آنچه باید درباره ویتامین E بدانید

ویتامین E چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

ویتامین E مولکولی متشکل از هشت ترکیب محلول در چربی است که چهار توکوفرول و چهار توکوترینول را در بر می‌گیرد.

این ویتامین آنتی‌اکسیدان مهمی است و به‌ویژه در غشاهای سلولی و لیپوپروتئین‌ها عملکردهای آنتی‌اکسیدانی مهمی دارد. هرچند به اندازه ویتامین C و D شناخته‌شده نیست، ویتامین E ویتامینی ضروری برای کارکرد بدن است. در چربی حل می‌شود و پیش از ورود به جریان خون در کبد ذخیره می‌شود. به کمک خاصیت آنتی‌اکسیدانی، از ما در برابر مولکول‌هایی به نام رادیکال‌های آزاد که می‌توانند به سلول‌ها آسیب برسانند محافظت می‌کند. در تنظیم دستگاه ایمنی ما نقش دارد و در تولید مونوسیت، نوعی گلبول سفید که با ویروس‌ها و باکتری‌های زیان‌آور مبارزه می‌کند، مشارکت دارد.

تاریخچه کوتاه ویتامین E

ویتامین E در 1922 کشف، در 1935 جداسازی و برای نخستین بار در 1938 ساخته شد. از آنجا که فعالیت ویتامینی آن ابتدا به عنوان مولکولی ضروری برای منجر شدن تخمک‌های بارورشده موش صحرایی به تولد زنده شناسایی شد، آن را با نام یونانی «توکوفرول» به معنای حمل کردن برای زایمان نام‌گذاری کردند. آلفا-توکوفرول به طور طبیعی از روغن‌های گیاهی استخراج می‌شود یا، بیشتر، به شکل توکوفریل استات مصنوعی، به‌تنهایی یا در ترکیب یک فرآورده مولتی‌ویتامین، به عنوان مکمل غذایی پرطرفدار فروخته می‌شود. همچنین اغلب برای استفاده روی پوست به روغن‌ها یا لوسیون‌ها افزوده می‌شود.

با در نظر گرفتن همه این ویژگی‌ها، ممکن است فکر کنید دریافت مکمل ویتامین E مفید است. پژوهش‌های اولیه نیز در همین جهت بودند و نشان می‌دادند که ممکن است به پیشگیری از همه چیز، از سرطان تا بیماری قلبی، کمک کند. اما مطالعات بیشتر نشان دادند دریافت ویتامین E، به‌ویژه در دوزهای بالا، بی‌فایده است و حتی ممکن است زیان‌آور باشد. دریافت دوزهای بالای ویتامین E می‌تواند خطر سکته مغزی، خونریزی و سرطان پروستات را در برخی مردان افزایش دهد.

این نتایج متناقض پژوهشی نشان می‌دهند باید درباره مکمل‌های ویتامین E محتاط‌تر باشیم. حتی می‌بینیم که دریافت همه ویتامین‌ها فقط از راه رژیم غذایی ایمن است. در این نوشته ویتامین E را برای شما بررسی کرده‌ایم و اطلاعاتی درباره پیامدهای کمبود و افزایش بیش از حد آن و مقدار لازم دریافت ارائه داده‌ایم.  

نیاز به ویتامین E چقدر است؟

بر اساس توصیه‌های تغذیه‌ای آمریکا، نیاز روزانه به ویتامین E برابر با 15 میلی‌گرم است. این مقدار برای مردان و زنان بالای 14 سال است. با 60 گرم تخمه آفتابگردان این نیاز تأمین می‌شود. برای زنان باردار و شیرده، ویتامین E به مقدار 19 mg/روز توصیه می‌شود. با این حال مصرف معمول مکمل ویتامین E برای زنان باردار یا شیرده توصیه نمی‌شود. نیاز کودکان بر اساس سن متفاوت است. برای مثال برای نوزادان 0-6 ماهه، 4 mg/روز کافی است. ویتامین E جزء طبیعی شیر مادر است. شیرخشک‌ها نیز معمولاً با این ویتامین غنی می‌شوند. برای کودکان 9-13 ساله روزانه 11 mg ویتامین E توصیه می‌شود. دریافت ویتامین E از غذا ایمن و سودمند است. بیایید با هم بررسی کنیم «منابع طبیعی آن چیست؟»

ویتامین E در کدام غذاها وجود دارد؟

• تخمه آفتابگردان، بادام، فندق، کره بادام‌زمینی، بادام‌زمینی
• روغن آفتابگردان، روغن جوانه گندم، روغن فندق، روغن زیتون، روغن گلرنگ، روغن ذرت و روغن سویا
• میوه‌هایی مانند کیوی، انبه و گوجه‌فرنگی
• سبزیجاتی مانند اسفناج و بروکلی

در کمبود ویتامین E چه بیماری‌هایی دیده می‌شوند؟

ویتامین E در هشت شکل شیمیایی وجود دارد. پزشک با آزمایش خون می‌تواند بداند چه مقدار آلفا-توکوفرول، یکی از شکل‌های ویتامین E، دارید. سطح طبیعی معمولاً 5.5 mg/L است. اگر ویتامین E خون یک بزرگسال کمتر از 4 mg/L باشد، معمولاً به مکمل نیاز دارد. همچنین باید علت مشکل مشخص شود.

