Xeyr! Arıqlama iynələri qalxanabənzər vəz xərçəngi yaratmır

Son vaxtlar arıqlama iynələri kimi tanınan GLP-1 reseptor aqonistləri (GLP-1 RA) ilə bağlı qalxanabənzər vəz xərçəngi riskinə dair narahatlıqlar səsləndirilirdi. Lakin bu dərmanların istifadəsi ilə qalxanabənzər vəz xərçəngi arasında əhəmiyyətli əlaqə olmadığı indiyədək aparılmış ən geniş araşdırmalardan birində göstərilib. Araşdırma 8 yanvar 2025-də Thyroid jurnalında dərc edilib. Bu yazıda araşdırmanın təfərrüatlarını və nəticələrin nə demək olduğunu nəzərdən keçirəcəyik.

Çoxmillətli, 2,6 milyon nəfəri əhatə edən araşdırma

Araşdırma Kanada, Danimarka, Norveç, Cənubi Koreya, İsveç və Tayvan daxil olmaqla altı ölkədən əldə olunan məlumatları əhatə edən, 2007-2023 illərində aparılmış geniş tədqiqatdır.

Tip-2 diabeti olan və GLP-1 RA istifadə edən 98.147 nəfər, müqayisə qrupu kimi isə dipeptidil peptidaza 4 inhibitoru (DPP-4i) istifadə edən 2.488.303 nəfər daxil edilib. Qrupların diabetin oxşar mərhələlərində və oxşar vaxtda bu dərmanlara başlaması təmin olunub.

Nəticələr: qalxanabənzər vəz xərçəngi riski artmır

Median izləmə müddəti GLP-1 RA istifadə edən qrupda 1,8 ilə 3,0 il, DPP-4i istifadə edən qrupda isə 2,8 ilə 6,8 il arasında dəyişirdi. Təhlillər nəticəsində GLP-1 RA və DPP-4i istifadə edən xəstələr arasında qalxanabənzər vəz xərçəngi riskində əhəmiyyətli fərq tapılmadı (HR: 0,81; CI: 0,59-1,12). Araşdırmanın bütün mərkəzlərində nəticələr ardıcıl idi.

Alt qrupların təhlili

• Yaş, GLP-1 RA növü və dərmanın ümumi dozası kimi müxtəlif alt qruplar təhlil ediləndə qalxanabənzər vəz xərçəngi riskində artım müşahidə edilmədi.

• GLP-1 RA istifadə edən qadın xəstələrdə risk azalmış göründüyü halda (HR: 0,62), kişilərdə risk bir qədər artmış kimi görünürdü (HR: 1,32).

• Medulyar qalxanabənzər vəz xərçəngi kimi nadir növlər üçün təhlil aparıla bilmədi; bu da həmin xərçənglərin son dərəcə nadir olduğunu göstərirdi.

Nəticələr nə deməkdir?

Məqalənin baş müəllifi Anton Pottegard nəticələrin mövcud narahatlıqları azaltdığını bildirdi: “20 il sonrasına zəmanət verə bilmərik, lakin hazırkı məlumatlarda risk görmürük.”

Mayo Klinikasından Juan Brito və həmkarları qısa izləmə müddətinin uzunmüddətli riskləri qiymətləndirmək üçün yetərli olmadığını bildirsələr də, bu araşdırmanın mühüm töhfə verdiyini vurğuladılar. Brito qalxanabənzər vəz xərçəngi riskindəki bəzi artımların bədən kütlə indeksi və çəki kimi dəqiq qeydə alınması çətin amillərdən qaynaqlana biləcəyini qeyd etdi.

Şərh

Bu geniş və diqqətlə aparılmış araşdırma GLP-1 RA dərmanlarının qısamüddətli dövrdə qalxanabənzər vəz xərçəngi ilə əhəmiyyətli əlaqəsi olmadığına dair mühüm sübut təqdim edir. Nəticələr bu dərmanları istifadə edən diabet xəstələri və çəkisini idarə etmək istəyən insanlar üçün mühüm təminatdır. Bununla belə, uzunmüddətli təsirlər barədə əlavə araşdırmaların vacibliyi də unudulmamalıdır.