برنامه‌های ورزشی مجازی می‌توانند به بیماران مبتلا به سرطان کمک کنند

نکات قابل‌توجه

• اکثر شرکت‌کنندگان مطالعه (%67,3) گفتند که شدت برنامه ورزشی مجازی را مشابه برنامه حضوری می‌دانند.
• شرکت‌کنندگان هیچ رویداد نامطلوبی مرتبط با آموزش ورزشی مجازی گزارش نکردند.
• پیامدهای جسمی و روانی در طول مداخله 12 هفته‌ای به‌طور قابل‌توجهی بهبود یافت.

ورزش به‌عنوان داروی سرطان

اکنون مشخص شده است که ورزش برای بیماران مبتلا به سرطان به‌اندازه داروها مؤثر است (نگاه کنید به مقاله «ورزش می‌تواند تومور را کوچک کند»). بااین‌حال، فاصله‌گذاری اجتماعی ناشی از همه‌گیری COVID-19، پزشکان و بیماران مبتلا به سرطان را وادار کرد به شیوه‌های مختلف خود را سازگار کنند. مطالعه‌ای جدید امکان‌پذیری، اثربخشی و پذیرش برنامه‌های ورزشی از راه دور/مجازی را بررسی کرد. یافته‌های منتشرشده در Current Sports Medicine Reports، فوایدی برای پیامدهای جسمی و روانی نشان می‌دهند و نویسندگان نتیجه می‌گیرند که مداخله از راه دور در جریان آموزش ورزشی حضوری گزینه مناسبی است.

مربیگری ورزشی آنلاین

پژوهشگران از مارس تا ژوئن 2020، بیماران تحت درمان سرطان در مرکز پزشکی Kettering در دیتونِ اوهایو را ارزیابی کردند؛ 491 بیمار در یک برنامه ورزشی سرطان ثبت‌نام کرده بودند که از طریق سازمان غیرانتفاعی Maple Tree Cancer Alliance به‌رایگان برای بیماران مبتلا به سرطان و افراد فاقد تشخیص سرطان ارائه می‌شد.

از 491 بیمار، 423 نفر پیش از آغاز فاصله‌گذاری اجتماعی مرتبط با COVID-19 در Maple Tree Cancer Alliance ثبت‌نام کرده بودند. سایر بیماران برنامه ورزشی را در مارس 2020 به‌شکل مجازی شروع کردند. سن آن‌ها از 14 تا 83 سال متغیر بود و میانه سن 60 سال بود. هشتاد و چهار درصد زن بودند؛ %74.7 سفیدپوست، %10.2 آفریقایی‌آمریکایی، %3.9 هیسپانیک و %5.7 آسیایی بودند. قومیت سایر افراد مشخص نبود. بیشتر آن‌ها سرطان پستان (%58,2)، کولون (%4,5)، پروستات (%2) یا ریه (%3,9) داشتند.

پژوهشگران پس از بررسی وجود وسایل تناسب‌اندام در خانه هر شرکت‌کننده، ارزیابی مجازی‌ای برای سنجش آمادگی بدنی هر بیمار طراحی کردند. سپس برنامه ورزشی شخصی‌سازی‌شده‌ای با تمرکز بر اهداف فردی بیمار تهیه کردند.

بیماران در نخستین مراجعه، اطلاعات جمعیت‌شناختی (مانند سن، جنسیت و تحصیلات) و سابقه پزشکی خود را ارائه کردند. آن‌ها همچنین برای ارزیابی عوارض احتمالی درمان‌های سرطان، فهرستی شامل 35 علامت را تکمیل کردند. این فهرست علاوه بر موارد جسمی مانند درد، سرفه و سرگیجه، نشانه‌های عاطفی مانند احساس خوب بودن و اندوه را در بر داشت و شرکت‌کنندگان شدت هر علامت را از 0 (وجود ندارد) تا 10 (بسیار شدید) درجه‌بندی کردند. سپس هر شرکت‌کننده به‌طور انفرادی در فضای مجازی با مربی ورزش انکولوژی دیدار کرد. هر بیمار دوره 12 هفته‌ای ورزش تجویزشده و شخصی‌سازی‌شده را به پایان رساند.

هدف این بود که مدت هر جلسه حدود 30 دقیقه باشد و شرکت‌کنندگان در هفته 150 دقیقه تمرین قلبی‌عروقی انجام دهند؛ تمرین قدرتی تمام بدن، شامل همه گروه‌های عضلانی بزرگ (با استفاده از وزنه آزاد، لوله‌های کشی و/یا تمرین با وزن بدن، بسته به امکانات)؛ و تمرین انعطاف‌پذیری (کشش ایستا). مربی ورزش هفته‌ای یک بار به‌طور مجازی با بیماران دیدار می‌کرد، اما تکالیفی می‌داد تا بیمار دست‌کم 3 روز در هفته به‌طور فعال ورزش کند.

