Süd vəzi biopsiyası nədir və necə edilir?

Süd vəzi biopsiyası süd vəzi hüceyrələrindən və ya toxumasından nümunə götürmək, yaxud bütün kütləni çıxarmaq prosedurudur. Nümunə sonra laboratoriyada araşdırılaraq xəstəlik əlamətləri yoxlanır. Biopsiya hüceyrələrin xərçəng olub-olmadığını göstərən yeganə yoldur.

Bu prosedur adətən xəstəxanada günübirlik edilir. Bütün süd vəzi biopsiya üsulları təxminən 10-15 dəqiqə çəkir. İnsan biopsiyadan sonra həmin gün evə gedə bilər. Biopsiyada yerli anesteziya istifadə olunur. Bu, prosedurda oyaq olacağınız, amma heç ağrı hiss etməyəcəyiniz deməkdir. Ümumi anesteziya əsasən artıq az seçilən cərrahi biopsiyada işlədilir. Bu isə prosedur zamanı yatacağınız və bitənədək belə qalacağınız deməkdir.

Biopsiya əvvəllər yalnız normal və xərçəngli toxumanı ayırmaq üçün istifadə edilirdi. Bu gün isə biopsiya ilə xərçəngli toxumanın genetik quruluşunu və biologiyasını üzə çıxarıb şişin böyümə sürətini, başqa orqanlara yayılma (metastaz) ehtimalını, hansı müalicənin (kimyaterapiya, radioterapiya və s.), hətta hansı dərmanların daha təsirli olacağını proqnozlaşdıra bilirik.

Süd vəzi biopsiyasının növləri hansılardır?

• İncə iynə biopsiyası:
  İncə iynə aspirasiya biopsiyası cəmi bir neçə dəqiqə çəkən sadə prosedurdur. Süd vəzisinə incə iynə salınaraq maye və hüceyrə nümunəsi götürülür. Kista adlanan, maye ilə dolu lezyonlarda mayeni boşaltmaq və nümunə götürmək üçün istifadə edilir. Normalda xərçəng şübhəli süd vəzi kütlələrindən nümunə götürmək üçün bu üsul seçilmir.
• Qalın iynə (trucut) biopsiyası:
  Qalın iynə biopsiyasında iynə ilə süd vəzi toxumasından nümunə götürülür. Nümunələr düyü dənəsi boydadır. Yerli anesteziya altında ultrasəslə görərək edilən ağrısız prosedurdur. Biopsiya bir neçə dəqiqəyə tamamlanır və xəstə bir müddət müşahidədən sonra evə buraxıla bilər. Süd vəzi biopsiyası xəstə üçün çox rahat, diaqnostik dəyəri yüksək və riski çox aşağı üsuldur. Prosedur sahəsində yüngül göyərmə ola bilər, amma çapıq qalmır. Süd vəzi biopsiyalarında ən çox seçilən üsuldur.
• Vakuum biopsiyası:
  Vakuum biopsiyasında vakuum cihazına bağlı zondla süd vəzi toxumasından nümunə götürülür. Açılan kiçik kəsik cərrahi biopsiyadakından çox kiçikdir. Prosedur çox az çapıq qoyur və tikiş tələb etmir.
• Cərrahi biopsiya:
  Cərrahi biopsiya – eksizion biopsiya da deyilir – kütlənin bir hissəsinin və ya hamısının götürülməsidir. Nümunə laboratoriyada araşdırılaraq xərçəngin olub-olmadığı yoxlanır. Bəzən həkim cərrahi biopsiyanı ilk addım kimi tətbiq edir. Bəzən iynə biopsiyasından yetərli məlumat alınmadıqda istifadə edilə bilər. Yalnız süd vəzi toxumasından nümunə götürülürsə, insizion biopsiya deyilir. Kütlənin və ya şübhəli sahənin hamısı çıxarılırsa, eksizion biopsiya adlanır. Artıq bu üsulu çox az seçirik.

Süd vəzi biopsiyasını kim edir?

Görüntüləmə üsulları ilə biopsiya intervension radioloqlar tərəfindən edilir. İntervension radioloqlar ultrasəs (USG), tomoqrafiya və maqnit-rezonans (MR) kimi cihazlardan istifadə, bunlarla xəstə sahələri tanımaq və iynə ilə həmin sahələrə çatmaq üzrə təlimli və təcrübəli həkimlərdir.