الکل در مسیر تبدیل شدن به سیگار جدید!

الکل سالانه موجب تشخیص 740 هزار مورد سرطان در جهان می‌شود

به گفتهٔ سازمان جهانی بهداشت، در سال 2020 در سراسر جهان، 740 هزار مورد سرطان با مصرف الکل مرتبط بود. اروپا یکی از مناطق با بیشترین تأثیر بود و نزدیک به یک‌چهارم موارد در آن رخ داد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند حتی مصرف سبک یا متوسط الکل، خطر سرطان پستان، کبد، کولون و دهان را افزایش می‌دهد.

در سال 2013، زمانی که وزارت بهداشت ایرلند مجموعه‌ای از تدابیر را برای کاهش مصرف الکل و آسیب‌های آن پیشنهاد کرد، این کشور با مصرف سالانهٔ 14 لیتر الکل خالص به ازای هر نفر، در جهان یکی از بالاترین میزان‌های مصرف را داشت.

هرچند این میزان در سال 2023 به 9,9 لیتر به ازای هر نفر کاهش یافت، نظرسنجی‌ها نشان دادند نزدیک به 15% جمعیت 15 ساله و بالاتر، اختلال مصرف الکل دارند. در گروه سنی 15-24 سال، این میزان‌ها بسیار بالاتر بود؛ در مردان 37%و در زنان 38%.

در سال 2018، ایرلند قانون الکلِ سلامت عمومی را تصویب کرد؛ هدف آن کاهش مصرف الکل و آسیب‌هایش، به تأخیر انداختن مصرف در کودکان و جوانان و تنظیم عرضه و قیمت الکل بود. بااین‌حال، پیش از تصویب قانون، بسیاری از 31 پیشنهاد تضعیف شدند. با وجود این، الزام برچسب‌گذاری بدون آسیب در قانون باقی ماند و مقررات تکمیلی مربوط به شکل، اندازه و ابعاد برچسب نیز تصویب شد.

از سال 2026، ایرلند نخستین کشور جهان خواهد بود که تولیدکنندگان الکل را از نظر قانونی به درج هشدارهای جامع روی محصولات الکلی ملزم می‌کند. آبجو، شراب و لیکورها باید برچسبی با حروف بزرگ قرمز داشته باشند که بگوید: «میان الکل و سرطان‌های کشنده ارتباطی مستقیم وجود دارد» و «مصرف الکل موجب سرطان کبد می‌شود».

دستاوردی که با جدیت برای آن مبارزه شد

به گفتهٔ دکتر شیلا گیل‌هینی، مدیرعامل Alcohol Action Ireland، برچسب‌گذاری «پیروزی بزرگی» است؛ زیرا 60 سازمان مختلف در چارچوب ائتلاف سلامت الکل گرد هم آمدند و برای آن مبارزهٔ گسترده‌ای کردند.

دکتر شیلا گیل‌هینی:

“الکل تنها ماده‌ای است که مقرراتی مشابه مواد دیگری مانند شیر و آب ندارد. کاملاً بدون مقررات است. برچسب‌گذاری برای ایرلند و جهان یک دستاورد و نقطهٔ عطف است، زیرا به‌شکلی جامع اجرا می‌شود.”

“مصرف‌کننده حق دارد خطرها را بداند، اما صنعت تلاش می‌کند این خطرها را کم‌اهمیت نشان دهد و مدعی شود که وجود ندارند یا پیچیده‌اند. اجباری شدن یک برچسب، بخشی از قدرت بازاریابی صنعت را می‌گیرد و آن را در اختیار دولت قرار می‌دهد.”

برچسب‌گذاری بخشی از بستهٔ گسترده‌تر مداخلاتی است که ایرلند به‌آرامی اجرا می‌کند. برای نمونه، از سال 2018 این کشور گام‌هایی محدود برای کاهش تبلیغات الکل برداشته است؛ تبلیغات در فاصلهٔ کمتر از 200 متری مدارس و زمین‌های بازی و نیز در وسایل حمل‌ونقل عمومی ممنوع شده است. در مقابل، گسترش بازاریابی محصولات بدون الکل مشاهده شده است.

