Qırtlaq xərçəngi xəstələri üçün ünsiyyət vasitəsi: SƏNƏT

Qırtlaq (anatomik adı ilə larenks və ya larinks) xərçəngi xəstələrə fiziki olduğu qədər psixoloji baxımdan da təsir edir. Bu xəstəlikdə səs telləri xüsusilə cərrahi müdaxilədən sonra istifadəyə yararsız hala gələ, hətta bəzi hallarda səs tellərinin itirilməsi də baş verə bilər. Danışa, özünü səslə ifadə və söhbət edə bilməyən xəstələr özlərini daha çətin vəziyyətlərdə tapırlar. Səsi və danışıq qabiliyyəti zəifləyən və ya itən xəstə üçün sənətlə terapiya çox faydalı sahə kimi qarşımıza çıxır.

İnsan qırtlağı beyindəki nitq bölgəsinə (Broka sahəsi) mürəkkəb quruluşla bağlıdır. Səs telləri səsləndirmə və ağciyərlərin qorunması vəzifəsini daşıyır. Qırtlaq xərçəngi kimi səs tellərinin təsirləndiyi xəstələrdə qida borusu ilə qırtlaq çox yaxın olduğu üçün qidalanma pozuntusu və qida çatışmazlığı ilə çəki itkiləri, fiziki enerjinin azalması da müşahidə edilə bilər. Bundan başqa özünü sözlə ifadə edə bilməyən xəstələr tez-tez qəzəb hissi də yaşayırlar. Əlbəttə, bu vəziyyət xəstə yaxınlarını da çətinliyə salır. Uzun müddət müalicə alan bu xəstələr rahat ünsiyyət qura bilməyəndə daha çox narahatlıq və stres yaşayırlar.

Hisslər xərçəng prosesində insan bədənində və ruhunda çox böyük yer tutur

Sənət terapiyası ilə xəstənin şikayətlərini anlamaq, özünü ifadə etməsini və rahatlamasını təmin etmək mümkün olur. Sənət terapevtləri adətən qırtlaq xərçəngi xəstələri ilə ilk seansı cərrahi əməliyyatdan bir gün əvvəl keçirirlər. Xəstəyə xas ehtiyac və vəziyyətinə görə, lazım gələrsə ailələrini də daxil edərək sənət terapiyası seansını planlaşdırıb hazırlayırlar. Sənət terapiyası seansları xəstəyə xas olmalıdır. Hər xəstənin fərqli müalicə və ya fərqli pəhrizə ehtiyacı olduğu kimi, bu da fərdidir. Məsələn, xəstədən öz portretini və ya ailəsinin portretini çəkmək istənilə bilər. Bəzən xəstəliklərini vizual canlandırmaları və ya əməliyyatdan gözləntilərini çəkmələri lazım ola bilər.

Məsələn, aşağıda amerikalı qırtlaq xərçəngi xəstəsinin sənət terapiyası zamanı çəkdiyi şəkillər var.

Sənət materialları və üsulları çox sadə və asandır, xəstələrin çəkinəcəyi şəraiti minimuma endirmək vacibdir. Yalnız bu rahat mühit təmin edildikdən sonra xəstə danışa, ifadə edə bilmədiyi hissləri, ağrıları və qəzəbi bütün yaşadıqları ilə xaricə vura bilər. Bu materiallar rəngli qələmlər, sadə su əsaslı boyalar, pastel boyalar, müxtəlif kağızlar və fırçalar ola bilər.

Əməliyyatdan əvvəl sənət terapiyası müdaxiləsinin məqsədləri;

• Sənət terapiyası seanslarının çərçivəsini yaratmaq,
• Xəstə və ailə ilə güvən hissi yaratmaq,
• Xəstənin sənət materiallarına texniki meyli və xarakteri haqqında məlumat əldə etmək, xəstəni tanımaq,
• Xəstənin yaşadığı xəstəliyə və dərman müalicəsinə baxışını sənət işləri və söhbətlə ortaya çıxarmaq,
• Narahatlıq və qorxuları azaltmaq,
• Uyğunlaşma və reabilitasiya prosesinə müsbət töhfə verməkdir.

Xərçəng prosesində hisslər çox vaxt qorxu dolu, çarəsiz, ümidsiz, bədbəxt və stresli hisslərdir. Xəstənin özündə və ətrafında daimi izlər, zədələr buraxmağa meyllidir. Sənət müalicələri məhz bu məqama işıq tutaraq hissləri bölüşməyə, kədərli hissləri azaltmağa və xoşbəxt hissləri artırmağa kömək edir. Xəstələrə və ailələrinə daha rahat müalicə prosesi keçirmələri üçün yardım göstərir.

Qırtlaq xərçəngi haqqında aşağıdakı yazılarımız da marağınızı çəkə bilər

Qırtlaq xərçənginin əlamətləri Qırtlaq xərçəngi əməliyyatı - larinqektomiya