انسان چقدر گرسنگی و تشنگی را تحمل میکند؟

در این مقاله
پاسخ رایج به پرسش «انسان چقدر گرسنگی و تشنگی را تحمل میکند؟» ساده است: سه روز بدون آب، یک تا دو ماه بدون غذا. واقعیت بسیار متغیرتر است و موضوع اصلی این نوشته رکوردها نیست. در بیمار انکولوژی، قطع اشتها، کاهش وزن و توقف نوشیدن آب در روزهای آخر با مرز بقا توضیح داده نمیشود، بلکه فیزیولوژی کاملاً متفاوتی دارد. اشتباه گرفتن این دو، یکی از سنگینترین سوءبرداشتهای نزدیکان بیمار را ایجاد میکند.
نیمه نخست نوشته فیزیولوژی و موارد مستند را با ارقام اصلاحشده بیان میکند. نیمه دوم مستقیماً درباره انکولوژی است: کاشکسی سرطان چرا با گرسنگی ساده فرق دارد، سندرم تغذیه مجدد چیست و شواهد درباره آنچه مایع وریدی در روزهای پایانی برای بیمار انجام میدهد یا نمیدهد چه میگویند.
هشداری از ابتدا. مدتهای این نوشته حدود بقا را توصیف میکنند؛ هدف نیستند. گرسنگی طولانی بدون نظارت پزشکی خطر آسیب جدی و گاه برگشتناپذیر دارد. اگر در رفتار غذا خوردن مشکل دارید یا وزنتان نگرانکننده است، ارقام نوشته را معیار قرار ندهید؛ به پزشک یا فرد مورداعتماد مراجعه کنید. دریافت حمایت ممکن و مؤثر است.
ابتدا پنج اصلاح
| عبارت رایج | واقعیت |
|---|---|
| «اعتصابهای غذا معمولاً پس از 45–61 روز به مرگ انجامیدند» | این بازه محدود است. مدت اعتصاب ده نفر فوتشده در زندان میز در 1981، 46 تا 73 روز بود. کوتاهترین مدت برای مارتین هرسون (46 روز) و طولانیترین برای کیران دوهرتی (73 روز) بود. اعتصابکنندگان آب و نمک میگرفتند. در منابع، 28، 36، 38 و 40 روز و مدتهای بسیار کوتاهتر نیز گزارش شده است. |
| «آندریاس میهاوتس 18 روز بدون غذا و آب ماند» | مدت و سال درست است (1–19 آوریل 1979، در بازداشتگاه برگنتس اتریش فراموش شد)، اما کاملاً بدون آب نبود: با لیسیدن آب میعانشده روی دیوار سلول زنده ماند. 24 کیلو وزن کم کرد. پس این مورد «بدون آب» نیست، بلکه «با حداقل آب» است. |
| «آنگوس باربیری در 1965 به مدت 382 روز غذا نخورد» | مدت درست است، اما تاریخ ناقص است؛ روزه از 14 ژوئن 1965 تا 30 ژوئن 1966 بود. همچنین فقط آب ننوشید؛ چای، قهوه، آب معدنی، ویتامینها، مکمل پتاسیم و سدیم و عصاره مخمر دریافت کرد. وزنش از 207 kg به 82 kg رسید. در داندی تحت نظارت پزشکی بود؛ در Postgraduate Medical Journal، در 1973 منتشر شد. |
| «از علائم کمآبی، تب و ورم مغز است» | نادرست است؛ و خطایی مهم. ورم مغز در کمآبی، علامت نیست، بلکه عارضه اصلاح بیش از حد سریع کمآبی هیپرناترمیک است. در کمآبی سلولهای مغز جمع میشوند، نه متورم. بنابراین در موارد شدید، اسمولالیته سرم سریعتر از 0,5 mOsm/L در ساعت پایین آورده نمیشود. |
| «اختلال الکترولیتی (مثلاً تیامین/K⁺)» | تیامین الکترولیت نیست، ویتامین است (B1). با این حال بخشی واقعی از وضعیت گرسنگی و تغذیه مجدد است، اما در کنارجابجایی الکترولیتها، نه درون آنها. کمبودش سندرم ورنیکهـکورساکوف ایجاد میکند. |
قاعده «سه روز» از کجاست؟
سه روز بدون آب، سه هفته بدون غذا، سه ساعت بدون سرپناه و سه دقیقه بدون هوا؛ در منابع بقا به آن «قاعده سهها» میگویند. بهیادماندنی است، اما منبعش مطالعه علمی نیست؛ قاعدهای برای یادآوری است و قطعیت علمی ندارد.
