შინაარსზე გადასვლა
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan · სამედიცინო ონკოლოგი

ციფრული კვალის თვალთვალით COVID-19-ის გამოსავლის ძიება — რომელი ქვეყანა როგორ აკვირდება თავის მოქალაქეებს?

ციფრული კვალის თვალთვალით COVID-19-ის გამოსავლის ძიება — რომელი ქვეყანა როგორ აკვირდება თავის მოქალაქეებს?

COVID-19 და ციფრული უფლებები

ამ თემაზე ჩვენს წინა სტატიაში აღვნიშნეთ, რომ მობილური ტელეფონებიდან მიღებულ მონაცემებს ახალი ტიპის კორონავირუსით გამოწვეული COVID-19 დაავადების კვლევებში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია. თუმცა ვთქვით ისიც, რომ ამ კვლევებს ციფრული მონაცემების გამოყენებასთან დაკავშირებული ეთიკური და სამართლებრივი პრობლემებიც ახლავს. ეს მომხმარებლებს ციფრული უფლებების დარღვევის წინაშე აყენებს.

რა არის ციფრული უფლება

ციფრული უფლებანიშნავს ციფრულ მედიაში კომპიუტერის, ტელეფონისა და სხვა მოწყობილობების საშუალებით ინფორმაციის მიღების, შინაარსის შექმნისა და შექმნილი შინაარსის გამოქვეყნების თავისუფლებას. ამ უფლების სფეროში შემდეგი საკითხები შედის:

  • პირადი ცხოვრების კონფიდენციალურობის დაცვის უფლება
  • პიროვნული უფლებების დაურღვევლობის უფლება
  • პერსონალური მონაცემების დაცვის უფლება
  • ინტერნეტში აზრის გამოხატვის უფლება
  • ინტერნეტით მმართველობაში მონაწილეობის უფლება
  • ინტერნეტით საჩივრის წარდგენის უფლება
  • ინტერნეტში რეპუტაციის შეულახაობის უფლება

ინტერნეტში ჩვენ მიერ დატოვებული კვალის კონფიდენციალურობის პოლიტიკის დაცვით თუ დაუცველად გამოყენებამ შეიძლება ციფრული უფლებების დარღვევა გამოიწვიოს. ციფრული უფლებების დარღვევასთან საბრძოლველად ყველა ქვეყანაში შესაბამისი სამართლებრივი რეგულაციები არსებობს. თუმცა ამ საგანგებო მდგომარეობაში, რომელმაც მთელი მსოფლიო შეარყია და კაცობრიობას ემუქრება, შეიძლება ითქვას, რომ ზოგიერთი მთავრობის მიდგომაში ციფრული უფლებების დაცვა უკანა პლანზე დარჩა.

COVID-19-ის გავრცელების დაწყების შემდეგ მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონის მთავრობებმა ვირუსის გავრცელების შესანელებლად ციფრული თვალთვალის, ფიზიკური მეთვალყურეობისა და ცენზურის რიგი ზომები გამოიყენეს. ზოგიერთი მათგანი შეიძლება შესაფერისად, აუცილებლობის გამო და კანონის შესაბამისად გამოიყენებოდა. თუმცა ეს პრაქტიკები ნაჩქარევად, საკანონმდებლო ორგანოების საკმარისი შეფასების გარეშე ამოქმედდა.

ამ სტატიაში COVID-19-თან ბრძოლის პროცესში ციფრული უფლებების ბედზე ვისაუბრებთ და ამ საკითხზე მომუშავე ციფრული უფლებების დამკვირვებლის ჩანაწერებს წარმოვადგენთ. გთავაზობთ მსოფლიოში ციფრული უფლებებისთვის რისკის შემქმნელი ინიციატივების ქრონოლოგიურ მიმოხილვას.

31 მარტი 2020 — განახლება

მარტში ახალი ტიპის კორონავირუსის (SARS-CoV-2) გავრცელების შესაჩერებლად მსოფლიოში ციფრული თვალთვალის 21 ახალი ზომა აღირიცხა. ისინი მოიცავდა მიზანში ამოღებული პირის თვალთვალის პროგრამებსა და აგრეგირებული, ანონიმიზებული მდებარეობის მონაცემების გამოყენებას (სტატიის ბოლოს შეგიძლიათ ნახოთ „Google-ის მობილური გადაადგილების ცვლილების ანგარიში“). გარდა ამისა, მხოლოდ მარტში დაფიქსირდა COVID-19-თან დაკავშირებული ცენზურის 11 ახალი ანგარიში და ფიზიკური მეთვალყურეობის 6 ახალი ინიციატივა.

