Cerrahinin Çaresiz Kaldığı Noktada İbni Sina'nın Farmakoloji ve Beslenme Dehası
31. Gün (365 Günde Kanser Tarihi Serisi)
Bıçağın ulaşamadığı yerde İbni Sina'nın zekası devreye giriyor. "Yanmış Safra"yı temizleyen otlar, tümörü dağlayan mineraller ve bugünün onkolojisine miras kalan "Bütüncül Tedavi" vizyonu.
İbni Sina serimizin final bölümüne, El-Kanun fi't-Tıb'ın belki de en sofistike sayfalarına geliyoruz. Cerrahi (Bölüm 2), görünür düşmanı söküp atmak içindi. Ancak İbni Sina biliyordu ki kanser sadece o şişlikten ibaret değildi; o, "Kara Safra"nın tüm vücuda yaydığı sistemik bir zehirdi. Bu "gizli düşmanla" savaşmak için cerrahın bıçağı yetmezdi; doğanın eczanesine ve mutfağın bilgeliğine ihtiyaç vardı.
İbni Sina'nın farmakolojik yaklaşımı, bugün kullandığımız kemoterapinin (sitotoksik ilaçlar) ve palyatif bakımın (ağrı kesiciler) ilkel ama şaşırtıcı derecede mantıklı bir prototipidir. O, bitkileri sadece "ot" olarak değil, moleküler birer silah olarak kullanmıştır.
Doğanın Eczanesi: Zehir ve Panzehir
El-Kanun'un 5. Kitabı (Akrabazin), kanser tedavisi için hazırlanmış karmaşık reçetelerle doludur. İbni Sina'nın stratejisi üç ayaklıdır: Tümörü küçültmek, ağrıyı kesmek ve kara safrayı vücuttan atmak.
Karaciğerin en iyi dostu. İbni Sina, kara safranın kaynağı olan karaciğer tıkanıklıklarını açmak için bunu kullanırdı. Modern bilim bugün hindibada anti-tümör bileşikler buluyor.
Ölümcül bir zehir, ama usta ellerde bir ilaç. Ülserleşmiş, çürüyen tümörleri "yakmak" ve dokuyu kimyasal olarak dağlamak için düşük dozlarda kullanılırdı.
Merhametin ilacı. İleri evre kanser hastalarının çektiği dayanılmaz ağrıları dindirmek için İbni Sina'nın vazgeçilmeziydi. Palyatif bakımın atasıdır.
Mutfaktaki Savaş: "Yediğin Neyse O'sun"
İbni Sina'ya göre kanser tedavisi mutfakta başlar. Madem hastalık "Soğuk ve Kuru" (Kara Safra) bir tabiata sahip, o halde hasta "Sıcak ve Nemli" gıdalarla beslenerek bu dengeyi yeniden kurmalıdır. İşte bin yıl önceki "Anti-Kanser Diyet":
Bu gıdalar kanı koyulaştırır ve kara safra üretir:
- Sığır Eti (Özellikle yaşlı hayvan)
- Tuzlu ve Kurutulmuş Etler
- Mercimek ve Lahana
- Tuzlu, eski peynirler
Bu gıdalar kanı inceltir ve vücudu nemlendirir:
- Taze Balık (Haşlama)
- Rafadan Yumurta Sarısı
- Tavuk Suyu Çorbası
- İncir, Badem ve Taze Meyve Suyu
Bin Yıllık Yankı: İbni Sina'nın Mirası
İbni Sina, 1037 yılında hayata veda ettiğinde, arkasında sadece kitaplar değil, bir "düşünce biçimi" bıraktı. Onun kanser yaklaşımı, modern tıbbın bugün yeniden keşfettiği "Bütüncül Onkoloji" (Integrative Oncology) kavramının ta kendisidir.
"Issız bir adaya düşsem yanıma alacağım tek tıp kitabı El-Kanun olurdu." — Sir William Osler
Bugün biliyoruz ki İbni Sina'nın "Yanmış Safra" dediği şey, aslında Kronik Enflamasyon ve Oksidatif Stres'tir. Önerdiği diyet (işlenmiş etten uzak durmak), bugün Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) kanserden korunma önerileriyle birebir örtüşmektedir. Onun mirası, teknolojinin ötesinde, hastaya yaklaşım biçimindedir.
DROZDOGAN Akademi Yorumu
İbni Sina serimizi tamamlarken şunu görüyoruz: O, bir "Hekim-Filozof" olarak kanseri sadece bir tümör olarak değil, bedenin ve ruhun dengesinin bozulması olarak görmüştür. Cerrahiyi (Bıçak), İlaçları (Otlar) ve Diyeti (Gıda) bir araya getirerek, tarihteki ilk "Multidisipliner Onkoloji Konseyi"ni kendi zihninde kurmuştur. Bugün biz onkologlar, genetik haritalar ve akıllı ilaçlarla çalışsak da, aslında İbni Sina'nın bin yıl önce gösterdiği o temel hedefe yürüyoruz: Hastalığı değil, insanı iyileştirmek.
- Avicenna's Canon of Medicine, Book V (Pharmacopoeia).
- Dietary Recommendations in Traditional Persian Medicine for Cancer.
- Anticancer effects of Cichorium intybus (Hindiba): A review.