متغیر اصلی تعیینکننده زمان بیآبی، دماست. با افزایش دما دفع آب بیشتر و زمان کوتاهتر میشود؛ در گرمای شدید، مرگ ممکن است به جای چند روز، بر اثر گرمازدگی طی چند ساعت رخ دهد. در محیط خنک زمان بسیار طولانیتر میشود. پس به جای یک عدد بهتر است بگوییم: مدت بیآبی در گرمای شدید میتواند کمتر از یک روز و در شرایط خنک و محفوظ بیشتر از دو هفته باشد. تعیینکنندهها دما، رطوبت، فعالیت، آبرسانی اولیه و اندازه بدن هستند.
در افراد بستری و بیحرکت، یعنی بیماران پایان زندگی، با قطع هم غذا و هم آب، مرگ معمولاً در 10–14 روز و در بازه حدود یک تا سه هفته گزارش شده است. این رقم وضعیتی کاملاً متفاوت از فرد در حال راه رفتن در گرما را توصیف میکند و جایگزین هم نیستند.
بدن چقدر آب دارد؟ هر درصد چه چیزی را میسنجد؟
جمله «%60 بدن آب است» برای مرد بزرگسال متوسط درست است، اما همگانی نیست.
| گروه | نسبت |
|---|---|
| نوزاد | %70–78 |
| کودک یکساله | ~%65 |
| مرد بزرگسال | ~%60 |
| زن بزرگسال | ~%55 |
| بزرگسال چاق | %40 و کمتر |
تفاوت به این دلیل است که بافت چربی بسیار کمتر از عضله آب دارد. بنابراین دفع مقدار یکسان مایع در افراد مختلف شدت متفاوتی ایجاد میکند.
خطایی رایج این است: «%3 کاهش» و «%10 کاهش» مخرجهای متفاوت دارند. وقتی درصدی از آب کل بدن را در نظر بگیریم: %3–4 کاهش را بیشتر افراد بدون دشواری تحمل میکنند؛ %5–8 خستگی و سرگیجه ایجاد میکند؛ بیش از %10 با افت جسمی و ذهنی و تشنگی شدید همراه است؛ %15–25 کشنده است. اما طبقهبندی بالینی کودکان، درصد وزن بدن را میسنجد و آستانههای کاملاً متفاوت دارد. با خواندن درصد باید پرسید «درصدِ چه چیزی؟»
| شدت | شیرخواران | کودکان بزرگتر و نوجوانان |
|---|---|---|
| خفیف | %5 | %3 |
| متوسط | %10 | %5–6 |
| شدید | %15 | %7–9 |
کمآبی شدید همراه نشانه اختلال گردش خون، جایگزینی فوری مایع از راه ورید میخواهد.
بدن در گرسنگی چه میکند؟ ترتیب تعویض سوخت
وقتی غذا قطع میشود، بدن تصادفی رفتار نمیکند؛ به ترتیب مشخص سوخت عوض میکند و این تعیین میکند چه بافتی چه زمانی مصرف شود.
| دوره | سوخت اصلی | چه رخ میدهد؟ |
|---|---|---|
| 0–24 ساعت | گلیکوژن | ذخیره گلیکوژن کبد و عضله به گلوکز تبدیل میشود تا قند خون حفظ شود. ضعف، تحریکپذیری و گرسنگی شدید. |
| از روز 2 | چربی | بسیج چربی سریعتر و اجسام کتونی بیشتر میشوند؛ کتوز. مغز تدریجاً به مصرف کتون روی میآورد. بهطور متناقض گرسنگی ممکن است کمتر شود؛ سوختوساز کند میشود. |
| روزهای اول | — | کاهش سریع وزن دیده میشود، اما بیشتر آن آباست؛ هر گرم گلیکوژن چند گرم آب همراه خود نگه میدارد. |
| هفتهها | چربی + پروتئین | با کم شدن ذخیره چربی، پروتئین عضله تجزیه و به انرژی تبدیل میشود. تحلیل عضله، ضعف ایمنی و خطر عفونت. |
| مرحله پیشرفته | پروتئین | خطر اختلال الکترولیتی، بینظمی ضربان قلب و نارسایی چندعضوی. مرگ معمولاً ناشی از تحلیل عضله قلب و بینظمی ضربان است، نه مستقیماً «تمام شدن انرژی». |
این ترتیب توضیح میدهد چرا گرسنگی بسیار طولانیتر از بیآبی تحمل میشود. بافت چربی ذخیره متراکم انرژی است و بدن هنگام استفاده از آن میکوشد تا حد ممکن عضله را حفظ کند؛ سوختوساز را کند میکند، به کتون روی میآورد و تجزیه پروتئین را مهار میکند. آب ذخیرهای ندارد. دفع آب مستقیماً حجم خون را کم و گردش خون را مختل میکند؛ راهحل میانی وجود ندارد. بدن میتواند انرژی قرض بگیرد، اما حجم نه.