რომელი ქვეყნები იყენებს ციფრულ თვალთვალს? განსხვავებები

მსოფლიოს სხვადასხვა ადგილას მთავრობები ვირუსის გავრცელების შესანელებლად ზომებს იღებდნენ და მრავალი მათგანი მოსახლეობის დაკვირვებისთვის ციფრული თვალთვალის ინიციატივებს მიმართავდა. ზომები მოიცავდა კომენდანტის საათის მქონე ადგილებში მოქალაქეთა თვალთვალისთვის მობილური მდებარეობის აგრეგირებული მონაცემების გამოყენებას, ინფიცირებულთა ადგილმდებარეობის ამოცნობისთვის შექმნილ აპებსა და მოწინავე მობილურ თვალთვალის ტექნოლოგიებს. მსოფლიოში მიღებული ციფრული თვალთვალის ზომების გამომყენებელი ქვეყნები ქვემოთაა ჩამოთვლილი.

აშშ 28/03/2020

Wall Street Journal-ის მიერ გამოქვეყნებული 28 მარტის ანგარიშის თანახმად:

„აშშ-ის მთავრობის წარმომადგენლები კორონავირუსის პანდემიის დროს ამერიკაში ადამიანების გადაადგილების უკეთ გასაგებად მილიონობით მობილური ტელეფონიდან მიღებულ მდებარეობის მონაცემებს იყენებენ. ტელეფონის მფლობელის სახელის მსგავსი საიდენტიფიკაციო ინფორმაცია არ განისაზღვრება. მიზანია წარმომადგენლებმა ისწავლონ, როგორ ვრცელდება კორონავირუსი ქვეყანაში, და მიღებული ინფორმაცია ვირუსის წინსვლის შეჩერებაში დაეხმაროთ.“

ფიქრობენ, რომ ამერიკაში მონაცემები მობილური ოპერატორების ნაცვლად მობილური რეკლამის ინდუსტრიიდან და Google-დან მიიღება.

ბრაზილია 27/03/2020

ZDNet-ის 27 მარტის ანგარიშის თანახმად: „Recife-ს მერმა განაცხადა, რომ ქალაქში გარეთ გასვლის აკრძალვის დაცვის გასარკვევად სულ მცირე 700.000 სმარტფონს აკვირდებიან.“ ასევე ანგარიშის თანახმად, „ბრაზილიის მთავრობა ცდილობს შექმნას გეოლოკაციის თვალთვალის სისტემა, რომელიც COVID-19-ის გავრცელების შესანელებელ აკრძალვებთან დაკავშირებულ ქმედებებს დაეხმარება.“ სისტემა ბრაზილიურმა სტარტაპმა InLoco-მ შექმნა და მომხმარებლები „ამბობდნენ, რომ InLoco GPS-ზე 30-ჯერ მეტ სიზუსტეს ამტკიცებს და ნებისმიერი GPS-ის ან ნიშნის გამოყენების გარეშე მდებარეობის რუკით აკვირდება.“

სამხრეთ აფრიკა 24/03/2020

სამხრეთ აფრიკის კომუნიკაციების მინისტრმა Stella Ndabeni-Abrahams-მა ჟურნალისტებს უთხრა: „ჯანდაცვის სამინისტროს დასახმარებლად მნიშვნელოვანია იმის თქმა, რაც ვიცით, და ვირუსით დაზარალებულთა თვალთვალი. კონკრეტულ რეგიონში მრავალი ინფიცირებულია. სატელეკომუნიკაციო ინდუსტრია დათანხმდა მონაცემთა ანალიზის მომსახურებას, რათა მთავრობას ამ მიზნის მიღწევაში დაეხმაროს“, თქვა მან.

ბულგარეთი 24/03/2020

Dr. Vesselin Bontchev-ის ტვიტის თანახმად, ბულგარეთის ხელისუფლებას 24 მარტიდან მობილური ტრაფიკის მეტამონაცემებისა და ინტერნეტკავშირების სასამართლოს ბრძანების გარეშე თვალთვალის უფლებამოსილება ექნება. მისი ტვიტის მიხედვით, „იდეა კარანტინში მყოფთა თვალთვალია, თუმცა ეს შეზღუდვა კანონში მითითებული არ არის“.

