اگرچه سرطان استرس ایجاد می‌کند، استرس سرطان ایجاد نمی‌کند!

می‌دانیم استرس که بیماری عصر مدرن دانسته می‌شود، علت بعضی بیماری‌هاست. بسیاری سرطان را نیز بیماری عصر مدرن می‌دانند و از این نظر شبیه استرس می‌بینند. با این حال شواهد تاریخی نشان داده‌اند از آغاز وجود انسان هم استرس و هم سرطان وجود داشته‌اند. ادعای رابطهٔ علت‌ومعلولی میان سرطان و استرس نیز مطرح است. بله، ایجاد غم، نگرانی و استرس توسط سرطان واقعیتی آسان برای مشاهده و اثبات است. اما برعکس آن چطور؟ آیا استرس سرطان ایجاد می‌کند؟

اگرچه استرس به‌عنوان دلیلی برای سرطان مطرح می‌شود، مطالعات علمی فراوان خلاف آن را نشان می‌دهند. پرسش «آیا استرس موجب سرطان می‌شود؟» به‌ویژه در زنان نگرانی جدی ایجاد می‌کند و بارها از انکولوژیست‌ها پرسیده می‌شود.

در جهان علم نیز بر اساس برخی سازوکارها مطالعات جدی انجام می‌شود.

از این سازوکارها؛

1. علاوه بر سرکوب دستگاه ایمنی بر اثر ترشح هورمون‌های گلوکوکورتیکوئیدی و کاتکولامینی از راه‌های هورمونی مشخص در استرس (محور HPA و فعال شدن دستگاه عصبی سمپاتیک)،
2. تصور می‌شود هورمون‌های استرس با تنظیم ترمیم DNA، رشد سلول سرطانی و آنژیوژنز، سرطان را تحریک کنند.
3. علاوه بر این سازوکارهای فیزیولوژیک، ایجاد غیرمستقیم تغییر رفتار (افزایش وزن، کم‌تحرکی، مصرف موادی مانند سیگار و الکل) نیز احتمال افزایش خطر سرطان را مطرح می‌کند.

اما ادعای دیگری برخلاف این سازوکارها این است که استرس به دلیل سرکوب ترشح استروژن ممکن است خطر سرطان پستان را کاهش دهد و این احتمال مطرح است.

مطالعه

در مطالعهٔ تازهٔ منتشرشده در 15 ژوئیه در مجلهٔ معتبر Breast Cancer Research، زنان بالاتر از 16 سال بدون سابقهٔ سرطان پستان به تعداد 113.000 نفر از 2003 تا 2012 پیگیری شدند. با توجه به عوامل خطر شناخته‌شدهٔ سرطان پستان (سن، جنس، چاقی، سیگار و غیره)، مقیاسی برای شرایط متفاوت استرس ایجاد شد. وضعیت عمومی استرس پنج سال گذشته (اغلب، گاهی، گهگاه، هرگز)، مواجهه با عامل استرس جدی (از دست دادن عزیز، طلاق یا جدایی، از دست دادن کار، بیماری جدی) و از دست دادن مادر یا پدر پیش از 20 سالگی منظم ثبت شدند.

نتایج

از 106.612 فرد تکمیل‌کنندهٔ مطالعه، 1783 نفر سرطان پستان گرفتند (حدود %2). با بررسی داده‌ها و وضعیت استرس، مشخص شد 4 نفر استرس مداوم داشتند و 4 نفر در پنج سال گذشته دست‌کم یک رویداد بد (از دست دادن عزیز، طلاق و مانند آن) تجربه کرده بودند. هنگام مقایسهٔ استرس مبتلایان و غیرمبتلایان، هیچ ارتباطی میان استرس و سرطان پستان یافت نشد.

بررسی جداگانهٔ عوامل استرس نیز جز یک عامل ارتباط معناداری نشان نداد؛ فقط رابطه‌ای بسیار کوچک میان از دست دادن مادر پیش از 20 سالگی و سرطان پستان وجود داشت، اما با کنار گذاشتن مادران مبتلا به سرطان تخمدان یا پستان، باز هم نتیجه معنادار نبود. این ما را به پایهٔ ژنتیکی ارتباط می‌رساند. همچنین رابطهٔ بسیار ضعیفی میان طلاق و سرطان پستان استروژن‌منفی دیده شد، اما چون داده از 25 نفر به دست آمده، مطرح کردن آن به‌عنوان عامل خطر بی‌پایه دانسته می‌شود.

در نتیجه؛ همان‌طور که مطالعهٔ چندسالهٔ 106.612 نفره نشان می‌دهد، هیچ رابطه‌ای میان استرس و سرطان پستان وجود ندارد و مطالعه دلایل کافی برای رهایی از ترس‌های بی‌مورد فراهم می‌کند.