Prostat xərçəngində müntəzəm fiziki hərəkətlə hormon basdırma müalicəsinin yan təsirlərini azaltmaq mümkündürmü?

Ötən günlərdə dərc edilmiş bir tədqiqatda hormon basdırma müalicəsi alan irəli mərhələli prostat xərçəngi xəstələrində müntəzəm fiziki hərəkət etməyin təhlükəsiz olduğu və əzələ gücü, fiziki performans, bədənin yağ tərkibi, tənəffüs sistemi və halsızlıq üzərində müsbət təsirlərinin görüldüyü müşahidə edilmişdir.

Prostat xərçəngi kişilərdə dəri xərçəngindən sonra ən çox görülən və ağciyər xərçəngindən sonra ən çox həyat itkisinə səbəb olan xərçəng növüdür. Prostat xərçənginin müalicəsi mərhələlərə görə dəyişsə də, irəli mərhələli prostat xərçənglərində tez-tez istifadə olunan müalicə hormon (androgen) basdırma müalicəsidir.

Bir çox tədqiqatda hormon basdırma müalicəsinin şişin irəliləməsini və böyüməsini yavaşlatdığı və ömrə mühüm töhfələr verdiyi göstərilmişdir. Lakin bu müalicənin müəyyən yan təsirləri də var. Çünki bu müalicədə prostat xərçənginin inkişafında və irəliləməsində təsirli olduğu məlum olan kişilik hormonları (androgenlər) basdırılır və bu hormonlar bədəndə əzələ inkişafı, yağ tarazlığının təmin edilməsi, sümük minerallaşması, qan hüceyrələrinin istehsalı, cinsi funksiyalar və çoxalma kimi vəzifələri ilə kişi sağlamlığında mühüm yer tutur. Buna görə hormon basdırma müalicəsi ilə sümük sınıqları, osteoporoz, diabet, piylənmə, anemiya, ürək xəstəlikləri və bəzi metabolik xəstəliklərə tutulma riskində artım, halsızlıq və cinsi funksiyalarda pozulma kimi yan təsirlər görülə bilər.

Deməli, xəstələri bu üsulla müalicə edərkən həyat keyfiyyətləri üçün yarana biləcək bu yan təsirlərin də qarşısının alınması və ya mümkün qədər azaldılması çox vacibdir. Fiziki hərəkət bu yan təsirlərin azaldılmasında qiymətləndirilə biləcək potensial strategiyadır. Çünki fiziki hərəkət sağlam yaşlılarda osteoporoz, sümük sınıqları, ürək xəstəlikləri, diabet, piylənmə kimi problemlərin riskini azaldır, əzələ gücü, yağ tarazlığı, psixoloji sağlamlıq kimi məsələlərdə də ciddi faydalar verir.

Məhz buna görə ötən günlərdə dərc edilmiş bir tədqiqatda hormon basdırma müalicəsi alan xəstələrdə müəyyən fiziki hərəkətlərlə bu müalicəyə bağlı yan təsirlərin azaldılmasının təmin edilib-edilə bilməyəcəyi qiymətləndirilmişdir. 14 ayrı tədqiqata aid məlumatları əhatə edən araşdırmada bu mövzuda indiyədək aparılmış bir çox tədqiqatın qiymətləndirilib təhlil edilərək toplanması üsulu istifadə edilmişdir (sistematik icmal). Bu tədqiqatlarda hormon basdırma müalicəsi alan xəstələr müntəzəm fiziki hərəkət edib-etməmələrinə görə qiymətləndirilmişdir. Nəticədə müntəzəm fiziki hərəkətin bu xəstələrdə təhlükəsiz olduğu və əzələ gücü, fiziki performans, bədənin yağ tərkibi, tənəffüs sistemi və halsızlıq üzərində müsbət təsirlərinin olduğu görülmüşdür.

Nəticə olaraq, hormon basdırma müalicəsi irəli mərhələli prostat xərçəngi olan kişilərdə sağqalım göstəricilərinə töhfələri ilə əvəzolunmaz mövqedədir. Lakin bu müalicə zamanı xəstələrdə yarana biləcək mümkün yan təsirlərin minimuma endirilməsi də xəstələrin həyat keyfiyyəti üçün son dərəcə vacibdir. Bu tədqiqata görə fiziki hərəkət bu mövzuda da ciddi faydalar verir və irəli mərhələli prostat xərçəngi xəstələrində müxtəlif fiziki hərəkət proqramlarının tətbiqi olduqca faydalı yanaşma olacaqdır.