პაკისტანი 24/03/2020

პაკისტანის ერთმა მოქალაქემ განაცხადა, რომ მიიღო შეტყობინება, რომელიც ქვეყანაში ინფიცირებულ პირთან შესაძლო კონტაქტს აცნობებდა. შეტყობინებაში „დაფიქსირდა, რომ ბოლო 14 დღის განმავლობაში ინფიცირებული პირი შესაძლოა თქვენთან კონტაქტში ყოფილიყო. ამიტომ გთხოვთ, კარანტინით საჭირო ზომები მიიღოთ“, ეწერა. ვარაუდობენ, რომ ღონისძიება SIM ბარათის მდებარეობის ინფორმაციის (CSLI) და ზარის დეტალური ჩანაწერის (CDR) შეგროვებით ხორციელდება. სტატიაში „CDR ანალიზით პაციენტის ტელეფონის მონაცემებიდან შეიძლება ისეთი დეტალების მიღება, როგორიცაა დადასტურებული COVID-19 პაციენტის მიერ მონახულებული ადგილები და იმავდროულად იმავე მიდამოებში მყოფ სხვა პირთა მობილური ნომრები“, გრძელდება.

რუსეთი 23/03/2020

რუსეთის მთავრობამ გამოაქვეყნა განცხადება, რომელიც კომუნიკაციების სამინისტროს ავალებს ახალი კონტაქტების თვალთვალის სისტემის შექმნას იმ მოქალაქეთა დასაკვირვებლად, რომლებიც სავარაუდოდ ინფიცირებულებს შეხვდნენ. Meduza-ს თანახმად, „სისტემა სატელეკომუნიკაციო კომპანიებიდან კონკრეტული პირების გეოგრაფიული მდებარეობის მონაცემებს გააანალიზებს.“

სინგაპური 20/03/2020

სინგაპურის ხელისუფლებამ COVID-19-ის გავრცელების დაკვირვების დასახმარებლად TraceTogether სახელწოდების აპი გამოაქვეყნა. აპის ვებსაიტის თანახმად, მას უკვე 650.000 მომხმარებელი ჰყავს; იგი სახელმწიფო ტექნოლოგიურმა სააგენტომ და ჯანდაცვის სამინისტრომ შექმნეს. Straits Times-ის თანახმად, აპს „უკაბელო Bluetooth ტექნოლოგიით კორონავირუსის პაციენტებთან ახლოს მყოფი პირების ამოცნობა შეუძლია.“ TraceTogether-ის მიერ გამოქვეყნებული ვიდეოს მიხედვით, „გეოგრაფიული მდებარეობის მონაცემები ან სხვა პერსონალური ინფორმაცია არ გროვდება.“

- დაკავშირებული თემა: როგორ მიაღწია სინგაპურმა წარმატებას კორონავირუსის ეპიდემიაში?

ინდოეთი 20/03/2020

პარასკევს, 20 მარტს, Reuters-მა განაცხადა: „ინდოეთში კორონავირუსზე ეჭვმიტანილ პირებს ხელებზე წარუშლელი მელნით ბეჭედი დაუსვეს. მათ ასევე აკვირდებიან მობილური ტელეფონებისა და პერსონალური მონაცემების გამოყენებით.“ Maharashtra-სა და სამხრეთ Karnataka-ს აეროპორტებში ჩასულ მოქალაქეთა ხელებზე დასმული წარუშლელი ბეჭდები შეიცავს თვითიზოლაციის თარიღს. Reuters-ის სტატია „სამხრეთ Kerala-ს შტატში ხელისუფლებამ კორონავირუსის პაციენტების პირველადი და მეორეული კონტაქტების დასაკვირვებლად სატელეფონო ზარების ჩანაწერები, CCTV გამოსახულებები და მობილური GPS სისტემები გამოიყენა“, აგრძელებს.

პოლონეთი 19/03/2020

პოლონეთის ციფრულ საქმეთა სამინისტრომ კარანტინში მყოფი მოქალაქეებისთვის ახალი აპი გაუშვა. იგი მომხმარებლებს დღის განმავლობაში შემთხვევით დროს გეოლოკაციით მონიშნული სელფის გაგზავნას სთხოვს, რათა ხელისუფლებამ გაიგოს, იცავენ თუ არა კარანტინის ზომებს. წესის დარღვევისთვის პირებს შეიძლება 5.000 PLN ჯარიმა დაეკისროთ. Privacy International-ის თანახმად: „სისტემა ადგენს როგორც პიროვნებას (სახის ამოცნობით), ისე მის მდებარეობას. ეს პოლიციელის მიერ კარანტინში მყოფი პირის მონახულების მსგავსი პრაქტიკაა.“

ინგლისი 19/03/2020

Sky News-ის ინფორმაციით, ინგლისის მთავრობა მომხმარებელთა მდებარეობის მონაცემების გასაანალიზებლად მსხვილ მობილურ ქსელთან, 02-თან თანამშრომლობს. Sky News-ის სტატიის თანახმად, „პროექტი მომხმარებლებს არ დააკვირდება და ამ მიზნით არ შეიქმნება.“ The Guardian-ის იმავე დღის სტატიაში კი ნათქვამია, რომ ქვეყნის უმსხვილესი მობილური კომპანია EE მთავრობასთან მომხმარებელთა მდებარეობის მონაცემების გაზიარების საუკეთესო გზას განიხილავდა. კონფიდენციალურობის დამცველებს აშფოთებთ, რომ ასეთი პერსონალური მონაცემების დიდი მოცულობით გადაცემა კვეთს ზღვარს, საიდანაც ჩვეულებრივ ცხოვრებაში დაბრუნებისას უკან დახევა ძნელი იქნება.

