შორსწასული საკვერცხის კიბოსთვის მნიშვნელოვანი წამლის სამიზნე აღმოაჩინეს

შორსწასული სეროზული საკვერცხის კიბო ყველაზე გავრცელებული საკვერცხის კიბოს სახეობაა. რადგან ადრეულ სტადიაზე სიმპტომებს არ იწვევს, პაციენტების უმეტესობას დიაგნოზი გვიან სტადიაზე ესმება; ამ ეტაპზე კიბო დროთა განმავლობაში ქიმიოთერაპიისადმი რეზისტენტული ხდება და რეციდივდება (მკურნალობის მიუხედავად ბრუნდება). 2019 წლის ივლისში Molecular Cancer Research სახელწოდების ჟურნალში გამოქვეყნებულ კვლევაში აღმოაჩინეს შორსწასული სეროზული საკვერცხის კიბოს უჯრედების ზრდაზე პასუხისმგებელი IDH1 (isocitrate dehydrogenase 1) სახელწოდების ფერმენტი. მისი დაბლოკვა კიბოს უჯრედებს ძილის მდგომარეობაში გადაჰყავს.

ყოველი 78 ქალიდან ერთს საკვერცხის კიბო უვითარდება. ადრეულად დიაგნოსტირებისას 5-წლიანი გადარჩენა % 90-ზე მეტია. თუმცა საკვერცხის კიბოს სიმპტომები ძალიან ბუნდოვანია და ადრეული დიაგნოსტიკისთვის კიბოს სკრინინგული ტესტი არ არსებობს. პაციენტების მხოლოდ % 20 დიაგნოსტირდება ადრეულ სტადიაზე. უმეტესობაში საკვერცხის კიბოს დიაგნოზისას კიბოს უკვე მეტასტაზირება აქვს განხორციელებული. შორსწასული სეროზული საკვერცხის კიბოს მქონეთა % 70-ში დაავადება ბრუნდება და ქიმიოთერაპიისადმი რეზისტენტობა ვითარდება. ამიტომ ახალი თაობის სამკურნალო მიდგომებია საჭირო.

ბოლო დროს გახშირდა კვლევები, რომელთა თანახმადაც საკვერცხის კიბოს წარმოშობის ადგილია ფალოპის მილი . ამ კვლევაში შეადარეს ფალოპის მილის ჯანმრთელი და კიბოს უჯრედების მიერ შაქრის გამოყენება. უჯრედულ მეტაბოლიზმში წარმოქმნილი გვერდითი პროდუქტები მას-სპექტრომეტრიით გაანალიზდა.

სპექტრომეტრიის შედეგების მიხედვით:

• ჯანმრთელი უჯრედები ჟანგბადოვანი სუნთქვით შაქარს ლაქტატად გარდაქმნიდა. კიბოს უჯრედები კი შაქარს ლიმონმჟავას ციკლში იყენებდა. დიდი ენერგიის მისაღებად კიბოს უჯრედები გლიკოლიზს იყენებს. ამიტომ კიბოს მრავალი მკურნალობა გლიკოლიზზეა მიმართული. თუმცა გლიკოლიზზე დამიზნება ჯანმრთელ უჯრედებსაც აზიანებს. ამიტომ ყურადღება ლიმონმჟავას ციკლზე გამახვილდა.
• IDH1 ფერმენტის დაბლოკვისას შეინიშნებოდა როგორც სიმსივნის საწყისი ქსოვილის უჯრედების, ისე სხვა ორგანოებში გადასული კიბოს უჯრედების ზრდის შეჩერება. IDH1 ლიმონმჟავას ციკლში მონაწილე მნიშვნელოვანი ფერმენტია.
• ამ და სხვა კვლევების მონაცემებით აღმოჩნდა, რომ ფერმენტის დაბალი დონე პროგრესირების გარეშე გადარჩენის ხანგრძლივობას ზრდიდა,
• დადგინდა, რომ შორსწასულ სეროზულ საკვერცხის კიბოში IDH1 გენი ნორმალურ (non-mutant) მდგომარეობაშია.

რას ნიშნავს ეს კვლევა ჩვენთვის?

• შეზღუდული სამკურნალო არჩევანის მქონე შორსწასული სეროზული საკვერცხის კიბოსთვის მნიშვნელოვანი წამლის სამიზნე აღმოაჩინეს. IDH1 ფერმენტისაკვერცხის კიბოს უჯრედების ზრდას უწყობს ხელს.
• IDH1 ფერმენტის დაბლოკვა კიბოს უჯრედების „ძილის“ მდგომარეობაში გადასვლას იწვევს.
• არსებობს IDH1 ფერმენტზე მიმართული FDA-ს მიერ დამტკიცებული წამალი. იგეგმება შემდგომი კვლევები იმის შესახებ, გამოიყენებენ თუ არა IDH! დამბლოკავ ახალ აგენტს საკვერცხის კიბოს სამკურნალოდ.