Əksər xərçənglərdə ölüm faizlərində əhəmiyyətli azalmalar

Yeni analizə görə xərçənglə bağlı ölüm faizləri son 50 ildə əhəmiyyətli azalıb.
Tədqiqatçılar bütün xərçənglərin ümumi ölüm faizinin 1971-dən 2019-a %27 azaldığını tapdılar. Analiz edilən 15 növün 12-sində azalma aydın idi. Məlumat ABŞ xərçəng statistikasındandır.
Nəticələr bəzi illərdə müəyyən xərçənglərin ölüm faizində daha böyük dəyişiklik olduğunu göstərdi. Məsələn, ağciyər xərçəngindən ölüm 1993-dəki zirvədən 2019-da %44 aşağı idi.
Baş müəllif Dr. Ahmedin Jemal: "Ümumi xərçəng ölümü 1971-dən bəri və əksər xərçəng nahiyələrində profilaktika, erkən diaqnoz və müalicə inkişafı ilə əhəmiyyətli azalıb" deyir. Yəni həm erkən diaqnoz artımı, həm ağıllı dərman və immunoterapiyalar kimi yeni müalicələrin töhfəsi bu irəliləyişi təmin edib.
Jemal və həmkarları son əlli ildə cərrahiyyə, radioterapiya, kimyaterapiya, dəqiq təbabət və kombinə müalicə inkişafının mortalitedəki (ölüm faizi) bu əhəmiyyətli azalmalara töhfəsini izah etdilər.
Başqa diqqətçəkən məsələ xərcdir: yalnız ABŞ-da 1971-də 227 milyon dollar olan xərçəng büdcəsi 2019-da 6 milyard dollara çatdı, yəni 25 dəfə artdı.
JAMA Oncology-də onlayn dərc olunan hesabatABŞ Milli Sağlamlıq Statistikası Mərkəzindəki ən çox görülən 15 növ və bütün xərçənglər üçün ölüm faizlərini analiz etdi.
Ümumən müddət ərzində bütün xərçənglərdə ölüm əhəmiyyətli azalıb. 1971-dən ölüm faizində ən müsbət irəliləyişlər mədə və uşaqlıq boynu xərçəngində idi: müvafiq % 72 və % 69 azalma. Sonra kolorektal (% 56), ağız boşluğu və udlaq (% 43), over (qadın yumurtalığı) xərçəngi (%41) gəldi. Süd vəzi və prostat ölüm faizləri də əhəmiyyətli azaldı - hər ikisi %39.

Jemal və həmkarları: "Süd vəzi, servikal, kolorektal və prostat ölümündə azalma qismən erkən xərçənglərin daha çox aşkarlanmasını (və çıxarılmasını) əks etdirir" dedi.
Kimyaterapiyanın töhfəsi
Adyuvant (əməliyyatsonrası qoruyucu) kimyaterapiya 2000 ilə 2012 arasında qadın süd vəzi xərçəngi ölümlərində azalmanın %63-ünə cavabdeh idi.
Bundan əlavə müəlliflər: "ağciyər, ağız boşluğu və sidik kisəsi xərçənglərində azalma sağlamlıq nəticələri barədə ictimai məlumatlılıq, siqaret vergilərinin artması və geniş tüstüsüz qanunlar səbəbindən siqaret istifadəsinin azalmasını böyük ölçüdə əks etdirir" bildirirlər.
Lakin bir neçə kateqoriyada ölüm faizi əhəmiyyətli yaxşılaşmadı. Mədəaltı vəzi və özofagus (qida borusu) nümunə verildi. Qida borusu xərçəngində son iki ildə sağqalımı əhəmiyyətli yaxşılaşdıran immunoterapiya təsdiqləri gəlib; uzunmüddətli statistik nəticələrini qarşıdakı illərdə görəcəyik.
Müəlliflər mədəaltı vəzi xərçəngində mənfi vəziyyətin artan piylənmə faizini əks etdirdiyini və profilaktika, erkən diaqnoz və müalicədə əhəmiyyətli inkişaf olmadığını irəli sürdülər.
Nəticədə sağlamlığın sosial müəyyənedicilərinə və tətbiq araşdırmalarına sərmayə ilə bərabərliyi artırmaq milli xərçəng nəzarəti gündəliyi üçün kritikdir.
Mənbələr
2. Tyler B. Kratzer, MPH; Rebecca L. Siegel, MPH; Kimberly D. Miller, MPH; et al. Progress Against Cancer Mortality 50 Years After Passage of the National Cancer Act. JAMA Oncology 11 Nov 2021
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.