ჰონგ-კონგი 19/03/2020

ჰონგ-კონგში ყველა საერთაშორისო მოგზაურობიდან დაბრუნებული პირი ვირუსის გავრცელების შესანელებლად 14 დღე სახლში უნდა დარჩეს. ახალჩამოსულთა დასაკვირვებლად ხელისუფლება გასცემს სამაჯურებს, რომლებიც მომხმარებლის მდებარეობას აღრიცხავს და შესაბამის უწყებებს უზიარებს. კარანტინის დარღვევისთვის პირს შეიძლება 6 თვით პატიმრობა და 25.000 HK ჯარიმა დაეკისროს.

იტალია 18/03/2020

Vodafone-მა 18 მარტს Oto-სთან COVID-19-ის აფეთქებაზე რეაგირებისთვის ხუთპუნქტიანი გეგმა დაიწყო. პრესრელიზის თანახმად, კომპანია იტალიის ლომბარდიის რეგიონისთვის უკვე ქმნიდა აგრეგირებულ და ანონიმურ სითბურ რუკას, რათა მოსახლეობის გადაადგილების უკეთ გაგებით COVID-19-ის გავრცელების შეჩერებას დახმარებოდა.

ისრაელი 17/03/2020

ისრაელის მთავრობამ დაამტკიცა მეთვალყურეობის ახალი ზომები, რომლებიც რეჟიმს მოქალაქეების მობილური ტელეფონებით თვალთვალის საშუალებას მისცემს. ვარაუდობენ, რომ თავდაპირველად ანტიტერორისტული ოპერაციების დასახმარებლად შექმნილ ტექნოლოგიას ქვეყანაში ყველა მობილურის ფიზიკური მდებარეობის, აგრეთვე ზარებისა და შეტყობინებების თვალთვალი შეუძლია. პალესტინელ მოქალაქეთა ციფრული უფლებების ჯგუფის 7amleh-ს თანახმად, რეჟიმს მოქალაქეთა კამერებსა და ყურსასმენებზეც აქვს წვდომა.

გერმანია 17/03/2020

გერმანულმა მობილურმა ოპერატორმა Deutsche Telekom-მა გამოაცხადა, რომ მომხმარებელთა ანონიმიზებულ მდებარეობის მონაცემებს დაავადებათა კონტროლსა და პრევენციაზე პასუხისმგებელ კვლევით ინსტიტუტსა და სახელმწიფო უწყებას, Robert-Koch-ის ინსტიტუტს გადასცემს.

სამხრეთ კორეა 16/03/2020

16 მარტს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ კორეული სატელეკომუნიკაციო და საკრედიტო ბარათების კომპანიები მოქალაქეთა გადაადგილების დაკვირვების დასახმარებლად მთავრობას მონაცემებს უზიარებდნენ. The Guardian ერთ ცნობაში აღნიშნავდა, რომ სამხრეთ კორეის ჯანდაცვის უწყებებისა და ადგილობრივი ოფისების შეტყობინებები „პერსონალური ინფორმაციის დაგროვებასა და სოციალურ სტიგმატიზაციას იწვევდა“, აღნიშნა.

იტალია 14/03/2020

გერმანიის, ინგლისისა და ავსტრიის მსგავსად, იტალიელი მობილური ოპერატორებიც მდებარეობის აგრეგირებულ მონაცემებს ჯანდაცვის სამინისტროებს უზიარებდნენ. ქვეყანაში, სადაც კორონავირუსთან დაკავშირებული სიკვდილი უკვე ჩინეთზე მეტია, ფიქრობენ, რომ ვირუსის გასაკონტროლებლად მდებარეობის მონაცემები ადგილობრივ ხელისუფლებას ჩაკეტვის ზომებზე მოქალაქეთა რეაქციის დაკვირვებაში უნდა დაეხმაროს. The Guardian-ის ანგარიშის თანახმად, 40.000-ზე მეტმა იტალიელმა კომენდანტის საათი არ დაიცვა ეს გამოვლინდა.

ბელგია 12/03/2020

ბელგიის მთავრობამ დაადასტურა, რომ ადგილობრივ მობილურ ოპერატორებს ვირუსის გავრცელების დასაკვირვებლად ანონიმიზებული მონაცემების მესამე მხარისთვის გაზიარების ნებას მისცემს.

