Prostat xərçəngi halsızlıq və yorğunluq yaradırmı? Səbəbləri və müalicəsi

Prostat xərçəngi və bu xərçəngi müalicə edən üsullar insanlarda yorğunluq hissi yarada bilər. Prostat xərçəngində yorğunluq irəliləmiş mərhələdəki prostat xərçənginin geniş yayılmış əlamətidir.

Ağciyər və kolorektal xərçənglərlə yanaşı, prostat xərçəngi kişilərdə ən çox rast gəlinən xərçəng növlərindəndir. Bu xərçəng prostat vəzindəki anormal hüceyrələrin nəzarətsiz şəkildə bölünməsi və böyüməsi ilə yaranır.

Prostat xərçəngində yorğunluq insanda enerjinin azalması və psixi sağlamlığın pisləşməsi kimi bir sıra əlamətlər yarada bilər.

Bu məqalə prostat xərçəngində yorğunluğa ümumi baxış verir və onun əsas səbəblərini nəzərdən keçirir.

Vacibdir!

Çox vaxt eyni şeyi ifadə etmək üçün istifadə etsək də, halsızlıq və yorğunluq fərqli mənalar daşıyır.

• Halsızlıq, fiziki və ya əzələ gücünün çatışmazlığıdır; qollarınızı, ayaqlarınızı və ya digər əzələlərinizi hərəkət etdirmək üçün əlavə səy göstərdiyinizi hiss etdirir. İngilis dilində və tibb dilində  weakness  kimi ifadə olunur.
• Yorğunluq  və ya yorğunluq hissi enerji və ya güc çatışmazlığı səbəbindən istirahətə ehtiyac duymaqdır. Yorulma həddindən artıq iş, pis yuxu, narahatlıq, darıxmaq və ya fiziki hərəkətin azlığı ilə bağlı ola bilər.

Prostat xərçəngində yorğunluğun əsas səbəbləri hansılardır?

Yorğunluq prostat xərçənginin geniş yayılmış əlamətidir. Bu əlamətin yaranmasının müxtəlif səbəbləri var, bunlara müalicə və hormonal balanssızlıq  daxildir.

Prostat xərçənginin müalicəsi

Prostat xərçənginin müalicələri yorğunluğun geniş yayılmış səbəbidir.

1. Kişi hormonlarının basdırılması terapiyası (ADT= Androgen Deprivation Therapy):
   • Bu dərmanlar onkoloq və uroloqların prostat xərçəngini müalicə etmək üçün istifadə edə biləcəyi hormonal müalicə növüdür.
   • Androgenlər prostat xərçəngi hüceyrələrinin böyüməsinə kömək edən kişi hormonlarıdır. ADT insanın bədənində androgen səviyyələrini azaldır. Bu, hormonların xərçəng hüceyrələrinə çatmasını dayandıra, prostat xərçənginin böyüməsini yavaşlada və ya xərçəngi kiçildə bilər. ADT insanda yorğunluq hissi də yarada bilər.
2. Şüa müalicəsi prostat xərçəngi üçün başqa müalicə seçimidir.
   • Şüa müalicəsinin bir neçə növü var. Bunlar xərçəng hüceyrələrini intensiv şüalarla hədəfləməyi əhatə edir. Şüalanma xaricdəki cihazdan və ya tibb mütəxəssisinin bədənə yerləşdirdiyi radioaktiv maddələrdən gələ bilər. Bu yüksək enerjili şüalar və ya hissəciklər xərçəng hüceyrələrini öldürür.
   • Yorğunluq şüa müalicəsinin mümkün yan təsiridir və müalicə tamamlandıqdan həftələr və ya aylar sonra da keçməyə bilər.

Prostat xərçəngi hormonlara təsir edir

Prostat xərçəngi insanın hormon səviyyələrinə təsir edir.

Hormon səviyyələrindəki dəyişikliklər yorğunluq da daxil olmaqla bir çox yan təsirə səbəb ola bilər.

Prostat xərçəngində yorğunluğa təsir edən digər amillər hansılardır?

Prostat xərçəngi olan insanda yorğunluğa səbəb ola bilən digər amillərə bunlar daxildir:

Yuxu problemləri

Prostat xərçəngi olan insanlar yuxu problemləri və fasiləli yuxu yaşaya bilər. Bu, yorğunluq hissinə töhfə verə bilər.

Ağrı

İrəliləmiş mərhələdə prostat xərçəngi olan insanlar güclü ağrı yaşaya bilər. Ağrı müxtəlif yollarla yorğunluğa töhfə verə bilər. Ağrı müalicələri də yorğunluğa səbəb ola bilər.

Xərçəngin emosional təsiri

Prostat xərçəngi insanın narahatlıq və ya qorxu hiss etməsinə səbəb ola bilər. Bu sıxıntı yorğunluq da daxil olmaqla fiziki problemlər yarada bilər. Bu sıxıntı nəticəsində yarana bilən digər fiziki problemlərə yuxusuzluq və iştahasızlıq daxildir

Depressiya

Depressiya xərçənglə əlaqəli geniş yayılmış psixoloji pozuntudur. Yorğunluq depressiyanın əlamətlərindən biridir.

