Günəş işığından yetərincə faydalanmamaq mədəaltı vəzi xərçəngi riskini artırırmı?

Keçən aprel ayında ABŞ-ın Kaliforniya Universitetinə bağlı San Diego Tibb Məktəbində günəşlənmə müddətinin mədəaltı vəzi xərçənginə təsiri araşdırılmışdır.

Tədqiqatda Beynəlxalq Xərçəng Araşdırmaları Agentliyinin dərc etdiyi məlumatlarla 172 ölkədə mədəaltı vəzi xərçənginin rastgəlmə nisbətləri araşdırılmışdır. Beynəlxalq Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatından heyvani zülal istehlakı nisbətləri, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatından siqaret istifadəsi və piylənmə nisbətləri, Milli Aeronavtika və Kosmos İdarəsindən günəşin Ultrabənövşəyi B şüalanması və buludluluq məlumatları əldə edilərək ölkələrdəki mədəaltı vəzi xərçəngi tezliyi ilə müqayisə edilmişdir. Nəticədə; Ultrabənövşəyi B şüalarına məruzqalmanın aşağı olduğu ölkələrdə, yüksək olduğu ölkələrə görə mədəaltı vəzi xərçənginin əhəmiyyətli daha çox görüldüyü müəyyən edilmişdir. Araşdırma mədəaltı vəzi xərçəngi riskini artırdığı məlum olan heyvani zülal istehlakı, alkoqol istifadəsi, siqaret və piylənmə ilə yanaşı yetərsiz günəşlənmə müddətinin də mühüm risk amili olduğuna diqqət çəkir.

Günəş işığında olan və dərimizdən keçə bilən Ultrabənövşəyi B şüaları bədənimizdə bir çox sistemdə təsirli D vitamininin sintezində ilk mərhələdə rol oynayır. Buna görə alınan UVB şüaları yetərsiz qalarsa, bədənimizdə D vitamini səviyyəsi düşür. Hələ aydın ortaya qoyulmasa da, bu azalmanın mədəaltı vəzi xərçəngi riskini artırdığı, buna görə D vitamininin artırılmasının mədəaltı vəzi xərçənginin qarşısını almaqda təsirli ola biləcəyi düşünülür.

Nəticə etibarilə; bu tədqiqatda az miqdarda günəş şüası alan ölkələrdə mədəaltı vəzi xərçəngi riskinin yüksək tapılması günəşlənmə müddətinin əhəmiyyətini göstərir. Coğrafi mövqeyinə görə ölkəmiz günəş şüalarını kifayət qədər alır. Lakin bir məqama diqqət edilməlidir: UVB şüaları şüşədən keçmədiyi üçün şüşə arxasından alınan günəş şüaları D vitamini sintezini təmin etməyəcəkdir. Buna görə günəş şüalarını açıq havada almaq bədənimiz üçün daha faydalıdır. Lakin D vitamini sintez etmək üçün çox uzun günəşlənmək (xüsusilə 10.00- 16.00 saatları arasında) günəş yanığı, dəri xərçəngi kimi halları stimullaşdıracağından düzgün deyil. Gündə 15 dəqiqə və qeyd etdiyimiz saatlardan kənarda günəş işığından faydalanmaq D vitamini sintezi üçün kifayətdir.

Açar sözlər: mədəaltı vəzi xərçəngi, günəşlənmək, xərçəng riski, D vitamini, ultrabənövşəyi B