Pap-smear testi 1928 – Uşaqlıq boynu xərçənginin erkən aşkarlanması

1928-ci ildə Pap-smear testi icad edilənədək uşaqlıq boynu xərçəngi Amerika Birləşmiş Ştatlarında qadınların ən çox həyatını itirməsinə səbəb olan xərçəng növü idi. Test nəhayət 1950-ci illərdə geniş istifadə olunmağa başlayanda ölüm göstəriciləri kəskin şəkildə azaldı. Pap-smear testi tarixdə ən uğurlu və geniş istifadə olunan xərçəng skrininq üsulu elan edildi. 

1800-cü illərdə uşaqlıq boynu xərçənginin (uşaqlıqla vaginanın birləşdiyi aşağı, dar hissə) cinsi yolla ötürülən bir xəstəlik olduğu düşünülürdü. 1980-ci illərdə insan papilloma virusu (HPV) uşaqlıq boynu xərçəngi toxumalarında müəyyən edildi və o vaxtdan bəri bu xərçənglərin demək olar ki, hamısı ilə əlaqələndirildi.

Yunan patoloq Georgios Papanikolaou-nun adını daşıyan Pap testi həkimlərə uşaqlıq boynunda xərçəng hüceyrələrini aşkar etmək üçün nümunələr götürməyə imkan verir. 

• Nümunələr uşaqlıq boynunun xarici dəliyindən spatula ilə, uşaqlıq boynu boşluğundan isə fırça vasitəsilə götürülə bilər. 
• Daha sonra hüceyrələr boyanaraq mikroskop altında araşdırılır. 
• Şübhəli hüceyrələr aşkar edilərsə, mütəxəssis kolposkopiya (xüsusi cihaz vasitəsilə qadın reproduktiv sisteminin vulva, vagina və serviks (uşaqlıq boynu) nahiyələrinin birbaşa müayinəsi) apara bilər.
• Daha ətraflı müayinə üçün biopsiya götürə bilər.

Bu gün qadınlar HPV-yə qarşı peyvənd oluna bilərlər, lakin peyvənd bütün HPV formalarına və ya peyvənddən əvvəl yoluxulmuş HPV-yə qarşı qoruma təmin etmir. HPV-yə yoluxmuş qadınların yalnız çox kiçik bir faizində xərçəng yaranır. Uşaqlıq boynu xərçənginin çox irəliləmiş mərhələlərində uşaqlığın çıxarılması, şüa terapiyası və kimyaterapiya ilə müalicə tələb oluna bilər.

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: Georgios Nicholas Papanikolaou (1883–1962)

• Əvvəlki mövzu: Dəmir ağciyər 1928 – İlk tənəffüs cihazı
• Növbəti mövzu: Penisilin 1928 – Bakterial xəstəliklərlə mübarizədə inqilab