ირანი 03/03/2020

ირანის მოქალაქეებმა ჯანდაცვის სამინისტროსგან ახალი აპის შესახებ შეტყობინება მიიღეს. ფიქრობენ, რომ აპი AC19 მოქალაქეთა ცოცხალ მდებარეობას აგროვებს, რათა მათი გადაადგილება რეჟიმს გაუზიაროს.

სინგაპური 01/03/2020

თებერვლის ბოლოს სინგაპურის ჯანდაცვის სამინისტრომ ვირუსით დაზარალებულთა შესახებ ინფორმაცია გაასაჯაროვა. შემდეგ იგი ინტერაქტიულ რუკად აქცია, რათა მოქალაქეებს ინფიცირებულთა მდებარეობისთვის თვალის დევნება შესძლებოდათ. რუკა სწრაფად გავრცელდა და გააძლიერა შიში, რომ მას დისკრიმინაცია, სტიგმა და ციფრული კონფიდენციალურობის მძიმე დარღვევა შეიძლება გამოეწვია.

ფიზიკური მეთვალყურეობის პრაქტიკები

COVID-19-ის გავრცელების შესანელებლად მრავალი მთავრობა სულ უფრო მასშტაბურ ფიზიკურ მეთვალყურეობას იყენებს. მათ შორისაა თერმოსენსორებით აღჭურვილი სახის ამომცნობი კამერების განთავსება, მოქალაქეთა გადაადგილების სათვალთვალო დრონები და კომენდანტის საათის აღსრულების დასახმარებელი ფართო CCTV ქსელები.

ავსტრალია 30/03/2020

ავსტრალიურმა გაზეთმა 9 News-მა განაცხადა, რომ დასავლეთ ავსტრალიის პოლიცია ჩაკეტვის ზომების აღსრულების დასახმარებლად უპილოტო საფრენი აპარატების გამოყენებას დაიწყებს. სტატიის თანახმად: „ციმციმა პოლიციის შუქებითა და სირენებით აღჭურვილი უპილოტო აპარატები პლაჟებზე, პარკებსა და სხვა ადგილებში პატრულირებისთვის გამოიყენება და სოციალური დისტანციის წესების დამრღვევებს გაფრთხილებას მისცემს.“

აშშ 27/03/2020

Spectrum News NY1-ის ტვიტის თანახმად, ნიუ-იორკის პოლიციის დეპარტამენტი შეზღუდვების აღსრულების დასახმარებლად საჰაერო გამოსახულებებს იყენებს.

ბელგია 26/03/2020

ევროკომისიის ონლაინკომუნიკაციების პასუხისმგებელი პირის Raphael-Antonis Stylianou-ს ტვიტში 21 მარტს ბრიუსელში სათვალთვალო საფრენი აპარატის გამოყენება იყო ნაჩვენები.

ესპანეთი 14/03/2020

მადრიდის პოლიციამ დაწერა ტვიტი: „თქვენი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად ყველა საჭირო საშუალების გამოყენებას არ მოვერიდებით.“ ტვიტი სათვალთვალო დრონების ვიდეოებსაც შეიცავდა. დრონები დინამიკებით იყო აღჭურვილი და მოქალაქეებს სახლში დარჩენისკენ მოუწოდებდა.

რუსეთი 21/02/2020

Reuters-ის ცნობით, მოსკოვის მერმა განაცხადა, რომ ადამიანების სახლში დარჩენის უზრუნველსაყოფად სახის ამოცნობას იყენებს. სტატიის თანახმად, მერმა ვებსაიტზე დაწერა: „ზომები, მათ შორის სახის ამოცნობის სისტემები და სხვა ტექნიკური ღონისძიებები, რეჟიმის შესაბამისად უწყვეტად მოქმედებს." ერთ-ერთი ანგარიშის თანახმად, მეთვალყურეობის სისტემამ „უსაფრთხო ქალაქი“ გამოავლინა 200-ზე მეტი ადამიანი, რომლებიც კარანტინის ბრძანებებს არ ასრულებდნენ.

