Kolorektal xərçəngin erkən diaqnostikasında yeni üsul; qanda Mikro RNA-21 səviyyəsi

Milli Xərçəng İnstitutunun Jurnalında dərc olunan tədqiqat nəticələrinə görə, mikroRNA kimi tanınan DNT parçasının qandakı səviyyəsi kolorektal xərçəng xəstəliyinin gedişində və erkən diaqnostikasında biomarker ola bilər.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən dərc olunan son məlumatlara görə, dünyada təxminən 1 milyon kolorektal xərçəng hadisəsi diaqnoz edilir və bu göstəricinin yarısı həyati risk daşıyır. Tədqiqatçılar belə risk daşıyan xərçəng növünün müalicə edilə bildiyi halda, yəni erkən mərhələdə müəyyən edilə bilməsi üçün yeni metodlar hazırlamaq məqsədilə intensiv səylər göstərirlər.

miR21 və miR31-in (digər bir mikroRNA) şişi supressiya edən gen olduğu bilinsə də, kolorektal xərçəngdə biomarker kimi potensialı hələ müəyyən edilməmişdir. Tədqiqatda bu hər iki mikroRNA-nı qiymətləndirmək üçün kolorektal xərçəngi və ya polipi olan 12 xəstədən və nəzarət qrupunda olan (kolorektal xərçəngi və ya polipi olmayan) 12 şəxsdən qan nümunələri götürülmüşdür. miR-21-in kolorektal xərçəngin hüceyrə xəttində mövcud olduğu qənaətinə gəlinərək, kolorektal xərçəng xəstələri üçün bir miRNA serum nümunəsi hazırlanmışdır.

Tədqiqatın təsdiqlənməsi üçün miRNA serum nümunəsi 186 kolorektal xərçəng xəstəsinə, 60 əməliyyatdan sonrakı kolorektal xərçəng xəstəsinə, 43 inkişaf etmiş mərhələdə adenoması olan xəstəyə və nəzarət qrupundan 53 şəxsə tətbiq edilmişdir. Kolorektal xərçəng toxumasında 166 uyğunlaşma nəticəsi ilə miR-21 analiz edilmişdir. Polipi və ya kolorektal xərçəngi olan xəstələrdə miR-21 səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlmiş, cərrahi müdaxilədən sonra isə bu göstərici azalmışdır. Kolorektal xərçəngi və ya polipi olan xəstələrlə müqayisədə nəzarət qrupunda qandakı miR-21 səviyyəsinin fərqləndiyi də müəyyən edilmişdir. Ümumilikdə, kolorektal xərçəngi olan xəstələrin %92-də, inkişaf etmiş mərhələdə polipi olan xəstələrin %82-də qanda miR-21 səviyyəsi müəyyən edilmiş; şişin ölçüsü, uzaq yayılma sahəsi və həyati risk ilə miR-21 səviyyəsinin yüksəlməsi arasındakı əlaqə sübut edilmişdir.

Aparılan tədqiqat nəticəsində əldə edilən məlumatlara əsasən, miR-21-in kolorektal xərçəng xəstəliyinin gedişində və erkən diaqnostikasında biomarker ola biləcək xüsusiyyətə malik olduğu qənaətinə gəlinmişdir. Kolonoskopiya hazırda kolorektal xərçəng skrininqində xəstələrin yalnız yarısından azında standart hesab olunur. Hətta sadə bir qan testi də skrininq testinin nəticəsini dəyişdirərək daha çox kolorektal xərçəng xəstəsinə fayda verə bilər. miR-21-in bu xərçəng növü üçün biomarker olub-olmadığı qiymətləndirilir və tədqiqatlar davam edir.