Sidik kisəsi xərçəngində immunoterapiya və radioterapiya əməliyyatı əvəz edə bilərmi?

Əzələyə invaziv sidik kisəsi xərçəngi (kiMK) erkən aşkarlanmadıqda çox aqressiv gedən və həyat keyfiyyətinə ciddi təsir edən xərçəng növüdür. Yerli kiMK üçün uzun illərdir standart müalicə radikal sistektomiya (sidik kisəsinin cərrahi çıxarılması) olub. Lakin bu yanaşma yüksək ağırlaşma riski və həyat keyfiyyətinin ciddi azalması ilə nəticələnə bilər. Buna görə orqanqoruyucu strategiyaların araşdırılması çox vacibdir.

Sidik kisəsini qoruyan yanaşma

Preklinik araşdırmalar müxtəlif immun nəzarət nöqtələrini (CTLA-4 və PD-L1 kimi) hədəfləyən immunoterapiyaların radioterapiya ilə birləşdirilməsinin şiş əleyhinə fəallığı artıra biləcəyini göstərib. Bu çərçivədə aparılan II faza IMMUNOPRESERVE araşdırması durvalumab və tremelimumab ilə eyni vaxtda radioterapiyanın sidik kisəsinin qorunma tezliyini artıra biləcəyini göstərib. Nəticələr 15 fevral 2025 tarixində Clinical Cancer Research jurnalında Garcia-del-Muro və həmkarları tərəfindən dərc edilib.

IMMUNOPRESERVE araşdırmasının dizaynı

Araşdırmaya klinik mərhələsi T2 ilə T4a arasında olan, metastazı və limfa düyünü tutulması olmayan 32 xəstə daxil edilib. Əvvəllər yalnız Bacillus Calmette-Guérin (BCG) immunoterapiyası almış və sidik kisəsinə radioterapiya tətbiq edilməmiş xəstələr seçilib. Müalicə belə aparılıb:

1. Xəstələrə transuretral rezeksiya (TUR) tətbiq olunub.
2. Durvalumab (1.500 mg) və tremelimumab (75 mg) 4 həftədən bir, ümumilikdə üç doza verilib.
3. Eyni dövrdə sidik kisəsinə cəmi 64–66 Gy radioterapiya tətbiq olunub.
4. Müalicədən sonra qalıq və ya təkrarlanan kiMK aşkarlananlara xilasedici sistektomiya (salvage cystectomy) edilib.

Əsas qiymətləndirmə meyarı müalicədən sonrakı biopsiyalarda kiMK-nin tam yox olması (tam cavab) kimi müəyyən edilib. İkincili meyarlar sidik kisəsi saxlanmaqla xəstəliksiz sağqalım, uzaq metastazsız sağqalım və ümumi sağqalım tezlikləri olub.

Nəticələr

Nəticələr kombinə immunoterapiya və radioterapiyanın yüksək təsirini göstərib:

• Tam cavab tezliyi: 81% (26 xəstə)
• Qalıq kiMK aşkar edilən xəstə sayı: 2
• Qiymətləndirilə bilməyən xəstə sayı: 4
• Median izləmə müddəti: 27 ay
• Xilasedici sistektomiya olunan xəstə sayı: 2
• 2 illik sağqalım tezlikləri:
  • Sidik kisəsi saxlanmaqla xəstəliksiz sağqalım: 65%
  • Uzaq metastazsız sağqalım: 83%
  • Ümumi sağqalım: 84%
• Residiv (təkrarlanma) tezlikləri:
  • kiMK-dən fərqli təkrarlanma: 3%
  • kiMK təkrarlanması: 19%
  • Uzaq metastazın yaranması: 16%

Yan təsirlər baxımından xəstələrin 31% hissəsində 3-cü və 4-cü dərəcə yan təsirlər müşahidə olunub. Ən çox rast gəlinən arzuolunmaz hadisələr:

• İshal (6%)
• Kəskin böyrək çatışmazlığı (6%)

Bu məlumatlar durvalumab və tremelimumab ilə radioterapiya kombinasiyasının həm təhlükəsiz, həm də təsirli seçim ola biləcəyini göstərir. Tədqiqatçılar yanaşmanın radikal sistektomiyaya alternativ olub-olmadığını qiymətləndirmək üçün daha böyük klinik araşdırmalar lazım olduğunu bildiriblər.

Araşdırmanın əhəmiyyəti və gələcək perspektiv

Bu, əzələyə invaziv sidik kisəsi xərçəngində immunoterapiya və radioterapiyanın sinergetik təsirini göstərən mühüm klinik araşdırmadır. Erkən mərhələ tədqiqat iki üsulun birgə istifadəsinin həyat keyfiyyətindən ödün vermədən sağqalımı artıra biləcəyini göstərdiyi üçün ümidvericidir.

Tədqiqatçılar müsbət nəticələri təsdiqləmək üçün daha çox xəstə, uzun izləmə və birbaşa kimyoradioterapiya ilə müqayisəli araşdırmalar lazım olduğunu vurğulayırlar. İrəli fazalarda oxşar uğur əldə edilərsə, kombinə immunoterapiya və radioterapiya radikal sistektomiyaya alternativ ola, sidik kisəsini qoruyaraq həyat keyfiyyətini artıra bilər.