موارد مستند: با ارقام
| مورد | مدت | شرایط | نکته |
|---|---|---|---|
| آنگوس باربیری 1965–66، اسکاتلند |
382 روز | بدون غذای جامد؛ چای، قهوه، آب معدنی، ویتامین، مکمل پتاسیم و سدیم. تحت نظارت پزشکی. | 207 kg → 82 kg. Postgraduate Medical Journal, 1973. خارج از نظارت بالینی بههیچوجه نباید اجرا شود. |
| پون لیم 1942–43، اقیانوس اطلس |
133 روز | کشتی SS Benlomond اژدر خورد (23 نوامبر 1942)؛ در 5 آوریل 1943 در ساحل برزیل نجات یافت. | آب 45 لیتری و آذوقه قایق حدود روز 70 تمام شد. سپس آب باران جمع کرد و ماهی و پرنده دریایی شکار کرد. |
| اعتصاب غذای زندان میز 1981، ایرلند شمالی |
46–73 روز | دریافت آب و نمک ادامه داشت، اما غذای جامد نبود. | ده نفر فوت کردند. کوتاهترین مدت 46 و طولانیترین 73 روز بود. این بازه بهترین داده انسانی موجود برای «حد بالای گرسنگی» است. |
| آندریاس میهاوتس 1979، اتریش |
18 روز | در بازداشتگاه فراموش شد؛ بدون غذا، و آب میعانشده دیوار به جای آب. | 24 کیلو وزن کم کرد. اغلب «رکورد بقا بدون آب» نامیده میشود؛ ثبت گینس برای این نوشته تأیید نشد. |
| آزمایش گرسنگی مینهسوتا 1944–45، آمریکا |
24 هفته | 36 داوطلب؛ 12 هفته کنترل با حدود 3.200 kcal، سپس 24 هفته حدود 1.560 kcal نیمهگرسنگی و پس از آن بازتوانی دومرحلهای. | هدف کاهش حدود %25 وزن اولیه بود. یافتهها در بخش بعد آمدهاند. |
ماندگارترین نتیجه آزمایش مینهسوتا فیزیولوژیک نیست، روانشناختی است. در دوره نیمهگرسنگی، شرکتکنندگان در سنجههای افسردگی، هیستری و خودبیمارانگاری افزایش چشمگیر داشتند؛ اشتغال وسواسی ذهن با غذا، از دست رفتن گسترده علاقه جنسی و کنارهگیری اجتماعی ایجاد شد. بازتوانی هم از نظر روانی دشوار بود. اثر دوجلدی انسل کیز و همکارانش، منتشرشده در 1950، با عنوان زیستشناسی گرسنگی انسان، هنوز منبع پایه فهم اختلال خوردن است. معادل آن در انکولوژی این است: ناتوانی در خوردن کافی فقط مشکل تغذیه نیست، مشکل خلقوخو هم هست و «نخواستن غذا» گاهی بخشی از این چرخه است. درهمتنیدگی خستگی و افت روحیه در سرطان را در نوشته ضعف و خستگی بررسی کرده بودیم.
زیر آوار: دادههایی با معنای مستقیم برای ترکیه
فرد زیر آوار زلزله چقدر دوام میآورد؟ محکمترین منبع موجود، تحلیلی از فاصله 1985–2004 درباره 34 زلزله است که زمان نجات را از 48 مقاله پزشکی گرد آورده است (Prehospital and Disaster Medicine, 2006).
| طولانیترین گزارش قابلاعتماد | 14 روز؛ نزدیکترین مورد به آن 13 روز |
|---|---|
| دومین مورد طولانی با مستندسازی خوب در منابع پزشکی | 8,7 روز (209 ساعت) |
| تعداد مقالات گزارشکننده نجات پس از 48 ساعت | 25 |
| میانگین بیشینه مدت در 18 زلزله با نجات پس از روز دوم | 6,8 روز (میانه 5,75 روز) |
| زلزله مرمره 1999 | زمان نجات مستند برای 43 نفر 0,5 – 6,2 روز |
«72 ساعت طلایی» قاعده برنامهریزی است، نه مرز زیستی. بیشتر نجاتها در 24 ساعت نخستاند، اما دادههای بالا نجاتهای زنده فراوان پس از 48 ساعت و رسیدن به 13–14 روز در چند مورد را نشان میدهند. کاهش عملیات جستوجو و نجات در پایان روز سوم پایه پزشکی ندارد.
