Qeysəriyyə 1882 – Ana və körpənin həyatını xilas edən əməliyyat

Tibb tarixçisi Jane Sewell:

"Qadınlar doğuş sancısından qorxa bilərlər, lakin özlərinin və ya körpələrinin doğuş sancısından öləcəyini düşünmürlər.” 

Bu sözləri 19-cu əsrin sonuna qədər bir çox qadın haqqında demək mümkün deyildi. Qeysəriyyə demək olar ki, həmişə dölün və ananın ölümü ilə nəticələnən əməliyyat olduğu halda, indi demək olar ki, həmişə xoşbəxt sonluğa çatmaq mümkündür.

Bu gün qeysəriyyə kəsiyi (Cesarean Section= CS) adətən hamilə qadının qarın və uşaqlıq divarında üfüqi kəsik aparılaraq körpənin doğulması prosedurudur. Adətən ananın və ya uşağın həyatı risk altında olduqda həyata keçirilən üsuldur. 

Adının Roma imperatoru Julius Caesarın bu cür cərrahi üsulla doğulmuş əcdadı haqqında əfsanədən gəldiyi düşünülür. 

Keçmişdə təcili qeysəriyyə cərrahi üsullar kifayət qədər inkişaf etməsə də, çox vaxt ananın həyatını xilas etmək üçün aparılmışdır. Cərrahlar kəsik nahiyəsini infeksiya yaratmadan müalicə etmək kimi bacarıqlara malik deyildilər.

• Qeysəriyyədən sonra qadının sağ qalmasına dair ilk qeyd İsveçrədə donuz qəssabı olan Jakob Nuferin 1500-cü ildə həyat yoldaşına etdiyi iddia olunan qeysəriyyədir. 
• 1794-cü ildə Dr. Jesse Bennett həyat yoldaşı üzərində uğurlu qeysəriyyə apardıqda Amerika Birləşmiş Ştatlarında ilk uğurlu qeysəriyyəni həyata keçirmişdi.

Nəhayət, müasir qeysəriyyənin atası kimi tanınan alman mama-ginekoloq Max Sänger dərinin minimal reaksiya verdiyi və infeksiya tezliyinin aşağı olduğu gümüş məftillərdən xüsusi tikiş sistemi hazırladı. Uşaqlığın tikilməsi əməliyyatı qeysəriyyə tətbiqində inqilab yaratdı və saysız qadının həyatını xilas etdi.

Bu gün qeysəriyyə adətən aşağıdakı kimi hamiləlik ağırlaşmalarının qarşısını almaq üçün tövsiyə olunur: 

• Ağır hamiləlik toksikozu (hamiləlik zamanı yüksək qan təzyiqi də daxil olmaqla) 
• Çoxdöllü doğuşlar
• Diabet
• Anada HIV infeksiyasının olması
• Plasenta previa (plasentanın uşaqlıq boynunun bir hissəsini örtməsi) 
• Çox dar doğuş kanalı

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: Max Sänger (1853–1903)

• Əvvəlki mövzu: Təzyiqölçən 1881 – Sistolik və diastolik qan təzyiqinin ölçülməsi
• Növbəti mövzu: Kochun vərəm dərsi 1882 – Bakterial xəstəlik