმ Alexandre Yersin-სა და იაპონელ ექიმ Shibasaburo Kitasato-ს შორის მძაფრი შეჯიბრის შედეგად შავი ჭირის ბაქტერიული წარმომავლობა საბოლოოდ გაირკვა. ექიმმა Yersin-მა შავი ჭირი დაუკავშირა ჩხირისებრ ბაქტერიას, რომელსაც დღეს Yersinia pestis ეწოდება. ცნობილი ადამიანების კომენტარები შავ ჭირზე:
- ისტორიკოსი Norman F. Cantor: "1348-49 წლების შავი სიკვდილი ევროპის და შესაძლოა მსოფლიოს ისტორიაში უდიდესი ბიოსამედიცინო კატასტროფაა."
- არაბი ისტორიკოსი იბნ ხალდუნი: "აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ცივილიზაცია მუხლებზე დაეცა შავი ჭირის გამანადგურებელი ეპიდემიის წინაშე, რომელმაც ერები და მოსახლეობა გაანადგურა.”
მე-14 საუკუნის შავი ჭირის - რომელსაც ჩვეულებრივ შავ სიკვდილს უწოდებენ - გამო მსოფლიოში, ევროპის მოსახლეობის მესამედზე მეტის ჩათვლით, დაახლოებით 75 მილიონი ადამიანი დაიღუპა. მიიჩნევა, რომ შავ ჭირს ჩვეულებრივ ვირთხებითა და რწყილებით გადატანილი Yersinia pestis ან მისი ვარიანტები იწვევს. შავი ჭირით დაავადებულ ადამიანებს ლიმფური კვანძები უშუპდება და შეიძლება რამდენიმე დღეში დაიღუპონ. ევროპელები დაავადების მიზეზად ასტროლოგიურ ძალებს ან ღვთის რისხვას ასახელებდნენ.
მწერლები Lloyd და Dorothy Moote: "Koch-ისა და Pasteur-ის შრომებზე დაფუძნებული Yersin-ისა და Kitasato-ს მიღწევებით მე-20 საუკუნის მიკრობებზე მონადირეები შექმნიდნენ დიდი ხნის ნანატრ სასწაულმოქმედ წამლებს [ანტიბიოტიკებს], რომლებიც შავი ჭირის სამკურნალოდ გამოდგებოდა."
სტატიის ილუსტრაციის აღწერა: რომაელი ექიმის ნახატი 1656 წელს: მე-17 საუკუნის ევროპული ეპიდემიის დროს ექიმები შავი ჭირისგან დასაცავად გრძელნისკარტიან ნიღბებს, ტყავის ხელთათმანებსა და გრძელ შარვლებს ატარებდნენ.
სტატიაში ნახსენები ისტორიული პირები: Shibasaburo Kitasato (1853–1931), Alexandre Emile Jean Yersin (1863–1943)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.