Robotik cərrahiyyə 2000 – Əməliyyatxanaların yeni nəsil cərrahları

Jurnalist David Von Drehle robotik cərrahiyyəyə dair müşahidələrini təsirli şəkildə belə izah edir:

“Böyük bir əməliyyat davam edir… amma xəstə və ya cərrah görmürsünüz. Burada haradasa neştər işlədən biri olmalıdır, amma görə bildiyiniz yeganə şey demək olar ki, qaranlıqda aparatların başında oturan insanlardır. Aparatların ən böyüyü otağın ortasında hörümçəyə bənzəyən, plastik örtüklərlə örtülmüş qəribə bir nəhəngdir.”

Robotik cərrahiyyənin ən populyar formalarından biri kiçik kəsiklərdən həyata keçirilən, açar dəliyi əməliyyatı və ya minimal invaziv cərrahiyyə də adlandırılan laparoskopik cərrahiyyəyə bənzəyir. Lakin cərrahın xəstənin üzərinə əyilərək birbaşa onun qarın boşluğuna yerləşdirilən boruyabənzər cihazları idarə etməsi əvəzinə robotik cərrahiyyə cərrahın rahat şəkildə bir konsolun başında oturmasına və xəstənin bədənindən gələn üçölçülü görüntüləri izləyərkən bir neçə robot qoluna bağlı alətləri idarə etməsinə imkan verir.

Robotik cərrahiyyə qan itkisini və ağrını minimuma endirərkən xəstənin sağalma müddətini sürətləndirən laparoskopik cərrahiyyədən də artıq üstünlüklərə malikdir. Məsələn, robotik cərrahiyyə cərrahın əl titrəmələrini azalda bilər. Böyük əl hərəkətləri kiçik hərəkətlərdə və manipulyasiyalarda daha çox dəqiqlik təmin etmək üçün miqyaslandırıla bilər. "Telecərrahiyyə" başlığında da qeyd edildiyi kimi, robotik cərrahiyyə cərrahın yüksək sürətli rabitə şəbəkələrindən istifadə edərək fərqli yerdəki xəstəni əməliyyat etməsinə də imkan verir.

2000-ci ildə amerikalı cərrah Mani Menon Amerika Birləşmiş Ştatlarında xərçəngli prostat vəzini robotun köməyi ilə çıxaran ilk cərrah olmuş və həmin il ölkənin ilk robotik prostatektomiya mərkəzini qurmuşdur. Bu gün robotun köməyi ilə aparılan laparoskopiya histerektomiya, ürəyin mitral qapağının bərpası, yırtıq bərpası, öd kisəsinin çıxarılması və daha bir çox əməliyyat üçün istifadə olunur. Von Drehle bu yanaşmalardan istifadə edərək cərrahi sahəni görüntüləməyin nə qədər asan olduğunu qeyd edir:

"Qarın nahiyəsi cərrahların karbon qazından istifadə edərək həmin nahiyəni şar kimi şişirdə və sonra sahəni kinostudiya kimi işıqlandıra biləcəkləri gözəl bir yerdir."

Yazıda adı çəkilən tarixi şəxs: Mani Menon (d. 1948)

• Əvvəlki mövzu: RNA interferaz 1998 – Hədəf gen ifadəsinin susdurulması
• Sonrakı mövzu: Telecərrahiyyə 2001 – Qlobal cərrahi əlaqələr