ჩინეთი 20/01/2020

ჩინეთში მეთვალყურეობის მრავალი ზომაა, მათ შორის დრონები, სახის ამოცნობა და მობილურის თვალთვალი. ქვეყნის ორმა უმსხვილესმა სატელეკომუნიკაციო ოპერატორმა, China Unicom-მა და China Telecom-მა, ვუჰანის მოქალაქეებს პერსონალური ინფორმაციის მიწოდება სთხოვა, რათა მოწყობილობებს დაუკავშირონ და უფრო ეფექტიანად დააკვირდნენ. თუმცა მრავალს აშფოთებს, რომ ეს ახალი ზომები ნორმად იქცევა და ვირუსის შემცირების შემდეგაც იგივე გამოყენება გაგრძელდება. გუანჯოუში მცხოვრებმა აქტივისტმა Wang Aizhong-მა The Guardian-ს უთხრა: „ეს ეპიდემია უდავოდ მთავრობისთვის მოსახლეობაზე მეტი მეთვალყურეობის საბაბია. ვფიქრობ, ხელისუფლებას ამის ეპიდემიის შემდეგ გაგრძელება შეუძლია.“

ცენზურის პრაქტიკები

ახალი კორონავირუსის ეპიდემიას მის შესახებ მცდარი ინფორმაციაც მოჰყვა. ინფორმაცია, რომლის სისწორე თუ მცდარობა გაურკვეველია და რომელიც განზრახ ვრცელდება, სოციალური სივრცეში ადამიანებისა და საზოგადოებების შეცდომაში შესაყვანად და სამართავად გამოყენებული ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საშუალებაა. ამის გასაკონტროლებლად მთავრობები და სოციალური პლატფორმები ონლაინშინაარსის მკაცრ რეგულირებასა და საერთაშორისო ჯანდაცვის ორგანიზაციების ოფიციალური ფაქტებისა და რიცხვების გავრცელებას ცდილობდნენ. თუმცა ზოგიერთმა მთავრობამ ავტორთა გაჩუმებისა და ინფორმაციის ნაკადის კონტროლის მცდელი ცენზურის გამართლება აირჩია.

ირანი 25/03/2020

Voice of Amerika-ს ცნობის თანახმად: „ირანში კორონავირუსის გავრცელებისას ხელისუფლება დამოუკიდებელი ანგარიშის მოსაცავად სწრაფად და აგრესიულად მოქმედებდა ჟურნალისტებისა და სოციალური მედიის მომხმარებლების შევიწროებით, დაკავებითა და ცენზურით.“ ცნობის გაგრძელების მიხედვით, „თეირანი დაკითხავდა ან აკავებდა ჟურნალისტებს, რომლებიც ოფიციალურ ცნობებს ეწინააღმდეგებოდნენ ან ეჭვქვეშ აყენებდნენ; აფრთხილებდა, რომ მთავრობის რიცხვებისგან განსხვავებული სტატისტიკის გამომქვეყნებლებს დააკავებდნენ, და რედაქციებს ცენზურის ბრძანებებს აძლევდა.“ ასევე, 2 მარტს 2020 წელს ირანში Wikipedia-ს სპარსულ გამოცემაზე წვდომა დაბლოკა. მიზეზად მიიჩნეოდა სახელმწიფოს მიერ კორონავირუსის ეპიდემიის მართვაზე მცდარი ინფორმაციის შემცველობა.

ტაილანდი 25/03/2020

Human Rights Watch-მა განაცხადა, რომ ტაილანდის ხელისუფლება „მთავრობის COVID-19 ეპიდემიაზე რეაქციის გამკრიტიკებელთა გასასამართლებლად „ყალბი ამბების“ კანონებს იყენებს“, იტყობინებოდა.

რუსეთი 25/03/2020

ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტმა გამოაქვეყნა განცხადება, რომელიც რუსეთის ხელისუფლებას ვირუსთან დაკავშირებული მედიაგამოცემების ცენზურის შეწყვეტისკენ მოუწოდებს. ჯგუფის განცხადებით: „რუსეთის მედიის მარეგულირებელმა Roskomnadzor-მა ზოგიერთი სტატიის ვებსაიტებიდან და სოციალური მედიიდან წაშლა ბრძანა და ჯარიმებით დაიმუქრა.“

კამბოჯა 24/03/2020

Human Rights Watch-მა კამბოჯაში COVID-19-ის შესახებ ინფორმაციის გაზიარებისთვის დაკავებული 17 სოციალური მედიის მომხმარებელი აღრიცხა. უფლებადამცველის თანახმად, მათ შორის იყო დაკავებული და დაკითხული 14 წლის გოგონა, რომელმაც „მის სკოლასა და პროვინციაში დადებითი COVID-19 შემთხვევების შესახებ ჭორებით გამოწვეული შიში სოციალურ ქსელში გამოხატა“.

ნიგერი 24/03/2020

ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის 24 მარტის ანგარიშის თანახმად, ნიგერის ხელისუფლებამ ცნობილი ჟურნალისტი ვირუსთან დაკავშირებული კომენტარების გამო დააკავა.

