Telecərrahiyyə 2001 – Qlobal cərrahi əlaqələr

Telecərrahiyyə, cərraha yüksəksürətli rabitə şəbəkələri və çoxqollu robotlardan istifadə edərək başqa yerdə olan xəstə üzərində əməliyyat aparmağa imkan verir. 

7 sentyabr 2001-ci ildə ilk transatlantik cərrahi prosedur, Nyu-York şəhəri ilə Fransanın Strasburq şəhəri arasında təxminən 4300 mil (7000 km) məsafədə həyata keçirildi. Fransız cərrah Jacques Marescaux Fransada öd kisəsinin çıxarılmasına ehtiyacı olan 69 yaşlı qadını əməliyyat edərkən,  laparoskopik əməliyyatı Nyu-Yorkdan idarə etdi. İki ölkə arasındakı fiber-optik rabitə Marescauxnun əl hərəkətlərinin endoskopik kamera ilə təchiz edilmiş robotik cərrahi alətlərə ötürülməsinə və kameradan gələn görüntülərin Marescauxya geri çatdırılmasına imkan verdi. Orta gecikmə hər iki istiqamətdə 150 millisaniyə idi və bu, effektiv əməliyyata imkan verəcək qədər qısa idi.

2003-cü ildə İranda doğulmuş kanadalı cərrah Mehran Anvari Kanadadakı xəstəxanalar arasında dünyanın ilk telerobotik dəstəkli əməliyyatının həyata keçirilməsinə kömək etdi. Anvarinin əl, bilək və barmaq hərəkətləri Nissen fundoplikasiyası (xroniki turşu reflüksünün müalicəsi əməliyyatı) aparmaq məqsədilə təxminən 250 mil (400 kilometr) uzaqlıqdakı xəstənin qarnındakı endoskopik kameranı və cərrahi alətləri idarə etmək üçün konsoldan çevrilirdi.

Gecikmə (cərrahın əllərini hərəkət etdirməsi ilə uzaqdakı robot qolların cavab verməsi arasındakı vaxt ləngiməsi) bir çox ssenaridə telecərrahiyyəni çətinləşdirə bilər. Digər tərəfdən telecərrahiyyə xəstəyə yerli xəstəxanadan çıxmadan xüsusi ixtisas tələb edən cərrahi xidmətin göstərilməsinə kömək edə bilər. Telecərrahiyyə döyüş meydanlarında və bir gün kosmik missiyalarda da faydalı ola bilər. Robot dəstəkli cərrahiyyə, əməliyyat zamanı rahat vəziyyətdə otura bilən cərrahın normal əl titrəmələrini aradan qaldırır.

Günümüzdə prostatın çıxarılması, böyrəklə sidik axarı arasındakı tıxanıqlıqların bərpası kimi əməliyyatlar üçün robotik əməliyyatlar dəfələrlə həyata keçirilir. Robotik cihazlar cərrahın uzaqdakı toxumaları daha yaxşı "hiss etməsi" üçün əllərinə getdikcə daha mürəkkəb qüvvə geribildirimi vermək məqsədilə təkmilləşdirilir.

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: Jacques Marescaux (doğ. 1948), Mehran Anvari (doğ. 1959)

• Əvvəlki mövzu: Robotik cərrahiyyə 2000 – Əməliyyatxanaların yeni nəsil cərrahları
• Növbəti mövzu: İnsan Genomu Layihəsi 2003 – Həyatın əsas kodu