წლის დასასრულს: 2016 წლის მნიშვნელოვანი წინსვლა ჯანმრთელობის სფეროში

არ არის ძნელი თქმა, რომ ეს წელი ყველასთვის მძიმე იყო. თუმცა ჯანმრთელობის სფეროში განვითარება სრული სისწრაფით გრძელდება. წლევანდელი მიღწევებით დამტკიცდა ისეთი ცნობებიც, რომ წიგნის კითხვა სიცოცხლეს ახანგრძლივებს, ხოლო იატაკზე დავარდნილი საკვები 5 წამში აღების შემთხვევაშიც ბაქტერიებით ბინძურდება.

ამ წლის მსოფლიო კვლევებიდან ყველაზე განხილვადი თქვენთვის შევკრიბეთ.

ზიკას ვირუსის ეპიდემია

სამწუხაროდ, ზიკას ეპიდემია 2016 წელს ჯანმრთელობის კვლევებს მიღმა საყოველთაო პრობლემად იქცა. ზიკას ვირუსი კოღოებს გადააქვთ. ინფიცირებულში გრიპის მსგავსი, არასპეციფიკური ნიშნებია: მსუბუქი ცხელება, კუნთების, სახსრებისა და თავის ტკივილი. ორსულთა ინფიცირებამ მათ ბავშვებში შეიძლება მიკროენცეფალია (ბავშვის თავის ნორმალურზე მცირე ზომა) და Guillain Barre სინდრომი (GBS) გამოიწვიოს. GBS ჩვეულებრივ ორივე ფეხიდან ზემოთ გავრცელებული კუნთოვანი სისუსტით, კანის მგრძნობელობის დარღვევითა და შინაგანი ორგანოების, მაგალითად გულ-სისხლძარღვთა და სასუნთქი სისტემების, ნაწლავებისა და შარდის ბუშტის ფუნქციური დარღვევებით ვლინდება. კვლევებში მშობიარე 1,65 მილიონი ქალის ვირუსით ინფიცირება გამოვლინდა. John Hopkins უნივერსიტეტის კვლევებით დადგინდა, როგორ მოქმედებს ვირუსი მუცლად მყოფი ბავშვის ტვინზე. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მიერ ზიკას საფრთხის დონის დაწევის შემდეგ მრავალი მეცნიერი შეშფოთდა, რომ ბოლომდე აუხსნელი ამ დაავადების კვლევისთვის საკმარისი დაფინანსება ვერ მოიძებნება. ეპიდემიას ჩვენი ქვეყნისთვის პირდაპირი საფრთხე არ შეუქმნია, თუმცა ჩრდილოეთ ამერიკის გარკვეული შტატები, სამხრეთ ამერიკის უმეტესი ნაწილი და წყნარი ოკეანის კუნძულები დაზარალდა.

წინსვლა კიბოს სფეროში

ყოველწლიურად კიბოზე ჩატარებული ათასობით კვლევა, იქნება ეს მისი განვითარების თუ მკურნალობის შესახებ, მრავალი სიახლის ჰორიზონტს ხსნის.

ივნისში Nature Communications-ში გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, როგორ ვრცელდება კიბოს უჯრედები ორგანიზმში. საწყისი ქსოვილიდან გავრცელება (მეტასტაზირება) მკურნალობას კიდევ ართულებს. უჯრედის ზედაპირზე არსებული ინტეგრინად წოდებული ცილები უჯრედის გარემოსთან კავშირს უზრუნველყოფს. ამ ცილებით კიბოს უჯრედებს საწყისი ქსოვილიდან მოწყვეტის შემდეგ სიცოცხლის გაგრძელება შეუძლია.

ჩვენი ვებსაიტის ახალი ამბების განყოფილებაში კიბოს სფეროს სიახლეებს გაცილებით დეტალურად იპოვით.

სპორტი, სპორტი, სპორტი

ფიტნესისადმი გატაცება წელსაც გრძელდება. დარბაზის აბონემენტები და სპორტული ლეგინსები ისე მოდურია, როგორც არასდროს. თუმცა სიმსუქნის მაჩვენებლების განხილვისას ვხედავთ, რომ ისინი კვლავ იზრდება.

ჟურნალ American Journal of Preventive Medicine-ის 2016 წლის მარტის ნომრის კვლევაში დადგინდა, რომ ხანგრძლივი ჯდომა მსოფლიოში სიკვდილის დაახლოებით %3,8-ზეა პასუხისმგებელი.

დამტკიცებულია, რომ რეგულარული ვარჯიში განსაკუთრებით ზრდასრულებში გულის დაავადებებისგან იცავს. ასევე დღეში 1 საათი ვარჯიში ხანგრძლივი ჯდომის ორგანიზმზე გავლენას ამსუბუქებს.

ლიპიდების (ცხიმების) დამწევი სტატინების კვლევები გრძელდება

სტატინები ქოლესტერინის დასაქვეითებლად ყველაზე ხშირად გამოყენებულ წამლებს შორისაა. ფართო გამოყენების გამო მათი სარგებელი და გვერდითი ეფექტები კარგად უნდა შესწავლილ იქნეს.

