ვირტუალური სავარჯიშო პროგრამები კიბოს მქონე პაციენტებს შეიძლება დაეხმაროს

საყურადღებო საკითხები

• მონაწილეთა უმრავლესობამ (67,3%) თქვა, რომ ვირტუალური სავარჯიშო რეჟიმის ინტენსივობა პირისპირ პროგრამის მსგავსი იყო.
• მონაწილეებს ვირტუალურ ვარჯიშთან დაკავშირებული არასასურველი მოვლენები არ აღუნიშნავთ.
• 12-კვირიანი ჩარევის განმავლობაში ფიზიკური და ფსიქოლოგიური შედეგები მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა.

ვარჯიში, როგორც კიბოს სამკურნალო საშუალება

უკვე ცნობილია, რომ კიბოს მქონე პაციენტებისთვის ვარჯიში წამლებივით ეფექტიანია (იხილეთ ჩვენი სტატია „სპორტმა და ვარჯიშმა შეიძლება სიმსივნე შეამციროს“). თუმცა COVID-19-ის პანდემიის გამო სოციალურმა დისტანცირებამ ექიმებსა და კიბოს მქონე პაციენტებს სხვადასხვა გზით ადაპტაცია აიძულა. ახალმა კვლევამ დისტანციური/ვირტუალური სავარჯიშო პროგრამების განხორციელებადობა, ეფექტიანობა და მისაღებობა შეისწავლა. Current Sports Medicine Reports-ში გამოქვეყნებული შედეგები ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ სარგებელს აჩვენებს; ავტორები ასკვნიან, რომ პირისპირ სავარჯიშო სწავლების დროს დისტანციური ჩარევა შესაფერისი ვარიანტია.

ვარჯიშის ონლაინ მწვრთნელობა

მკვლევრებმა შეაფასეს 491 პაციენტი, რომლებიც 2020 წლის მარტიდან ივნისამდე ოჰაიოს შტატის დეიტონში, Kettering-ის სამედიცინო ცენტრში კიბოს მკურნალობას გადიოდნენ და ჩართული იყვნენ ონკოლოგიურ სავარჯიშო პროგრამაში. არაკომერციული Maple Tree Cancer Alliance ამ პროგრამას უფასოდ სთავაზობს როგორც კიბოს მქონე, ისე კიბოს დიაგნოზის არმქონე პირებს.

491 პაციენტიდან 423 Maple Tree Cancer Alliance-ში COVID-19-თან დაკავშირებული სოციალური დისტანცირების დაწყებამდე დარეგისტრირდა. დანარჩენებმა პროგრამა ვირტუალურ ფორმატში 2020 წლის მარტში დაიწყეს. მათი ასაკი 14-დან 83 წლამდე მერყეობდა, მედიანური ასაკი კი 60 წელი იყო. ოთხმოცდაოთხი პროცენტი ქალი იყო; 74,7% თეთრკანიანი, 10,2% აფროამერიკელი, 3,9% ესპანური წარმოშობის და 5,7% აზიელი იყო. დანარჩენების ეთნიკური წარმომავლობა უცნობი იყო. უმრავლესობას ჰქონდა ძუძუს (58,2%), მსხვილი ნაწლავის (4,5%), პროსტატის (2%) ან ფილტვის კიბო (3,9%).

თითოეული მონაწილის სახლში ფიტნესაღჭურვილობის არსებობის შესწავლის შემდეგ მკვლევრებმა ვირტუალური შეფასება შეიმუშავეს თითოეული პაციენტის ფიზიკური მომზადების გასაზომად. შემდეგ შექმნეს პერსონალიზებული სავარჯიშო პროგრამა, რომელიც პაციენტის ინდივიდუალურ მიზნებზე იყო ორიენტირებული.