سندرم لهشدگی (کراش): تهدید خاموش آوار
خطر اصلی زیر آوار اغلب تشنگی نیست. عضله زیر فشار طولانی تخریب میشود (رابدومیولیز) و محتویات سلول وارد گردش خون میشود. به تعریف کالج پزشکان اورژانس آمریکا، سندرم لهشدگی «آسیب موضعی لهشدگی با تظاهرات سیستمیک» است.
| جزء | چه رخ میدهد؟ |
|---|---|
| تجمع مایع در بافت | طی 48 ساعت در ناحیه لهشده بیش از 12 لیتر مایع نشت میکند ← کاهش حجم خون و شوک |
| پتاسیم بالای خون | پتاسیم از عضله ایسکمیک وارد خون میشود ← بینظمی ضربان قلب |
| کلسیم پایین خون | کلسیم وارد سلولهای عضلانی آسیبدیده میشود |
| اسیدوز متابولیک | تجمع اسید لاکتیک |
| میوگلوبین در ادرار ← نارسایی کلیه | در بیماران سندرم لهشدگی، حدود %50 دچار نارسایی حاد کلیه میشوند |
| سندرم کمپارتمان | تورم عضله فشار را بالا میبرد؛ شاید فاشیوتومی لازم شود |
آسیب لهشدگی ناشی از فروریختن ساختمان در زلزله، در میان مصدومان، %3–20 رخ میدهد و در %74 پاها را درگیر میکند.
قاعده یکجملهای مدیریت اورژانسی: «پیش از آزاد کردن اندام لهشده، مایع وریدی بدهید.» این بهویژه در لهشدگی بیش از چهار ساعت حیاتی است، زیرا با رفع فشار، پتاسیم و میوگلوبین فوراً وارد گردش خون میشوند. درمان مایع در بیمارستان تا 1,5 لیتر در ساعت ادامه مییابد. مایعدرمانی زودرس و تهاجمی، در حالت مطلوب باید پیش از بیرون آوردن از آوار آغاز شود. پس گفتن «آب بدهید» به فرد زیر آوار کافی نیست؛ باید راه وریدی باز کرد.
گرسنگی در بیمار سرطانی چیز دیگری است: کاشکسی
همه مطالب تا اینجا، گرسنگی ساده را شرح میدهند: غذا نیست، بدن ذخیرهاش را مصرف میکند و با دریافت غذا بهبود مییابد. اما تحلیل بدن در بیمار سرطانی از این منطق پیروی نمیکند؛ این مهمترین جمله نوشته است.
کاشکسی سرطان طبق تعریف توافق بینالمللی، «سندرم چندعاملی مشخصشده با کاهش مداوم توده عضله اسکلتی (با یا بدون کاهش چربی) است که با حمایت تغذیه معمول کاملاً برگشتپذیر نیست و به افت پیشرونده عملکرد منجر میشود.»
مؤسسه ملی سرطان روشنتر مینویسد: «افزایش کالری، چه خوراکی و چه از راه تغذیه کامل وریدی، در توقف فرایند تحلیل ناموفق بوده است» و «کمبود انرژی بهتنهایی بیماریزایی کاشکسی را توضیح نمیدهد.» عبارت صفحه اطلاعرسانی بیمار از همه روشنتر است: «حتی با تغذیه خوب نیز ممکن است رخ دهد.»
| کاهش وزن ناخواسته در 6 ماه بیش از %5 |
| BMI کمتر از 20 kg/m² و کاهش وزن بیش از %2 |
| سارکوپنی و کاهش وزن بیش از %2 |
| مرحله | تعریف | فرصت مداخله |
|---|---|---|
| پیشکاشکسی | نشانههای متابولیک زودرس پیش از کاهش وزن آشکار؛ کاهش وزن خفیف و مشکل اشتها | درمان زودرس در این مرحله میتواند پیشرفت را کند کند |
| کاشکسی | تحلیل عضله مطابق معیارهای بالا، سختبرگشتپذیر و مؤثر بر کارکرد روزمره | محدود |
| کاشکسی مقاوم | کاهش شدید وزن و عضله، بیپاسخ به درمان؛ بیماری پیشرفته, امید زندگی کمتر از سه ماه | هدف دیگر وزن نیست، آسایش است |
بالاترین میزانها در سرطانهای گوارش فوقانی، کولورکتال و ریه دیده میشود. درصدهای جزئی بر حسب نوع تومور برای این نوشته تأیید نشدهاند. سرطان پانکراس, سرطان معده و سرطان مری در تومورهایی مانند اینها، افزون بر آن مشکل مکانیکی هم ایجاد میشود: بیمار نمیتواند بخورد، چون مسیر مسدود است. باید این دو وضعیت را جدا کرد؛ یکی با حمایت تغذیه بهتر میشود و دیگری نه.
