Ciddi xəstəliklərdə pasiyentlə ünsiyyət: deyilməməli sözlər

Ciddi xəstəliyi olan pasiyentlərlə effektiv ünsiyyət qurmaq tibbi biliyiniz qədər vacibdir. Yanlış seçilmiş sözlər pasiyentlərin psixologiyasına zərər verə və müalicəyə riayətini azalda bilər. Bu yazıda səhiyyə mütəxəssislərinin pasiyentlərlə danışarkən qətiyyən işlətməməli olduğu ifadələri və onların yerinə seçilə biləcək daha qayğıkeş, düzgün alternativləri paylaşacağıq.

Pasiyentlərin müalicədən sonra ən çox xatırladığı şey diaqnoz qoyulan anda həkimin yanaşmasıdır.

Sözlər nə üçün vacibdir?

Bizim üçün xərçənglə bağlı iş gündəlik rutin olsa da, pasiyent üçün bu xəbər həyatındakı ilk və ən mühüm hadisə ola bilər.

Çətin diaqnozu pasiyentə bildirərkən seçilən sözlər çox vacibdir. 2024-cü ilin oktyabrında Mayo Clinic Proceedings jurnalında dərc olunan "Never Words: What Not to Say to Patients With Serious Illness" adlı tədqiqatda bəzi sözlərin pasiyentlərə emosional zərər verdiyi və qayğıkeş ünsiyyətə mane olduğu bildirilir.

Həkimlərin pasiyentlərlə danışarkən çəkinməli olduğu 5 ifadə

1. "Hər şey yaxşı olacaq"

Pasiyentlərlə çətin mövzuda danışmaq, xüsusilə dializ və ya böyrək transplantasiyası kimi ciddi müalicəyə ehtiyac olduğunu bildirmək, yaxud xərçəng diaqnozu barədə danışmaq heç vaxt asan deyil. Məsələn, “Hər şey yaxşı olacaq” demək pasiyenti rahatlatmır, əksinə, qeyri-müəyyənlik yaradır. Pasiyentlər “yaxşı olacaq” kimi ümumiləşdirən cümlələr əvəzinə aydın və real yanaşma gözləyir.

Düzgün yanaşma “Dializə başlamalı olacağıq, lakin hər addımda yanınızda olacağıq” və ya “Xərçəng şübhəsi var, biopsiya nəticələri ilə dəqiq diaqnozu öyrənəcəyik” kimi ifadələrlə pasiyentə həm yol göstərir, həm də inam verir.

2. "Həyatını qaydaya salmağın vaxtı çatıb / Arzuladığın səyahətə çıx"

Pasiyentə həyat tərzini tamamilə dəyişməyi və ya bütün həyatını yenidən təşkil etməyi tövsiyə etmək yanlışdır. "Pasiyentlərin müalicəyə uyğunlaşmasına deyil, müalicələrin pasiyentin həyatına uyğun təşkilinə kömək etmək daha düzgün yanaşmadır."

3. "Müayinənizdə mütləq xərçəng aşkarlandı"

Xərçəng kimi mühüm tapıntıları izah edərkən qəti ifadələr əvəzinə "Bu tapıntı xərçəngə bənzəyir, lakin biopsiya nəticələri gələnədək qəti danışa bilmərik," deməyə üstünlük verilə bilər. Bu üsul həm dürüstlüyü təmin edir, həm də pasiyentdə qəfil şok təsirini azaldır.

4. "Yaşamaq üçün X ayınız var"

Müəyyən xəstəlik növləri üçün ümumi ömür gözləntilərini bölüşmək faydalıdır, lakin dəqiq müddət demək çox vaxt yanlış və zərərlidir. Dəqiq müddət demək pasiyentin narahatlıq səviyyəsini artırır və adətən səhv olur.

5. "Kaş fərqli davransaydınız"

Pasiyentin siqaret çəkməməli olduğu və ya həkimə daha tez gəlməli olduğu kimi keçmişlə bağlı şərhlər onda günahkarlıq hissi yaradır. Keçmişi dəyişə bilməyəcəyimizi unutmayaq. İndiki davranışları dəyişmək istəyiriksə, səbəblərini açıq izah edək.

Pasiyentlə empatiya qurmaq üçün məsləhətlər

Dinləyin, sonra danışın

Pasiyentlərin hisslərini və düşüncələrini anlamaq düzgün ünsiyyətin əsasıdır. Onların nəyi anladığını və nə istədiyini dinləmək çox vacibdir. Hisslərinə diqqət yönəldərək uyğun müalicə planı hazırlaya bilərsiniz.

Bədən dili vacibdir

Pasiyentlə ünsiyyət zamanı onun yanında oturmaq pasiyentin öz vəziyyətini anlamasını asanlaşdırır. Pasiyentin nəzarət hissini artırmaq üçün onu daha hündürdə əyləşdirib özləri göz səviyyəsindən aşağı oturmağa üstünlük verən həkimlər də var. Pasiyentin nəzarət hissini itirdiyini düşünməsini istəməmək böyük nəzakətdir.

Araşdırmalar nə göstərir?

Medscape-in 2024-cü il hesabatına görə:

• Həkimlərin yalnız 8%-i pasiyentin vəziyyətinin müəyyən cəhətlərini gizlətməyi uyğun sayır.

• Təxminən üçdə biri müəyyən yaşdan sonra həkimlər üçün səriştə testlərini zəruri hesab edir.

• 57%-si fiziki və psixi sağlamlığını qorumağı etik vəzifə sayır.

Nəticə: pasiyentlərinizin həmişə xatırlayacağı ünsiyyət

Unutmayın, pasiyentlərin müalicədən sonra ən çox xatırladığı şey diaqnoz qoyulan anda həkimin yanaşmasıdır. Empatik, dürüst və realist olmaq pasiyentlərinizlə güclü bağlar qurmağa imkan verir. Düzgün ünsiyyət üsulları ilə pasiyentlərinizin müalicə prosesində daha güclü və müsbət ruh halında olmasına kömək edə bilərsiniz.

Unutmayın, dediyiniz sözlər qədər onları necə dediyiniz də vacibdir.