პირველი ვიზიტისას პაციენტებმა დემოგრაფიული ინფორმაცია (ასაკი, სქესი, განათლება და სხვა) და სამედიცინო ისტორია მიაწოდეს. კიბოს მკურნალობის შესაძლო გვერდითი მოვლენების შესაფასებლად მათ სიმპტომების 35-პუნქტიანი საკონტროლო სიაც შეავსეს. ის მოიცავდა ფიზიოლოგიურ ნიშნებს — ტკივილს, ხველასა და თავბრუსხვევას, აგრეთვე ემოციურ ნიშნებს, როგორიცაა კეთილდღეობის განცდა და სევდა. მონაწილეები თითოეულ სიმპტომს 0-დან (არ არის) 10-მდე (ძალიან მძიმე) აფასებდნენ. შემდეგ ისინი ვირტუალურად, ინდივიდუალურად შეხვდნენ ონკოლოგიური ვარჯიშის ინსტრუქტორს. თითოეულმა პაციენტმა დანიშნული ინდივიდუალური ვარჯიშის 12-კვირიანი კურსი დაასრულა.

მიზანი იყო, მონაწილეებს კვირაში 150 წუთი კარდიოვასკულური ვარჯიში შეესრულებინათ, თითო სესიის დაახლოებით 30-წუთიანი ხანგრძლივობით; ასევე მთელი სხეულის ძალოვანი ვარჯიში ყველა დიდი კუნთოვანი ჯგუფის ჩართვით (შესაძლებლობის მიხედვით თავისუფალი წონების, ელასტიკური მილების და/ან სხეულის წონით ვარჯიშების გამოყენებით) და მოქნილობის ვარჯიში (სტატიკური გაჭიმვა). ინსტრუქტორი პაციენტებს ვირტუალურად კვირაში ერთხელ ხვდებოდა, მაგრამ აძლევდა საშინაო დავალებას, რათა პაციენტს კვირაში სულ მცირე 3 დღე აქტიურად ევარჯიშა.

რადგან პაციენტები პირისპირ და ვირტუალურ სწავლებაში სხვადასხვა ხანგრძლივობით მონაწილეობდნენ, მკვლევრებმა თითოეული ფიზიკური და ფსიქოლოგიური შედეგის პროცენტული ცვლილება ყველა მონაწილისთვის ერთად და 4 ჯგუფის მიხედვით ცალ-ცალკე გააანალიზეს:

• პირისპირ, ვირტუალურიდან პირისპირზე.
• პირისპირ, ვირტუალურიდან ვირტუალურზე.
• ვირტუალურიდან პირისპირზე.
• ვირტუალურიდან ვირტუალურზე.

კვლევის შედეგები

მონაწილეებმა დანიშნული, ზედამხედველობით მიმდინარე 5892 სავარჯიშო სესიიდან 4949 დაასრულეს; ვირტუალურ და პირისპირ სესიებში მონაწილეობის შენარჩუნების მაჩვენებლები, შესაბამისად, 84% და 89% იყო.

პროგრამა დასრულებამდე 18 მონაწილემ (3,5%) დატოვა; თითქმის ყველამ მიზეზად ჯანმრთელობისა და ოჯახური პრობლემები დაასახელა. ვირტუალურ სწავლებასთან დაკავშირებული არასასურველი მოვლენა არცერთ მონაწილეს არ აღუნიშნავს. კვლევის უფროსი ავტორი Kathryn Schmitz, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მეცნიერებათა განყოფილების გამორჩეული პროფესორი Kathryn Schmitz, ამბობს: „დაახლოებით 500 პაციენტთან სესიების საერთო რაოდენობამ 1000-ს გადააჭარბა, თუმცა ტრავმა არ დაფიქსირებულა და არასასურველი ეფექტი არ ყოფილა“ და ამატებს: „ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან არასასურველი მოვლენების შიშით ექიმები ხშირად ანელებენ/აჩერებენ პაციენტების ამ პროგრამაში მიმართვას.“

ზოგადად, პაციენტებს დადებითი ცვლილებები ჰქონდათ შემდეგ მხრივ:

• კარდიოვასკულური გამძლეობა (15,2%, P < 0,05).
• კუნთების გამძლეობა (18,2%, P < 0,05).
• მოქნილობა (31,9%, P < 0,05).
• მხარდაჭერის განცდა (58,7%, P < 0,05).
• ცხოვრების ხარისხი (32,2%, P < 0,05).