| گرسنگی ساده | کاشکسی سرطان | |
|---|---|---|
| بافت ازدسترفته | در درجه اول چربی؛ بدن میکوشد عضله را حفظ کند | در درجه اول عضله اسکلتی؛ ممکن است کاهش چربی همراهش باشد یا نباشد |
| سوختوساز | کند میشود و وارد حالت صرفهجویی میشود | کند نمیشود؛ التهاب و اختلال متابولیک ادامه دارد |
| با دادن غذا | برمیگردد | کاملاً برنمیگردد |
| هنگام تغذیه خوب بیمار | تحلیل رخ نمیدهد | تحلیل میتواند ادامه یابد |
| مشکل اصلی | کمبود انرژی | کمبود انرژی نیست یا فقط آن نیست |
معنای عملی این جدول، شایعترین تعارض نزدیکان بیمار است. خانواده کاهش وزن را به تغذیه ناکافی نسبت میدهد و بیمار را به خوردن وادار میکند. بیمار نمیتواند بخورد و اگر هم بخورد وزن نمیگیرد. خانواده احساس گناه و بیمار فشار حس میکند و سفره هر روز میدان مبارزه میشود. اما مشکل نه بیتوجهی خانواده است و نه لجبازی بیمار ؛ مشکل وضعیت متابولیک ناشی از تومور است. توضیح روشن آن اغلب بهترین حمایت درمانی ممکن است. تغییر چشایی و عوامل دیگر بیاشتهایی را بیشتر میکنند و بعضی واقعاً اصلاحپذیرند.
آیا کاشکسی درمانپذیر است؟
پاسخ کوتاه: کاملاً نه، اما این حوزه پویاست. بررسی سه دارو کافی است.
مژسترول استات – قدیمی و گمراهکننده
| افزایش اشتها | حدود یک نفر از هر چهار بیمار |
|---|---|
| افزایش وزن | حدود یک نفر از هر دوازده بیمار |
| ماهیت وزن اضافهشده | «عمدتاً بافت چربی، نه عضله" |
| بقا | هیچ مطالعهای مزیت بقا نشان نداده است |
| کیفیت زندگی | فایده روشنی نشان داده نشده |
| خطرهای مهم | رویداد ترومبوآمبولیک؛ سرکوب محور هیپوتالاموسـهیپوفیزـآدرنال با نارسایی آدرنال |
| دوز | 160–800 mg/روز خوراکی؛ بالاتر از 800 mg فایده اضافه ندارد |
مژسترول نمونه کتابدرسی موضوع «انتخاب نقطه پایانی درست» در انکولوژی است. دارو وزن را بالا میبرد، اما وزن اضافهشده چربیاست. در حالی که تعریف کاشکسی، کاهش عضلهاست. پس دارو به جای سنجه بیماری، جانشین آسانسنج را بهتر میکند. عدد ترازو بالا میرود، اما توان بالا رفتن از پله تغییر نمیکند. وزن در کاشکسی نقطه پایانی نادرست است و این نقد درباره داروهای تازه زیر نیز باید به یاد بماند.
آنامورلین – تأییدشده در ژاپن، ردشده در اروپا
آنامورلین، داروی خوراکی انتخابی از نوع آگونیست گیرنده گرلیناست؛ با تحریک گیرنده هورمون گرسنگی افزایش اشتها را هدف میگیرد. در دو بازار بزرگ دو تصمیم مخالف گرفته شد.
| مرجع | تصمیم | جزئیات |
|---|---|---|
| ژاپن | تأیید شد | 22 ژانویه 2021 تأیید، 21 آوریل 2021 عرضه به بازار. نام تجاری Adlumiz. کاربرد: کاشکسی در سرطان ریه سلول غیرکوچک، معده، پانکراس و کولورکتال. دوز: 100 mg روزی یکبار ناشتا. |
| اروپا (EMA) | رد شد | 18 مه 2017پیشنهاد رد؛ 14 سپتامبر 2017پس از ارزیابی دوباره رد تأیید شد. دلیل: «اثر اندک بر توده بدون چربی بدن، بدون اثر اثباتشده بر قدرت گرفتن دست یا کیفیت زندگی» و ثبت ناکافی دادههای ایمنی. |
وضعیت نظارتی آمریکا و نتایج عددی مطالعات ROMANA 1–2 برای این نوشته تأیید نشد.
دلیل رد EMA دقیقاً همان نقد مژسترول در بالاست. دارو توده بدون چربی را کمی زیاد میکند، اما قدرت گرفتن دست ، یعنی آنچه واقعاً به بیمار کمک میکند، تغییر نمیکند. تصمیم مخالف دو مرجع با داده یکسان نشان میدهد توافقی درباره تعریف «موفقیت» در کاشکسی نیست. تفاوت تأیید میان کشورها که در نوشته دیگری بررسی کردیم، اکنون مثال سومی دارد.
پونسگروماب – امیدوارکنندهترین داده تازه این حوزه
پونسگروماب، GDF-15 را هدف میگیرد و پادتن مونوکلونال علیه این پروتئین است. GDF-15 مولکول ترشحشده تومور است که به مراکز اشتهای مغز پیام «غذا را قطع کن» میدهد؛ مهارش مداخله مستقیم در سازوکار کاشکسی است.
| دوز (هر 4 هفته، زیرجلدی) | افزایش وزن نسبت به دارونما | فاصله اطمینان %95 | معنادار؟ |
|---|---|---|---|
| 100 mg | %2,02 | −0,97 – 5,01 | نه (بازه شامل صفر است) |
| 200 mg | %3,48 | 0,54 – 6,42 | بله |
| 400 mg | %5,61 | 2,56 – 8,67 | بله |
187 بیمار؛ سرطان ریه سلول غیرکوچک، پانکراس یا کولورکتال و GDF-15 بالا. نتایج در 14 سپتامبر 2024 اعلام و همزمان در New England Journal of Medicineمنتشر شد. عوارض مرتبط با درمان در گروه پونسگروماب %7,7 و دارونما %8,9 بود.
