Süni şirinləşdiricilər və xərçəng riski barədə yeni tədqiqat

Fransada aparılmış əhali əsaslı müşahidə tədqiqatı Nutri-Sante-nin nəticələrinə görə, xüsusən aspartam və asesulfam kimi şirinləşdiriciləri adi ortalamadan çox qəbul edənlərdə bunları qəbul etməyənlərlə müqayisədə 8 ildə 13% daha yüksək ümumi xərçəng riski var. PLOS Medicine'də dərc edilmiş tədqiqatda aspartamın çox qəbulunun heç qəbul edilməməsi ilə müqayisədə 22% yüksək ümumi xərçəng və 15% yüksək piylənmə ilə əlaqəli xərçəng riski ilə bağlı olduğu bildirilib.

Fransa Milli Sağlamlıq və Tibbi Tədqiqatlar İnstitutu və Sorbonne Paris Nord Universitetindən Charlotte Debras və həmkarları belə yazıblar: “Tapıntılarımız süni şirinləşdiricilərin qida və içkilərdə şəkərə təhlükəsiz alternativ kimi istifadəsini dəstəkləmir və mümkün mənfi sağlamlıq təsirləri barədə müzakirələr üçün mühüm yeni məlumat verir. Müxtəlif in vivo/in vitro işlərlə uyğun olaraq NutriNet-Sante kohortunun nəticələri dünyada bir çox qida və içki markasında olan süni şirinləşdiricilərin artmış xərçəng riski ilə əlaqəli olduğunu irəli sürür.”

Aston Universiteti Tibb Məktəbinin müəllimi, dietoloq Duane Mellor Birləşmiş Krallıq Elm Media Mərkəzinə şərhində belə deyib: “Bu iş süni şirinləşdiriciləri və ya diet içkiləri tərk edib şəkərə qayıtmalı olduğumuzu sübut etmir və tövsiyə etmir.” Lakin iş süni şirinləşdiricilərin şəkəri əvəz edəcək qədər möhtəşəm olmadığını və şəkər kimi öz mümkün risklərini də gətirdiyini irəli sürür. İdeal cavab ehtimalən hər ikisindən uzaq durmaqdır, lakin bir qədər şəkər sevənlərin çoxuna bu cəlbedici gəlməyə bilər. Buna görə su içmək / maye qəbul etmək üçün alternativ axtaranda diet qazlı içkilərə yönəlmək sağlam yol olmaya bilər.

Mühüm təhlil, diqqətli qiymətləndirmə

Kanadanın Ontario əyalətində Toronto Universitetinin Qidalanma Elmləri və Tibb bölmələrindən başqa mütəxəssis, dosent John L. Sievepiper “Məncə bu, mühüm təhlildir, lakin nəticələr diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Piylənmə ilə bağlı xroniki xəstəliklərdə aşağı kalorili və kalorisiz şirinləşdiricilərə məruzqalmanı qiymətləndirən belə böyük müşahidə işlərində əks səbəbiyyət riski var. Bu, tədqiqatçılara yaxşı tanış xəbərdarlıqdır. Əks səbəbiyyət mümkündür, çünki aşağı kalorili və ya kalorisiz şirinləşdirici (aspartam və asesulfam-K ən geniş yayılanlardır) qəbul edənlərin çoxu bunu arıqlama strategiyası kimi edir. Buna görə artıq çəkili insanlar tez-tez bu süni şirinləşdiriciləri seçir və xərçəng riskini artıran əslində artıq çəki və piylənmənin özü ola bilər”

Sievenpiper-ə görə hazırkı tədqiqatda əsas çətinlik aşağı kalorili və kalorisiz şirinləşdiricilərin siqnallarını piylənmənin özündən, bu təhlildə şəkər və kalori siqnallarından ayırmaqdır. Alt təhlillər bəzi narahatlıqları araşdırmağa faydalı olacaq.

Ziddiyyətli nəticələr

Debras və həmkarları süni şirinləşdiricilərlə xərçəng riskinin mümkün əlaqəsi barədə son epidemioloji və heyvan işlərinin ziddiyyətli nəticələr verdiyini, süni şirinləşdiricilərin müəyyən növləri və süni şirinləşdirilmiş qida-içki qəbulu barədə məlumat olmadığını yazıblar. Davam edən NutriNet-Sante işində süni şirinləşdirici qəbulu (ümumi və ən yayılmış aspartam, asesulfam-K, sukraloz) ilə xərçəng riski (ümumi risk və ən çox rast gəlinən döş, prostat, piylənmə ilə bağlı xərçənglər) arasındakı əlaqələri araşdırmağı məqsəd qoyublar.

“Piylənmə ilə əlaqəli xərçənglər Dünya Xərçəng Araşdırmaları Fondunun tərifinə görə (iştirakçıların bədən kütlə indeksindən – VKİ – asılı olmayaraq) piylənmənin risk (və ya qoruyucu) amillərdən biri olduğu xərçənglərdir: kolorektal, mədə, qaraciyər, ağız, qırtlaq, udlaq, qida borusu, döş (menopauzadan əvvəl və sonra əks əlaqələrlə), yumurtalıq, uşaqlıq və prostat xərçəngləri.”

Hazırkı tədqiqata görə Sievenpiper “piylənmə menopauzadan sonrakı qadınlarda döş xərçəngi riskini artırır, əksinə menopauzadan əvvəlki qadınlarda qoruyucu görünür” deyib.

NutriNet-Sante tədqiqatının təfərrüatları

Davam edən NutriNet-Sante işi Fransada qidalanma ilə sağlamlığın əlaqəsini araşdırmaq üçün 2009-cu ildə başlayıb. 2009-2011-ci illərdə 102.865 nəfər daxil edilib. Süni şirinləşdirici qəbulu marka adlarını da əhatə edən təkrarlanan 24 saatlıq qidalanma qeydlərindən müəyyənləşdirilib. İştirakçıların 79%-u qadın idi. Orta yaş 42, median bədən kütlə indeksi 24 kg/m2 olub.

İştirakçıların çoxu süni şirinləşdirici qəbul etmirdi (63%); qalanlar az (18,5%) və çox (18,5%) qəbul edənlər kimi təsnif edilib. Orta 7,7 illik izləmədə 3.358 iştirakçıya xərçəng diaqnozu qoyulub (982 döş, 403 prostat və 2023 piylənmə ilə əlaqəli xərçəng). Diaqnoz qoyulanların median yaşı 60 olub.

Yaş, cins, təhsil, fiziki fəallıq, siqaret, VKİ, boy, izləmə zamanı alınmış çəki, diabet, ailədə xərçəng tarixçəsi, 24 saatlıq qidalanma qeydlərinin sayı, ilkin kalori və alkoqol, natrium, doymuş yağ turşusu, lif, şəkər, meyvə-tərəvəz, tam taxıllı qidalar və gündəlik məhsulların qəbulu nəzərə alınandan sonra şirinləşdirici qəbul etməyənlərlə müqayisədə çox qəbul edənlərin ümumi xərçəng riski yüksək olub. Bütün dəyişənlərə düzəlişdən sonra çox aspartam və asesulfam-K qəbul edənlərdə qəbul etməyənlərə görə ümumi xərçəng riski artıb. Çox aspartam qəbul edənlərdə döş və piylənmə ilə əlaqəli xərçəng riski qəbul etməyənlərdən yüksək olub.