Ambulans 1792 – Qədim dövrlərdən bu günə

Lüğəvi mənası yaralı və ya xəstələrin tibbi yardım yerinə daşınması üçün istifadə olunan nəqliyyat vasitəsi olan ambulans kökünü qədim dövrlərdən alır. Ambulans termini "yerimək və ya hərəkət etmək" mənasını verən latınca ambulare sözündən gəlir.

1487-ci ildə İspaniya kraliçası I Isabella yaralı əsgərləri qayğı ala biləcəkləri çadırlara daşımaq üçün xüsusi tentli, çarpayılı arabaların hazırlanmasına icazə vermişdi. Ambulans tarixində əhəmiyyətli sayıla biləcək başqa dövr təxminən 1792-ci ildə Fransada başladı.

Həkim Ryan Bell belə yazır: "Napoleonun cərrahı Dominique Larreyin sağaltmaq arzusu və düşüncəsi dövrünün müharibə arzusuna qarşı gəldi və çətin şəraitdə ilk tanına bilən müasir ambulans xidmətini təşkil etdi. Larrey ambulansları iki qrupa ayırdı: iki xəstə götürə bilən yüngül, ikitəkərli, qapalı nəqliyyat vasitəsi və dörd atın çəkdiyi, iki-dörd xəstə daşıya bilən daha ağır, nahamar ərazidə istifadə oluna bilən dördtəkərli nəqliyyat vasitəsi. Ambulanslarda çıxarıla bilən xərəklər, su, yemək, sarğı və digər avadanlıq var idi."

Ambulansın təkamülü

Amerika Vətəndaş müharibəsi zamanı ambulanslardan nadir hallarda və adətən sərxoşlar və oğrular tərəfindən istifadə olunurdu. Amerika xəstəxanaları üçün məlum olan ilk ambulans xidməti 1865-ci ildə Ohayonun Sinsinnati şəhərindəki Commercial Xəstəxanasında tətbiq edildi. Bu atlı Amerika ambulansları, gips, morfin kimi avadanlıq daşıyırdı. İlk motorlu ambulanslar 1899-cu ildə Çikaqodakı Michael Reese Xəstəxanasında fəaliyyətə başladı. 1950-ci illərdə ABŞ ordusu Koreya müharibəsi zamanı helikopter ambulanslarının istifadəsinə öncüllük etdi.

Bu gün ambulans termini geniş nəqliyyat vasitəsi çeşidini və hətta velosipedlə idarə olunan daşınmanı ifadə edir. ABŞ-da təxmini çatma vaxtı kimi mühüm məlumatlar haqqında ikitərəfli radiolar və ya digər üsullarla qəbul edən xəstəxana ilə əlaqə qurmaq mümkündür. Döyüş meydanlarında hərbi ambulanslar adətən ağır zirehlidir. 2004-cü ildə İsrail bir neçə Merkava döyüş tankını müxtəlif həyat dəstəyi sistemləri ilə ambulans xüsusiyyətlərini əhatə edəcək şəkildə dəyişdirmişdir.

Yazıdakı şəklin izahı: pswich Ambulans Deposu (c. 1900), Kvinslend, Avstraliya.

Yazıda adı çəkilən tarixi şəxslər: Isabella I (1451–1504), Dominique Jean Larrey (1766–1842)

• Əvvəlki mövzu: Diqoksin və üskükotu – 1785-ci ildən bu günə şəfaçılardan müasir tibbə uzanan hekayə
• Sonrakı mövzu: Psixi xəstələri zəncirlərindən qurtarmaq 1793 - Cəzalandırılmamalı, müalicə edilməlidir