تفاوت پونسگروماب با مژسترول این است که فقط وزن را نسنجید. در گروه 400 mg، اشتها و معیارهای علائم کاشکسی، فعالیت جسمی اندازهگیریشده دیجیتالی و شاخص عضله اسکلتی کمری نیز بهتر شدند. یعنی ترازو، عضله و عملکرد همه همجهت شدند؛ نتیجهای غیرمعمول در کاشکسی.
اما محدودیتها نیز روشناند: این مطالعه در فاز 2 است و مدتش 12 هفته است؛ نقطه پایانی اصلی همچنان وزن استو داده بقا وجود ندارد. انتخاب بیمار بر اساس GDF-15 بالا بوده؛ پس به افراد بدون افزایش این نشانگر تعمیمپذیر نیست. فاصله اطمینان کمترین دوز شامل صفر است. آغاز مطالعات ثبت دارو برای 2025 برنامهریزی شده بود. تا امروز پونسگروماب در هیچ کشوری تأیید نشده است و گفتن «داروی تازه کاشکسی آمده» به بیمار گمراهکننده است.
سندرم تغذیه مجدد: خطرناکترین لحظه گرسنگی پس از آن است
غذا دادن به کسی که طولانی گرسنه بوده، برخلاف تصور، ممکن است خطرناک باشد. نام آن سندرم تغذیه مجدد است؛ عوارض پزشکی ناشی از جابهجایی مایع و الکترولیت در نتیجه تغذیه مجدد تهاجمی بیمار دچار سوءتغذیه.
سازوکار: با دریافت کربوهیدرات قند خون بالا میرود و یک موج انسولین ایجاد میشود. انسولین، فسفر، پتاسیم و منیزیم را وارد سلول میکند ؛ بخشی با فسفریلاسیون گلوکز و بخشی با تحریک پمپ سدیمـپتاسیم. سطح خونی این سه عنصر سریع پایین میآید. همزمان احتباس مایع آغاز میشود. ذخایر از پیش تحلیلرفته در گرسنگی، یعنی تیامین (ویتامین B1) با سرعت گرفتن سوختوساز گلوکز سریع مصرف میشوند و کمبود آن سندرم ورنیکهـکورساکوف ایجاد میکند.
یافته مشخص این وضعیت، کاهش فسفات خون است. کاهش پتاسیم و منیزیم نیز رخ میدهد، اما فسفات پایین امضای سندرم تغذیه مجدد است. اهمیت حیاتی فسفات و پیامد کاهش آن، از ضعف عضله و بینظمی ضربان تا استئومالاسی و شکستگی را در نوشته آهن وریدی و کاهش فسفات خون مفصل بررسی کردهایم. همان الکترولیت در دو سناریوی کاملاً متفاوت به یک دلیل خطرناک میشود: چون کسی آن را بررسی نمیکند.
طبق معیار تشخیصی ASPEN، عوارض پس از آغاز دوباره کالری در پنج روز نخست رخ میدهند. گروههای در خطر: اختلال خوردن، مصرف مزمن الکل، نارسایی کلیه، سوءجذب، جراحی چاقی قبلی، افسردگی و هرکس که گرسنگی طولانی داشته است.
| از موارد زیر، یک مورد یا بیشتر | یا از موارد زیر، دو مورد یا بیشتر |
|---|---|
| BMI کمتر از 16 kg/m² | BMI کمتر از 18,5 kg/m² |
| در 3–6 ماه اخیر، کاهش ناخواسته وزن بیش از %15 | در 3–6 ماه اخیر، کاهش ناخواسته وزن بیش از %10 |
| بیش از 10 روز مصرف غذای بسیار کم یا هیچ | بیش از 5 روز مصرف غذای بسیار کم یا هیچ |
| پتاسیم، فسفات یا منیزیم پایین پیش از تغذیه | سابقه سوءمصرف الکل؛ یا مصرف انسولین، شیمیدرمانی، آنتیاسید یا داروی ادرارآور |
توجه: در آخرین ردیف ستون راست، شیمیدرمانی صریحاً آمده است. پس بیمار انکولوژی از نظر تغذیه مجدد، گروه خطر تعریفشدهای است.