• موضوع مرتبط: رشد نوشیدنی‌های اجتماعی بدون الکل؛ گزینه‌های تازه، عادت‌های تازه

ارتباطی شناخته‌شده با سرطان، اما موضوعی که هنوز کمتر درباره‌اش صحبت می‌شود

حدود 40 سال پیش، سازمان جهانی بهداشت (WHO)، الکل را برای انسان سرطان‌زا شناخت و پژوهش‌های پس از آن همچنان این دیدگاه را تأیید کرده‌اند؛ دیدگاهی که الکل را با سرطان پستان، کبد، دهان، کولون و گلو مرتبط می‌داند.

برآورد شده است که در سال 2020، مصرف الکل موجب 740 هزار مورد سرطان در جهان شد و نزدیک به یک‌چهارم آن‌ها در اروپا رخ داد. در سال 2023، سازمان جهانی بهداشت و آژانس بین‌المللی پژوهش دربارهٔ سرطان اعلام کردند: «شواهد روشنی وجود دارد که مصرف سبک یا متوسط الکل، خطر سرطان را افزایش می‌دهد. برای سرطان‌ها، هیچ میزان ایمنی از مصرف الکل را نمی‌توان تعیین کرد.»

پائولا اوبراین از دانشگاه ملبورن در استرالیا گفت که ارتباط الکل و سرطان از مدت‌ها پیش به‌خوبی مشخص شده است، اما آگاهی عمومی در این زمینه بسیار اندک است ؛ او توضیح داد:

“هرچند ارتباط میان الکل و سرطان به‌خوبی مشخص شده است، این موضوع در کارزارهای سلامت مطرح نشده و دولت‌ها آن را پیگیری نکرده‌اند.”

گام ایرلند و تأثیر آن بر جهان

دکتر شیلا گیل‌هینی گفت: «الکل تنها ماده‌ای است که مقرراتی مشابه مواد دیگری مانند شیر و آب ندارد؛ کاملاً بدون مقررات است».

پس از مبارزهٔ طولانی ایرلند برای برچسب‌گذاری الکل، این پرسش پیش می‌آید: وقتی ارتباط میان الکل و سرطان تا این حد روشن است، چرا اقدام‌ها در این زمینه چنین کند پیش رفته‌اند؟

دکتر داشا کوکوله، مشاور سازمان جهانی بهداشت در زمینهٔ برچسب‌گذاری الکل، گفت مخالفت تولیدکنندگان الکل «مانعی بزرگ» در تدوین سیاست‌های الکل است. بااین‌حال، در سال‌های اخیر کشورهای بیشتری به خطر سرطان ناشی از الکل توجه کرده‌اند.

گیل‌هینی، به نروژ و رویکرد «پیشگامانهٔ» آن دربارهٔ الکل اشاره می‌کند. نروژ به‌جای تعیین حدود کم‌خطر مصرف الکل، تبلیغات الکل را ممنوع کرده و مصرف صفر الکل را هدف قرار داده است.

تغییر در مصرف الکل

تمرکز صنعت الکل بر بازارهای تازه، به‌ویژه کشورهای با درآمد کم و متوسط که اغلب مقررات الکل در آن‌ها ناکافی است، روندی نگران‌کننده ایجاد می‌کند. کوکوله تأکید می‌کند که این وضعیت باید برای کشورها زنگ هشدار باشد.

بااین‌حال، کارشناسان می‌گویند تأثیر هشدارهای الکل در ایرلند تنها به مرزهای این کشور محدود نمی‌ماند و پیامدهایی جهانی خواهد داشت.

دکتر پائولا اوبراین افزود: «اگر یک کشور این کار را انجام دهد، دیگران هم پیروی خواهند کرد… پژوهش‌ها نشان داده‌اند در جاهایی که روی ظرف‌های الکل هشدار وجود دارد، مصرف‌کنندگان پذیرای مقررات سخت‌گیرانه‌تر برای محصول می‌شوند. سلامت عمومی به گام‌های کوچک و میزان تحمل جامعه در برابر مقررات مربوط است».