Kiçikhüceyrəli ağciyər xərçəngində müalicə müqavimətinin səbəbi — ŞİŞ KÜRƏCİKLƏRİ

Kiçikhüceyrəli ağciyər xərçəngi bütün ağciyər xərçənglərinin %15-ini təşkil edən, ağciyərin xüsusilə endokrin hüceyrələrindən yaranan və sürətlə böyüməyə-yayılmağa meyilli xərçəng növüdür. Sürətlə böyüyüb yayılan xərçənglərin çoxunda olduğu kimi ən təsirli müalicəsi kimyaterapiyadır. Lakin kiçikhüceyrəli ağciyər xərçəngi müalicəsində rast gəlinən ən mühüm çətinlik kimyaterapiyaya müqavimət yaranmasıdır. İrəli mərhələ kiçikhüceyrəli ağciyər xərçəngli xəstələrdə kimyaterapiya və radioterapiyadan alınmış uğurlu cavablardan adətən 1 il sonra şiş təkrarlanır (residiv) və kimyaterapiyaya müqavimət göstərir. Bu halda xəstəliyin gedişi daha sürətlidir. Son illərin tədqiqatları kiçikhüceyrəli ağciyər xərçəngi hüceyrələrində dərman müqavimətinin səbəbini anlamağa yönəlmişdi. İyul 2017-də dərc edilmiş tədqiqatda, qanda dövr edən şiş hüceyrələrinin birləşərək kimyaterapiyaya davamlı quruluşlar yaratdığı kəşf edildi. Araşdırmada qanda dövr edən şiş hüceyrələri xəstədən ayrılaraq kimyaterapiya dərmanlarına reaksiyaları araşdırılmışdır.

Araşdırma nəticələrinə görə;

• Qanda dövr edən şiş hüceyrələrinin şiş kürəcikləri yaradaraq kimyaterapiyadan qorunduqları və beləcə dərman müqavimətinə səbəb olduqları müşahidə edilmişdir.
• Bu quruluşların minlərlə hüceyrə daşıdığı və kimyaterapiya dərmanlarına 8 dəfə çox müqavimətə malik olduğu müəyyən edilmişdir.
• Bu vəziyyətin əsas səbəbləri şiş hüceyrələrinin böyümələrini yavaşladaraq, sürətlə çoxalan hüceyrələri hədəfləyən kimyaterapiyadan qaça bilmələridir.

Bəs bu tədqiqat xərçəng baxımından nə ifadə edir?

• Bu tədqiqat 4-cü mərhələ kiçikhüceyrəli ağciyər xərçəngi xəstələrinin qanında dövr edən şiş hüceyrələrinin ayrılaraq laboratoriya şəraitində çoxaldıldığı ilk tədqiqatdır.
•  Təxminən 30 illik qeyri-müəyyənlikdən sonra kiçikhüceyrəli ağciyər xərçəngində kimyaterapiya müqavimətinin altında yatan səbəblərdən biri aydınlaşdırıldı.
• “Şiş kürəcikləri” (tumorospheres) daha ətraflı araşdırılaraq bu quruluşları parçalayacaq ferment və inhibitorlar hazırlanması ilə təsirli xərçəng müalicələrinə yol açıla bilər.
• Xüsusilə vurğulamaq lazımdır ki, qanda dövr edən şiş hüceyrələrinin xərçəngdə erkən diaqnoz üçün istifadəsinə dair hər hansı FDA təsdiqi yoxdur. Lakin bu hüceyrələrin xərçəngdə dərman müqavimətində, metastazda təsirli olduğuna dair tədqiqatlar vardır. Gələcək tədqiqatlarla qanda dövr edən şiş hüceyrələrini daha yaxşı anlayacağıq.