კვლევებში სტატინების გამოყენებასთან ერთად იზრდება იშემიური ინსულტის (ტვინის სისხლძარღვის დახშობის), დიაბეტისა და მიოპათიის რისკი. თუმცა ექსპერტები ამბობენ, რომ სტატინების სარგებელი გვერდით მოვლენებს ბევრად აღემატება. გამოკვლევებით აღმოჩნდა, რომ გულის შეტევის თავიდან ასაცილებლად სტატინების მიმღებთა რაოდენობა ბევრად მეტია, ვიდრე გვერდითი მოვლენის მქონე პაციენტებისა.

მეორე მხრივ, ავტორიტეტულ სამედიცინო-სამეცნიერო ჟურნალ JAMA-ში გამოქვეყნებული 49 კვლევის, 312175 მონაწილის მომცველი მეტაანალიზი ხაზს უსვამს, რომ სტატინები ქოლესტერინის დამწევი პირველი არჩევანი უნდა იყოს. ამასთან, მათ აუტანელ პაციენტებში სხვა არჩევანიც არსებობს: LDL რეცეპტორების რაოდენობის გაზრდა, დიეტის შეცვლა, ნაღვლის მჟავების სეკრეციის გაზრდა და ილეალური ბაიპასი.

სტენფორდის უნივერსიტეტის კვლევაში კი მაღალი დოზის სტატინები სიკვდილიანობის შემცირებულ მაჩვენებლებთან იყო დაკავშირებული.

კანაფის მოხმარების მატება შეშფოთებას იწვევს

მარიხუანის მოხმარება სულ უფრო იზრდება. ამერიკის 23 შტატში მისი გარკვეული სამედიცინო გამოყენება დაშვებულია. კანაფისგან მიღებული მარიხუანის ძირითადი მოქმედი ნივთიერებაა „ტეტრაჰიდროკანაბინოლი“ (THC). THC CB1 რეცეპტორს უკავშირდება და ფსიქოაქტიურ ეფექტს ახდენს. ეს ეფექტი ძირითადად ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე მოქმედებს, ტვინის ფუნქციებს ცვლის და აღქმის, განწყობის, ცნობიერებისა და ქცევის დროებით ცვლილებებს იწვევს. ფსიქოაქტიური ნივთიერებები შეზღუდულად სამედიცინო მიზნით ანესთეზიაში, ტკივილგამაყუჩებელ და ფსიქიატრიულ წამლებში გამოიყენება, თუმცა გაუცნობიერებელი და ჭარბი მოხმარება ფიზიკურ დამოკიდებულებასა და მრავალ, განსაკუთრებით კოგნიტიურ, უარყოფით შედეგს იწვევს.

სამედიცინო გამოყენების გარდა, სინთეზური მარიხუანა არალეგალური წამლების დამზადებაში ყველაზე გავრცელებული ნივთიერებაა. 2015 წელს ამერიკაში მისგან მოწამვლის გამო ქოლცენტრში 8000 ზარი შევიდა. ამ მოვლენების შემდეგ მეცნიერებმა მკურნალობის ეფექტურობის გასაზრდელად სინთეზური მარიხუანის მოქმედების მექანიზმის შესწავლა დაიწყეს.

წელს American Journal of Medecine-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში მარიხუანის მოხმარებამ ძვლის მინერალური შემცველობა შეამცირა და ოსტეოპოროზის რისკი გაზარდა. სხვა კვლევაში კი მიტოქონდრიაში CB1 რეცეპტორების გააქტიურებით მეხსიერების დაკარგვა გამოიწვია. ერთადერთი დადებითი შედეგი ალცჰაიმერის კვლევებში იყო: THC ბეტა-ამილოიდის დონეს ამცირებდა და ნერვულ უჯრედებს სიკვდილისგან იცავდა. ამის საპირისპიროდ, ნაჩვენებია, რომ მარიხუანა ფსიქოზის (აზროვნებისა და შეგრძნების მძიმე დარღვევის ფსიქიკური მდგომარეობის) რისკს მნიშვნელოვნად ზრდის.

Pokemon GO-ს სიგიჟე

გასული ზაფხულისკენ უეცრად პოპულარული Pokemon Go დამოკიდებულების გამომწვევი სმარტფონის თამაშია. პერსონაჟების დასაჭერად ტელეფონით რეალურ სამყაროში გასეირნებაა საჭირო. ზოგი მოთამაშე ამას ვარჯიშის მხრივ სასარგებლოდ თვლის, თუმცა მუდმივად ტელეფონზე მიმართული ყურადღება უბედურ შემთხვევებსაც იწვევს.

არაქისის ალერგია

1997-2008 წლებში არაქისის ალერგიის მქონე ბავშვთა რაოდენობა სამჯერ გაიზარდა. დღეს დაახლოებით 3 მილიონ ადამიანს თხილისა და არაქისის ალერგია აქვს. JAMA-ს კვლევის მიხედვით, 4-11 თვის ჩვილებისთვის არაქისის მიცემა მოგვიანებით არაქისის ალერგიის რისკს %70-ით ამცირებს.

დასრულებული წლის შემდეგ გისურვებთ, ახალმა წელმა უპირველესად ჯანმრთელობა, ბედნიერება, სიმშვიდე და წარმატება მოგიტანოთ. ბედნიერ ახალ წელს…