უგანდა 23/03/2020

ციფრული უფლებების დამცველი ორგანიზაციის თანახმად, 23 მარტს უგანდაში COVID-19-თან დაკავშირებული შინაარსის გამოქვეყნებისთვის სოციალური მედიის მომხმარებელი დააკავეს. ჯგუფის ანგარიშით: „უგანდაში COVID-19 შემთხვევის აღრიცხვის შემდეგ ქვეყნის სატელეკომუნიკაციო მარეგულირებელმა, უგანდის კომუნიკაციების კომისიამ (UCC), სოციალური მედიის ცენზურა გაამკაცრა.“

ეგვიპტე 18/03/2020

Al Jazeera-ს 18 მარტის ცნობა: „ეგვიპტემ ბრიტანული გაზეთისა და ბრიტანელი ჟურნალისტის პრესაკრედიტაცია გააუქმა და New York Times-ის კაიროს ბიუროს ხელმძღვანელი ქვეყნის კორონავირუსის შემთხვევებზე „ბოროტი განზრახვის“ რეპორტაჟის გამო დააცენზურა.“

Guardian-ში Ruth Michaelson-ის ცნობა გამოქვეყნდა, რომელიც აჩვენებდა, რომ ქვეყანაში კორონავირუსის შემთხვევები ოფიციალური ანგარიშებით ნაგულისხმევზე მეტი იყო.

სინგაპური 16/03/2020

Washington Post-ის ინფორმაციით, სინგაპურის მთავრობამ Facebook-ს პოპულარული Facebook გვერდის ადგილობრივი წვდომის დაბლოკვა უბრძანა. State Times Review სწრაფად დაიხურა, რადგან სოციალური მედიის გიგანტის უარყოფითი გადაწყვეტილებისას კომპანიას დღეში 14.000 დოლარზე მეტი ჯარიმა ემუქრებოდა. ხელისუფლება ამტკიცებდა, რომ გვერდი კორონავირუსის ეპიდემიაზე მცდარ ინფორმაციას ავრცელებდა. გვერდს მართავდა ცნობილი სინგაპურელი ოპოზიციონერი Alex Tan, რომელიც პირდაპირი და კრიტიკული სტატიებითაა ცნობილი.

ჩინეთი 31/12/2019

Citizen Lab-ის ბოლო ანგარიშის თანახმად, პირდაპირი ეთერების პლატფორმამ YY-მ 31 დეკემბერს 2019 წელს ეპიდემიასთან დაკავშირებული სიტყვების ცენზურა დაიწყო. WeChat-მაც სწრაფად დაიწყო COVID-19-ის შინაარსის ცენზურა და თებერვალში გააფართოვა მუშაობა. Citizen Lab-ის მიხედვით: „ცენზურის მრავალი წესი ფართოა და ეფექტიანად ბლოკავს შეტყობინებებს, რომლებიც ვირუსის სახელებს ან მასთან დაკავშირებულ ინფორმაციის წყაროებს შეიცავს. ასეთმა წესებმა შეიძლება დაავადების შესახებ ინფორმაციისა და პრევენციის სასიცოცხლო კომუნიკაცია შეზღუდოს.“ ამ აზრს საერთაშორისო უფლებადამცველი ორგანიზაცია Human Rights Watch იზიარებს. მათი ბოლო ანგარიშის თანახმად: „ჩინეთის მთავრობა თავდაპირველად საზოგადოებას კორონავირუსის ძირითად ინფორმაციას უმალავდა, ინფიცირების შემთხვევებს არ აღრიცხავდა, ინფექციის სიმძიმეს აკნინებდა და ადამიანებს შორის გადაცემის შესაძლებლობას უარყოფდა.“

ინტერნეტის შეზღუდვა

Access Now წერდა: როდესაც მსოფლიო COVID-19-ის გავრცელებას ებრძვის, სანდო და ზუსტი ინფორმაცია ადამიანების თავდაცვის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საშუალებაა. თუმცა კრიტიკული სამედიცინო ინფორმაციის თავისუფალი ნაკადის გადაუდებელი საჭიროების მიუხედავად, ოთხი მთავრობა ზოგიერთ რეგიონში ინტერნეტწვდომის შეზღუდვას განაგრძობს.

ეთიოპია

ეთიოპიის მთავრობა, რომელიც დიდი ხანია ინტერნეტს თიშავს, იანვრიდან Oromia-ს რეგიონის წვდომას ზღუდავს.