ასევე შემცირდა:

• მარტოობის განცდა (54%, P < 0,05).
• დაღლილობა (48,7%, P < 0,05).

პაციენტებში, რომლებმაც დროში გაზომილი „ადექი და გაიარე“ შეფასება გაიარეს (დაცემის რისკის მქონეებისთვის სარბენ ბილიკზე ტესტის ალტერნატივა), დაახლოებით 3-მეტრიანი მანძილის გავლის დრო 27,5%-ით გაუმჯობესდა. პირისპირ და ვირტუალური ზედამხედველობითი ვარჯიშის სხვადასხვა კომბინაციის მქონე 4 ჯგუფს შორის დასრულების მაჩვენებლებში მნიშვნელოვანი განსხვავება არ იყო.

მონაწილეთა უმრავლესობამ (67,3%) ვირტუალური სავარჯიშო პროგრამის ინტენსივობა პირისპირ პროგრამის მსგავსად შეაფასა, 12,3%-მა უფრო რთულად, ხოლო დანარჩენებმა (21,4%) უფრო მარტივად მიიჩნიეს.

რაზე გვაფიქრებს კვლევა

ვარჯიშის სარგებლის შესახებ მთელი ჩვენი ცოდნის გათვალისწინებით, განსაკუთრებით კიბოს მქონე პაციენტებში, ვარჯიშის წინაშე ახალი დაბრკოლებების დასაძლევად შემოქმედებითი მიდგომა გვჭირდება. ეს კვლევა მყარ მტკიცებულებას იძლევა ძლიერ პერსონალიზებული სავარჯიშო პროგრამის ვირტუალურად ადაპტირების სასარგებლოდ იმ დროს, როცა პირისპირ გადაწყვეტები ყოველთვის უსაფრთხო ან განხორციელებადი არ არის.

კვლევასა და კლინიკურ პრაქტიკაში შეიძლება არსებობდეს სხვა სცენარებიც, სადაც ინდივიდუალური ვირტუალური სწავლება შესაფერისი და სასარგებლო იქნება. აშკარა მაგალითია მისი გამოყენება პაციენტებში, რომლებიც ცენტრალურ ადგილზე ვერ იკრიბებიან, განსაკუთრებით სოფლად მცხოვრებ ან შეზღუდული სატრანსპორტო შესაძლებლობების მქონე პაციენტებში.

კარგად მომზადებული პერსონალის მიერ ჩატარებული ვირტუალური ონკოლოგიური სავარჯიშო პროგრამები შესაფერისი, უსაფრთხო და ფიზიკური მომზადების, ფუნქციისა და სიმპტომების გასაუმჯობესებლად ეფექტიანი ჩანს. ეს მნიშვნელოვანია, რადგან ყოველ ვიზიტზე ექიმები პაციენტის ფუნქციისა და ჩივილების მიხედვით წყვეტენ, გააგრძელონ თუ არა ქიმიოთერაპია იმავე დოზით. ვარჯიში ძლიერი სამკურნალო საშუალებაა და კიბოს მქონე პაციენტებისთვის სტანდარტული მკურნალობის ნაწილად უნდა განიხილებოდეს.

შედეგად, როგორც კიბოს მკურნალობაზე უარს არ ვამბობთ და ერთი მკურნალობის უშედეგობისას მეორეზე გადავდივართ, ასევე კონკრეტული სავარჯიშო პროგრამების შეუსრულებლობისას ვარჯიშის სხვა გზები უნდა ვეძებოთ.