Prostat xərçəngində yorğunluğun əlamətləri

Prostat xərçəngində yorğunluq müxtəlif əlamətlərlə özünü göstərir. Bunlar:

1. Enerji çatışmazlığı: İnsan daim yorğun və enerjisiz hiss edə bilər.
2. Həddindən artıq yorğunluq: Hətta gündəlik sadə işlər görülərkən də güclü yorğunluq hiss edilir.
3. Halsızlıq: Bədəndə ümumi gücsüzlük və taqətsizlik vəziyyəti üstünlük təşkil edir.
4. Tükənmə: Həm fiziki, həm də zehni baxımdan tamamilə tükənmiş hiss etmək.
5. Aydın düşünməkdə çətinlik: Qərar vermək və problem həll etmək kimi zehni funksiyalarda çətinlik çəkmək.
6. Yaddaş problemləri: Gündəlik hadisələri xatırlamaqda və ya yeni məlumatları öyrənməkdə çətinlik çəkmək.
7. Zehni tükənmə: Daimi zehni yorğunluq və boşluq hissi.
8. Emosional tükənmə: Emosional baxımdan boş və taqətsiz hiss etmək.
9. Hərəkət etməkdə çətinlik: Fiziki fəaliyyətlərdə yavaşlama və çətinlik, hərəkətlərdə ağırlıq hissi.

Bu əlamətlər prostat xərçəngi olan insanlarda tez-tez rast gəlinən və həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldan yorğunluq vəziyyətlərini əks etdirir.

Prostat xərçəngində yorğunluq yatdıqdan sonra düzəlməyə bilər və xərçəng müalicəsi bitdikdən sonra bir müddət davam edə bilər.

Prostat xərçəngində yorğunluq nə qədər yayılıb?

2021-ci ildə aparılan sistematik icmal prostat xərçəngi olan 4763 nəfəri əhatə edən 14 tədqiqatı təhlil etmiş və prostat xərçəngi olan insanların dörddə birində xərçənglə əlaqəli yorğunluq olduğunu müəyyən etmişdir.

2024-cü ildə aparılan ədəbiyyat icmalı xərçəngin özünün və xərçəng müalicəsinin irəliləmiş mərhələdə prostat xərçəngi olan hər 10 nəfərdən doqquzunda xərçənglə əlaqəli yorğunluq yaratdığını bildirmişdir.

Prostat xərçəngində yorğunluq üçün tövsiyələr

Bir çox tədqiqat idmanın prostat xərçəngində yorğunluğu azaltmağa kömək edə biləcəyini göstərir.

Prostat xərçəngində yorğunluğu yaxşılaşdıra bilən mümkün fiziki fəaliyyətlərə bunlar daxildir:

• Gəzinti
• Aerobik məşq
• Ağırlıq qaldırmaq və ya
• Üzgüçülük kimi idman növləri

Tədqiqatlar həmçinin maarifləndirmə və koqnitiv-davranış terapiyasının (KDT) xərçənglə əlaqəli yorğunluğun azaldılmasında faydalı ola biləcəyini göstərir.

KDT insanın düşüncə və davranış qəliblərini dəyişdirməsinə kömək edən psixoterapiya formasıdır.

KDT və maarifləndirmə prostat xərçəngi olan insanın fiziki çətinliyi zehni olaraq idarə etməsinə də kömək edə bilər. Bu yanaşmalar insanın idman etmək qabiliyyətindən ən yaxşı şəkildə istifadə etməsinə kömək edə bilər.

Tez-tez verilən suallar

Xərçəng yorğunluğu necə hiss olunur?

Xərçəng yorğunluğu insanın tükənmiş hiss etməsinə səbəb ola bilər. İnsan xərçəng yorğunluğu yaşayırsa, gündəlik işləri görə bilməyə bilər.

Prostat xərçənginə ən çox hansı yaşda rast gəlinir?

Prostat xərçəngi adətən yaşlı insanlara təsir edir. Prostat xərçəngi diaqnozu qoyulmuş insanların təxminən 80%-i 65 və daha yuxarı yaşdadır.

Lakin bəzən prostat xərçəngi daha gənc insanlarda da inkişaf edə bilər.

Bəzi araşdırmalar 55 yaşdan kiçik insanların adətən daha az aqressiv prostat xərçəngi ilə qarşılaşdığını düşündürür.

Prostat xərçənginin əsas əlamətləri hansılardır?

Prostat xərçənginin erkən mərhələlərində insanda heç bir əlamət olmaya bilər.

Sonrakı mərhələlərdə insan sidiyə çıxma problemləri yaşaya bilər və ya sidikdə və yaxud spermada qan görünə bilər. İrəliləmiş mərhələdə prostat xərçəngi həmçinin ereksiya əldə etməkdə çətinliyə, sümük ağrısına və böyrək çatışmazlığına səbəb ola bilər.

Xülasə

Prostat xərçəngində yorğunluq bu xərçəngin geniş yayılmış əlamətidir. İnsanda enerji çatışmazlığı, aydın düşünməkdə çətinlik, yaddaş problemləri, emosional tükənmə və hərəkət etməkdə çətinlik kimi əlamətlərə səbəb ola bilər.

Bu, prostat xərçənginin insanın hormon səviyyələrinə təsir etməsi və ya müəyyən prostat xərçəngi müalicələri ilə bağlı yarana bilər.

Prostat xərçəngi ilə əlaqəli digər əlamət və ya yan təsirlərə yuxu problemləri, xərçəng olmağın emosional təsiri, ağrı və depressiya daxildir.

İnsan prostat xərçəngində yorğunluğu azaltmağa kömək üçün idmandan, KDT-dən və maarifləndirmədən istifadə edə bilər.