توصیه مدیریتی NICE درست خلاف شهود است: آهسته شروع کنید. حمایت تغذیه با حداکثر 10 kcal/kg/روز آغاز و طی 4–7 روز تدریجاً به نیاز کامل رسانده میشود؛ در موارد حدی (BMI کمتر از 14 kg/m² یا تقریباً هیچ دریافت طی بیش از 15 روز)، 5 kcal/kg/روز. درست پیش از تغذیه و طی 10 روز اول، روزانه 200–300 mg تیامین خوراکی و ویتامینهای گروه B داده میشود. پتاسیم، فسفات و منیزیم همزمان مکمل داده میشوند. گفتن «کمی بخورد تا قوی شود» به بیمار گرسنه، خیرخواهانه اما خطرناک است ؛ تغذیه مجدد باید با نظارت پزشکی برنامهریزی شود.
تغذیه و مایعات در روزهای آخر زندگی
این دشوارترین و ضروریترین بخش نوشته است. وقتی بیمار روزهای آخر خوردن و نوشیدن را قطع میکند چه باید کرد؟ آیا مایع وریدی کمک میکند؟
بهترین شاهد موجود: مطالعه تصادفی
| تعداد بیمار | 129 (هدف 150 بود؛ به دلیل بودجه زود متوقف شد)، در 6 مرکز مراقبت پایان زندگی |
|---|---|
| گروه مداخله | روزانه 1 لیتر سرم نمکی زیرجلدی طی 4 ساعت |
| گروه کنترل | روزانه 100 mL سرم نمکی در همان مدت |
| پیامد اصلی | در روز 4، برای چهار علامت مرتبط با کمآبی (خستگی، میوکلونوس، خوابآلودگی دارویی، توهم)، تغییر امتیاز ترکیبی |
| نتیجه | −3,3 در برابر −2,8؛ p = 0,77. در روزهای 4 و 7 تفاوتی نبود. |
| پیامدهای ثانویه | در تکتک علائم، دلیریوم، کیفیت زندگی و بقای میانه تفاوتی نبود |
در دلیریوم شبانه تفاوتی به نفع آبرسانی گزارش شد؛ اما 47 نقطه پایانی ثانویه آزموده شدند و بنابراین احتمال تصادفی بودن آن بالاست. سال انتشار در منابع 2012 و 2013 متفاوت ذکر شده؛ این نوشته سالی مشخص نکرده است.
نتیجه در یک جمله: روزانه یک لیتر مایع، علائم بیمار را بهتر نکرد و عمرش را طولانی نکرد. این به معنای «مایع ندهید» نیست؛ مقایسه 1 لیتر با 100 mL بود، نه ندادن مایع. اما روشن میکند: فرض اینکه مایع وریدی در روزهای آخر آسایش میآورد اثبات نشده است.
راهنماها چه میگویند؟
راهنمای NICE برای مراقبت بزرگسالان در روزهای آخر دو توصیه روشن دارد:
- «فرد در حال مرگ را اگر میخواهد و میتواند، برای نوشیدن حمایت کنید. وجود مشکلاتی مانند دشواری بلع یا خطر آسپیراسیون را بررسی کنید.»
- «مراقبت مکرر دهان و لب به فرد در حال مرگ ارائه کنید و در صورت نیاز مدیریت خشکی دهان را در برنامه مراقبت بگنجانید.»
استاندارد کیفیت میخواهد: «آبرسانی بزرگسالان روزهای آخر روزانه ارزیابی و فواید و خطرات گزینهها مطرح شود.» دلیل دوطرفه است: «آبرسانی ناکافی میتواند علائم آزاردهنده مانند تشنگی و دلیریوم ایجاد کند»؛ در مقابل، آبرسانی مصنوعی بیش از حد، آسپیراسیون و دشواری تنفس را بهعنوان خطر همراه دارد.
باید صادق بود: در این موضوع قطعیت نیست. از یک سو مطالعه تصادفی نشان میدهد مایع دادن علائم را بهتر نکرد؛ از سوی دیگر راهنماها میپذیرند آبرسانی ناکافی میتواند تشنگی و دلیریوم ایجاد کند. به گفته نهادهای مراقبت تسکینی، درباره مایع زیرجلدی پایان زندگی، «شاهد روشنی برای طولانی کردن زندگی یا بهبود کیفیت زندگی وجود ندارد» و شروع تغذیه و آبرسانی مصنوعی «در چند روز آخر بهندرت مناسب است». رویکرد درست یک قاعده نیست، بلکه تصمیم فردی است که روزانه بازبینی و با خانواده مطرح میشود. این نوشته توصیه یکطرفه ارائه نمیکند.
«از گرسنگی میمیرد؟» – شایعترین پرسش خانوادهها
برخلاف تصور رایج، پاسخ روشن است: توقف خوردن علت مرگ نیست، پیامد آن است. بیمار به خاطر نخوردن نمیمیرد؛ چون در حال مرگ است نمیخورد.