رژیم غذایی متعادل نیاز روزانه را تأمین می‌کند. اما رژیم غذایی غربی دارای فرآورده‌های فرآوری‌شده اغلب این نیاز را تأمین نمی‌کند. با افزودن منابع ویتامین E به رژیم غذایی می‌توان به‌آسانی این مشکل را برطرف کرد.

کمبود ویتامین E ممکن است به علت بیماری‌های ارثی یا پزشکی نیز دیده شود. آبتالیپوپروتئینمی مادرزادی (اختلال مادرزادی در جذب ویتامین‌های محلول در چربی) ژنتیکی و مزمن است و باعث سطح بسیار پایین ویتامین E می‌شود. درمان به مکمل ویتامین E با دوز بالا نیاز دارد.

از آنجا که ویتامین E در چربی حل و ذخیره می‌شود، افراد دارای رژیم کم‌چرب یا مبتلا به اختلال هضم و جذب چربی ممکن است دچار کمبود آن شوند. برای مثال مبتلایان به فیبروز کیستیک، بیماری کرون، سندرم روده نامنظم، پانکراتیت و سلیاک در معرض خطر هستند. در این افراد وضعیت معمولاً با تغییر رژیم غذایی و مکمل ویتامین E کنترل می‌شود.

نوزادان نارس نیز در معرض خطر هستند. دستگاه گوارش نابالغ می‌تواند مانع جذب چربی و ویتامین E شود. کمبود این ویتامین در این نوزادان می‌تواند به کم‌خونی همولیتیک منجر شود که گلبول‌های قرمز را از بین می‌برد. می‌توان آن را با مکمل ویتامین E از طریق لوله‌ای به معده یا به روش وریدی (تجویز درون رگ) درمان کرد.

دریافت دوز بالای ویتامین E چه اثراتی دارد؟

اگر در مجموع سالم هستید، مصرف مکمل ویتامین E توصیه نمی‌شود. برای افرادی که مکمل می‌گیرند، حد بالای قابل تحمل با احتساب مقدار دریافتی از غذا 1000 mg (1500 IU) است. با این حال مطالعات ویتامین E نتایج متناقضی داشته‌اند. برای مثال یک مطالعه نشان داد دریافت مکمل ویتامین E، به‌ویژه در مردان سیگاری، در برابر سرطان پروستات ممکن است اثر محافظتی داشته باشد. در مقابل، مطالعه دیگری نشان داد دریافت 400 IU ویتامین E می‌تواند خطر سرطان پروستات را افزایش دهد. به همین شکل، مطالعه دیگری نشان داد روزانه 400 IU ویتامین E ممکن است خطر سکته مغزی را بیشتر کند. از آنجا که بیشتر داده‌ها بیماران میانسال و سالمند را بررسی کرده‌اند، کاملاً روشن نیست که بیماری مزمن یا مکمل‌های دیگر در این افزایش نقش داشته‌اند یا خیر.

مطالعه دیگری نشان می‌دهد ویتامین E همراه با ویتامین C، روی و بتاکاروتن، پیشرفت دژنراسیون ماکولای وابسته به سن (که بیماری لکه زرد نیز نامیده می‌شود) را کند می‌کند. اما نقش احتمالی آن در پیشگیری و مدیریت برخی بیماری‌ها همچنان قطعی نیست و به بررسی و پژوهش بیشتری نیاز دارد.

بهتر است درباره مکمل ویتامین E محتاط باشید. پیش از شروع هر مکملی حتماً با پزشک خود مشورت کنید. مکمل‌های ویتامین E اگر بیش از 300 mg در روز مصرف شوند، ممکن است با داروها تداخل داشته باشند. همچنین از آنجا که ویتامین E مانند رقیق‌کننده خون عمل می‌کند، مصرف مکمل‌های آن همراه با داروهای رقیق‌کننده خون مانند وارفارین (coumadin)، کلوپیدوگرل (plavix) یا آسپیرین می‌تواند خطر خونریزی را افزایش دهد.

دریافت ویتامین E بیش از مقدار توصیه‌شده می‌تواند عوارض جدی مانند سردرد، تاری دید، خستگی، ضعف و گرفتگی معده ایجاد کند. اگر چنین عارضه‌ای داشتید باید مصرف مکمل را متوقف کنید و فوراً با پزشک خود صحبت کنید.

نتیجه

ویتامین E ویتامینی است که در چربی حل و ذخیره می‌شود. بنابراین مقدار اضافی آن مانند ویتامین C از طریق ادرار دفع نمی‌شود. مقادیر اضافی در بافت چربی بدن و کبد ذخیره می‌شوند. به همین دلیل ویتامین E با دوز بالا می‌تواند تا سطح سمی انباشته شود. برای پیشگیری از مسمومیت با ویتامین E، مطمئن شوید مجموع دریافتی از مکمل‌ها و غذاها بیش از 1000 mg در روز نیست. کمبود آن به‌ندرت دیده می‌شود و نتیجه یک وضعیت زمینه‌ای است. باید این وضعیت برطرف و گزینه درمانی مناسب اجرا شود.