ინდოეთი

ინდოეთის Jammu-სა და Kashmir-ის რეგიონებში მოქალაქეებს მხოლოდ 2G კავშირი აქვთ. შეზღუდვები 2019 წლის აგვისტოში დაიწყო და, მიუხედავად კავშირის აღდგენისა, 2G-ის დაბალი სიჩქარე კრიტიკული სამედიცინო ინფორმაციის ნაკადს მნიშვნელოვნად ზღუდავს. ასევე შეიძლება ითქვას, რომ ძლიერ შეშფოთების პერიოდში ეს მოქალაქეებს ოჯახთან ურთიერთობის შესაძლებლობას უზღუდავს.

ბანგლადეში

ბანგლადეშის მთავრობამ 2019 წლიდან მობილური ინტერნეტკავშირი გათიშა და როჰინჯას ლტოლვილთა ბანაკებში ლტოლვილებს SIM ბარათების გამოყენება აუკრძალა. Human Rights Watch-ის თანახმად, ეს შეზღუდვები „კრიტიკულ, ჰუმანიტარულ და გადაუდებელ მომსახურებებს აფერხებს. ბანაკებში ინტერნეტწვდომის შეზღუდვით ბანგლადეშის ხელისუფლება ისედაც დაუცველ ჯგუფს კიდევ უფრო დიდ რისკს უქმნის.

მიანმარი

დღემდე მიმდინარე სასტიკი შეიარაღებული კონფლიქტის ფონზე Rakhine-სა და Chin-ის შტატების ცხრა რაიონში ინტერნეტი 2019 წლიდან დაბლოკილია. ქვეყანაში ინტერნეტის შეზღუდვის გაგრძელებით მრავალი ყველაზე დაუცველი პირი ვირუსზე კრიტიკულ ინფორმაციას ვერ მიიღებს. მიანმარის ინტერნეტის გათიშვა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივია.

ზოგადად რომ შევაფასოთ, ევროპის ქვეყნები დღემდე ციფრული თვალთვალის ზომებს იყენებენ, აზიის ქვეყნებში კი ციფრული შინაარსის ცენზურა უფრო წინა პლანზეა.

დასკვნა

საბოლოოდ, ეპიდემიის დაწყებიდან დღემდე მრავალი კარგი თუ ცუდი მეთოდი გამოიცადა და კვლავ იცდება. რომელი მათგანი იმუშავებს, დროთა განმავლობაში გამოჩნდება. კიდევ ერთხელ დავინახეთ, რამდენად მნიშვნელოვანია ასეთ პერიოდში მეცნიერების სხვადასხვა დარგის ერთობლივი მუშაობა.

- ყველა ჩვენი სტატია კორონავირუსის შესახებ -

წყაროები

COVID-19 Digital Rights Tracker.
top10vpn.com - 20 Mart 2020

ვიზიტის მოთხოვნა

DROZDOGAN-ის ხელოვნური ინტელექტი

ერთად განვიხილოთ ეს სტატია

დასვით კითხვები სტატიის შესახებ და წაიკითხეთ პასუხები ჩვენი საიტის გამოქვეყნებულ წყაროებთან ერთად.

DROZDOGAN-ის ხელოვნური ინტელექტი

Drozdogan-ის ასისტენტი

ციფრული კვალის თვალთვალით COVID-19-ის გამოსავლის ძიება — რომელი ქვეყანა როგორ აკვირდება თავის მოქალაქეებს?

დასვით კითხვები სტატიის შესახებ და წაიკითხეთ პასუხები ჩვენი საიტის გამოქვეყნებულ წყაროებთან ერთად.

საუბრისა და კონფიდენციალურობის შესახებ ინფორმაცია

ამ საუბარში პასუხობს Drozdogan-ის ასისტენტი. საიტის უფლებამოსილმა ადმინისტრატორებმა შესაძლოა იგი ხარისხის შესამოწმებლად განიხილონ. არ გააზიაროთ პირადი ინფორმაცია.

პასუხები მზადდება OpenAI-ის ინფრასტრუქტურით. კითხვებსა და პასუხებს ამუშავებს ეს სერვისი; საუბრის ჩანაწერები ინახება ჩვენს საიტზე. არ გააზიაროთ საიდენტიფიკაციო, საკონტაქტო ან პირადი ჯანმრთელობის ინფორმაცია.

0 / 1000

მხოლოდ საინფორმაციოდ; არ იძლევა პირად დიაგნოზს ან მკურნალობის რჩევას.

დაკავშირებული სტატიები

გაეცანით სხვა სტატიებს ამ თემაზე.

იყავით ინფორმირებული

მიიღეთ ახალი სტატიები და სამეცნიერო სიახლეები ელფოსტით.

Google Analytics საჯარო გვერდებზე ამ ფანჯრისგან დამოუკიდებლად მუშაობს და შეიძლება ანალიტიკური ქუქიები გამოიყენოს. აქ გაკეთებული არჩევანი მხოლოდ გარე სერვისებს მართავს.