از آنجا که مدت آموزش حضوری و مجازی بیماران متفاوت بود، پژوهشگران تغییر درصدی هر پیامد جسمی و روانی را برای همه شرکت‌کنندگان به‌صورت تجمیعی و نیز جداگانه برای 4 گروه تحلیل کردند:

• حضوری، از مجازی به حضوری.
• حضوری، از مجازی به مجازی.
• از مجازی به حضوری.
• از مجازی به مجازی.

نتایج مطالعه

شرکت‌کنندگان با میزان پایبندی به جلسات مجازی و حضوری به‌ترتیب %84 و %89، از مجموع 5892 جلسه ورزشی تجویزشده و تحت نظارت، 4949 جلسه را تکمیل کردند.

پیش از پایان برنامه، 18 شرکت‌کننده (%3,5) از آن خارج شدند؛ تقریباً همه، مشکلات سلامتی و خانوادگی را علت آن دانستند. هیچ‌یک از شرکت‌کنندگان رویداد نامطلوبی مرتبط با آموزش مجازی گزارش نکرد. نویسنده ارشد مطالعه، Kathryn Schmitz، استاد برجسته بخش علوم بهداشت عمومی، Kathryn Schmitz، می‌گوید: «با اینکه تعداد کل جلسات حدود 500 بیمار بیش از 1000 جلسه بود، هیچ آسیبی گزارش نشد و هیچ اثر نامطلوبی رخ نداد» و می‌افزاید: «این موضوع بسیار مهم است، زیرا پزشکان اغلب از ترس رویدادهای نامطلوب، ارجاع بیماران به این برنامه را کند یا متوقف می‌کنند.»

در مجموع، بیماران در موارد زیر بهبود داشتند:

• استقامت قلبی‌عروقی (%15.2، P < .05).
• استقامت عضلانی (%18.2، P < .05).
• انعطاف‌پذیری (%31.9، P < .05).
• احساس برخورداری از حمایت (%58.7، P < .05).
• کیفیت زندگی (%32.2، P < .05).

همچنین موارد زیر کاهش یافت:

• احساس تنهایی (%54، P < .05).
• خستگی (%48.7، P < .05).

در بیمارانی که ارزیابی زمان‌دار «برخیز و راه برو» را انجام دادند (جایگزینی برای آزمون تردمیل در افراد در معرض خطر افتادن)، زمان پیمودن مسافتی حدود 3 متر، %27,5 بهبود یافت. میان 4 گروه با ترکیب‌های گوناگون نظارت حضوری و مجازی بر ورزش، تفاوت مهمی در میزان تکمیل برنامه وجود نداشت.

اکثر شرکت‌کنندگان (%67,3) گفتند شدت برنامه ورزشی مجازی را مشابه برنامه حضوری می‌دانند؛ %12,3 آن را دشوارتر و بقیه (%21,4) آسان‌تر دانستند.

برداشت‌هایی از مطالعه

با توجه به همه دانسته‌هایمان درباره فواید ورزش، به‌ویژه برای بیماران مبتلا به سرطان، باید برای غلبه بر موانع جدید ورزش خلاق باشیم. این مطالعه شواهد محکمی برای سازگار کردن مجازی یک برنامه ورزشی بسیار شخصی‌سازی‌شده، در زمانی ارائه می‌دهد که راه‌حل‌های حضوری همیشه ایمن یا عملی نیستند.

ممکن است در پژوهش و کار بالینی، موقعیت‌های دیگری نیز وجود داشته باشند که آموزش مجازی شخصی‌سازی‌شده مناسب و سودمند باشد. نمونه روشن، استفاده از آموزش مجازی میان بیمارانی است که نمی‌توانند در یک محل مرکزی جمع شوند؛ به‌ویژه کسانی که در مناطق روستایی زندگی می‌کنند یا امکانات حمل‌ونقل محدودی دارند.

به نظر می‌رسد برنامه‌های مجازی ورزش انکولوژی، هنگامی که کارکنان آموزش‌دیده آن‌ها را ارائه می‌کنند، مناسب و ایمن‌اند و در بهبود آمادگی بدنی، عملکرد و علائم مؤثرند. این موضوع مهم است، زیرا پزشکان در هر مراجعه براساس عملکرد و شکایت‌های بیمار تصمیم می‌گیرند که شیمی‌درمانی با همان دوز ادامه یابد یا خیر. ورزش دارویی قدرتمند است و باید بخشی از درمان استاندارد بیماران مبتلا به سرطان تلقی شود.

در نتیجه، همان‌طور که از درمان‌های سرطان صرف‌نظر نمی‌کنیم و وقتی درمانی برای یک بیمار مؤثر نیست به درمان دیگری روی می‌آوریم، هنگامی که برنامه‌های ورزشی مشخص قابل اجرا نیستند نیز باید راه‌های دیگری برای ورزش پیدا کنیم.