Təzyiq cihazı 1881 – Sistolik və diastolik qan təzyiqinin ölçülməsi

Qan təzyiqinin ölçülməsi həkimlərin xəstələrə qayğı üçün texnologiyadan asılılığının gözəl nümunəsidir. Bu gün arterial qan təzyiqi adətən təzyiq cihazından istifadə edilərək ölçülür. Ənənəvi olaraq bu cihazda təzyiqi ölçmək üçün civə sütunundan istifadə olunur. 

• Sistolik təzyiq (yuxarı təzyiq) ürəyin mədəciklərinin yığılması zamanı təzyiqi əks etdirir. Normal yetkin insan üçün sistolik təzyiq 110-120 millimetr civə sütunudur. 
• Diastolik təzyiq (aşağı təzyiq) arteriyalardakı minimum təzyiqdir və mədəciklər qanla dolduqda yaranır. Normal yetkin insan üçün diastolik təzyiq 80 millimetr civə sütunudur.

Təzyiq cihazlarının təkamülü dahiyanə ixtiralarla dolu maraqlı tarixə malikdir:

• 1733-cü ildə ingilis fizioloq Stephen Hales uzun şüşə borunu atın boyun arteriyasına birləşdirdikdə qanın 2,9 m qalxdığını müşahidə etdi. Beləliklə, heyvanın qan təzyiqi ölçmələri ilk dəfə Hales tərəfindən sənədləşdirildi. 
• 1881-ci ildə avstriyalı həkim Samuel von Basch sistolik təzyiqin ölçülməsi ilə bağlı işlər apardı. 
• 1896-cı ildə italyan həkim Scipione Riva-Rocci arteriya üzərində müntəzəm təzyiq yaratmaq üçün qolun ətrafında şişirdilə bilən manjet istifadəsinə müraciət etdi. 
• 1905-ci ildə rus həkim Nikolai Korotkov manjet təzyiqi azaldılarkən arteriyadan gələn səsləri dinləmək üçün stetoskopdan istifadə etdi və bu da diastolik təzyiqin ölçülməsinə imkan verdi.

1910-cu ildən sonra ABŞ həkimləri xəstələri ilə bağlı klinik hesabatlarında sistolik və diastolik qan təzyiqlərini müntəzəm olaraq bildirdilər.

Aşağı və yuxarı təzyiq bəzi ciddi sağlamlıq hallarını göstərə bilər. Məsələn, yüksək qan təzyiqi insult, infarkt və böyrək çatışmazlığı üçün risk amilidir. Bu gün təzyiq cihazları həkimlərə aşağı və yüksək qan təzyiqini müəyyən etməyə imkan verir. Həmçinin hazırda civəli təzyiq cihazlarının istifadəsini tələb etməyən elektron cihazlar geniş yayılmışdır.

Yazıdakı şəklin izahı: 1733-cü ildə ingilis fizioloq Stephen Halesin atın qan təzyiqini ölçməsinin təsviri. 

Yazıda adı çəkilən tarixi şəxslər: Stephen Hales (1677–1761), Samuel Siegfried Karl Ritter von Basch (1837–1905), Scipione Riva-Rocci (1863–1937), Nikolai Sergeyevich Korotkov (və ya Korotkoff) (1874–1920)

• Əvvəlki mövzu: Müasir beyin əməliyyatı 1879 – Xətaya yer yoxdur!
• Sonrakı mövzu: Qeysəriyyə 1882 – Ana və körpənin həyatını qurtaran əməliyyat