Lazer 1960 – Stimullaşdırılmış şüalanma emissiyası ilə işığın gücləndirilməsi

Lazer mütəxəssisi Jeff Hecht belə yazır: 

"Lazer texnologiyası tibbdən elektronikaya, telekommunikasiyadan hərbi texnologiyaya qədər geniş praktik tətbiqlərdə mühüm rol oynayır. Nobel mükafatı alan 18 nəfər lazerlə bağlı tədqiqatlarına görə mükafatlandırılıb."

Lazer (Laser) sözü işığın yaradılması prosedurundan gəlir. Sözün ingiliscəsi Light Amplification by the Stimulated Emission of Radiation (stimullaşdırılmış şüalanma emissiyası ilə işığın gücləndirilməsi) ifadəsinin qısaltması kimi yaranmış akronimdir.

Albert Einstein 1916-cı ildə uyğun şəraitdə atomların artıq enerjini işıq şəklində ya özbaşına, ya da işıqla stimullaşdırıldıqda buraxa biləcəyini irəli sürdü. 

Stimullaşdırılmış emissiyada uyğun enerjili foton (işıq zərrəciyi), elektronun daha aşağı enerji səviyyəsinə keçməsinə səbəb olur və bu, başqa fotonun yaranmasına gətirib çıxarır. İkinci foton birinci ilə əlaqəlidir və onunla eyni fazaya, tezliyə, polyarizasiyaya və hərəkət istiqamətinə malikdir. Fotonlar eyni atomlardan təkrar-təkrar keçərək əks etdirilərsə güclənmə baş verir və intensiv şüalanma dəstəsi yayılır. Lazerlər elektromaqnit şüalanmasının müxtəlif tezliklərdə yayılmasını təmin edəcək şəkildə hazırlana bilər.

• 1953-cü ildə fizik Charles Townes və tələbələri ilk mikrodalğa lazerini (mazer) hazırladılar, lakin davamlı şüalanma əldə oluna bilmədi. 
• 1960-cı ildə Theodore Maiman ilk işlək praktik lazeri yaratdı. 
• 1961-ci ildə dermatoloq Leon Goldman melanomanın (dəri xərçənginin bir növü) müalicəsində lazerdən istifadə edərək bu üsulu ilk tətbiq edən şəxs oldu. Əlaqəli üsullar sonradan doğum ləkələrinin və döymələrin minimal çapıqla silinməsində istifadə olunmağa başlandı. 

Lazerin istifadə sahələrinə bir neçə nümunə:

• Lazer cərrahiyyəsinin sürəti və dəqiqliyi sayəsində lazerlər oftalmologiyada, stomatologiyada və bir çox başqa sahədə istifadə olunur. 
• LASIK göz əməliyyatında lazer şüası miopiya və hipermetropiyada buynuz qişanın formasını dəyişmək üçün istifadə edilir. 
• Prostat cərrahiyyəsində lazer şişləri buxarlandırmaq üçün istifadə oluna bilər. 
• Yaşıl lazer işığı hemoqlobin tərəfindən udulduqda qanayan damarı dayandırmaq üçün istifadə oluna bilər. 
• Cərrahi lazerin isti şüası açıq qan damarlarını bağlamaq üçün istifadə oluna bilər.

Yazıdakı şəklin izahı: Ballistik raket hücumlarına qarşı müdafiə üçün hazırlanmış lazer silah sistemlərinin potensial istifadəsi məqsədilə lazerin qarşılıqlı təsirini araşdıran optik mühəndis

Yazıda adı çəkilən tarixi şəxslər: Albert Einstein (1879–1955), Leon Goldman (1905–1997), Charles Hard Townes (doğ. 1915), Theodore Harold “Ted” Maiman (1927– 2007)

• Əvvəlki mövzu: Anticisimlərin quruluşu 1959 – İmmunitet mexanizminin anlaşılmasına bir addım
• Sonrakı mövzu: Özünü əməliyyat etmək 1961 – Qəhrəman həkimlər