منابع مراقبت تسکینی میگویند: «وقتی فرد در حال مرگ است، مقدار خوردن و نوشیدن مدت بقایش را تغییر نمیدهد.» درباره بیمارانی که روزهای آخر غذا نمیخواهند: «گرسنگی حس نمیکنند و غذا و نوشیدنی ممکن است آزارشان دهد.» مؤسسه ملی سرطان همین را چنین مینویسد: «افراد پایان زندگی اغلب گرسنگی چندانی ندارند و شاید غذای کمی بخواهند. جرعه آب، تکه یخ و مراقبت دهان ممکن است به حس تشنگی کمک کند.»
و مهمترین جمله: «نباید به فرد پایان زندگی بهزور غذا و مایع داد. این میتواند ناراحتی یا خفگی ایجاد کند.»
| روش | نکته |
|---|---|
| مراقبت مکرر دهان و لب | توصیه روشن راهنما؛ در برنامه مراقبت ثبت شود |
| اسپری و ژل جایگزین بزاق | با مشورت پزشک یا داروساز |
| مرطوب کردن لبها | وازلین یا ژل پایهآب |
| تکه کوچک یخ یا آبمیوه منجمد | ممکن است دهان را تازه کند |
| مایع کم با سرنگ بیسوزن یا قطرهچکان | فقط اگر فرد بتواند ببلعد |
| سوآب دهان با سر اسفنجی | توجه: نگرانی ایمنی درباره جدا شدن سر اسفنج و ایجاد خفگی گزارش شده است |
کمآبی حین درمان فعال
مشکلی بسیار شایعتر از پایان زندگی و بسیار آسانتر برای رفع وجود دارد: از دست دادن مایع هنگام شیمیدرمانی. به گفته مؤسسه ملی سرطان، «با استفراغ ممکن است کمآب شوید و الکترولیت زیادی از دست بدهید.»
دفع مایع و الکترولیت. اگر تهوع کنترل نمیشود باید به تیم درمان گفت؛ عارضهای نیست که مجبور به تحملش باشید.
در برخی درمانها سریعترین راه دفع مایع است. مدیریت اسهال را در نوشته لوپرامید بررسی کردیم.
موکوزیت با درد، خوردن و نوشیدن را مختل و چرخه معیوب ایجاد میکند.
بدطعم شدن حتی آب، دریافت مایع را کم میکند. طعم فلزی شناختهشدهترین شکل آن است.
نیاز به مایع را بالا میبرد. تب در بیمار نوتروپنیک همچنین اورژانس است.
فراموش کردن نوشیدن به دلیل بیاشتهایی و خستگی بسیار شایعتر از تصور است.
در این موارد باید با تیم درمان تماس گرفت: ناتوانی در نگه داشتن مایعات در دهان، کاهش یا تیرگی آشکار ادرار، سرگیجه هنگام برخاستن، ضربان سریع، خوابآلودگی غیرعادی یا گیجی و تب. این فهرست بر روش بالینی عمومی تکیه دارد؛ برای این نوشته فهرست «علائم هشدار» تأییدشده از یک راهنمای واحد معتبر به دست نیامد. دستور ارتباط با مرکز درمان خودتان اولویت دارد.
تفسیر آکادمی DROZDOGAN
عنوان نوشته پرسش کنجکاوانه است و محتوایش مسئله بالینی. دلیل کنار هم نگه داشتنشان این است: نزدیکان بیمار این دو پرسش را اشتباه میگیرند و نتیجه زیانباری مانند مجبور کردن عزیزشان به غذا خوردن میگیرند.
⚡ چرا مهم است
چون حس «اگر گرسنه بماند میمیرد» قوی است و در سرطان پیشرفته غلط. طبق توافق بینالمللی، کاشکسی با حمایت تغذیه معمول کاملاً برگشتپذیر نیست و سندرمی است که به گفته NCI، «حتی با تغذیه خوب هم ممکن است رخ دهد». توضیح روشن این موضوع اغلب مؤثرترین حمایت است، چون بیمار را از فشار سفره و خانواده را از احساس گناه رها میکند.
✅ نقطه قوت
در این حوزه شواهد بهتر از تصور داریم. اثر آبرسانی تزریقی روزهای آخر با مطالعه تصادفی دوسوکور و کنترلشده با دارونما آزموده شده؛ طرحی نادر و از نظر اخلاقی دشوار در مراقبت تسکینی. برای تغذیه مجدد با آستانه روشن، معیار خطر و حدود دوز وجود دارد. تعریف و مرحلهبندی کاشکسی با توافق بینالمللی مشخص است. پس ابهام از نبود داده نیست، از پیچیدگی خود مسئله میآید.
⚠️ نقطه ضعف
در درمان کاشکسی چهل سال است همان خطا را میکنیم: نقطه پایانی نادرست را میسنجیم. مژسترول وزن را بالا میبرد اما به شکل چربی؛ آنامورلین توده بدون چربی را زیاد میکند اما قدرت گرفتن دست را نه، و EMA دقیقاً به همین علت رد کرد. داده فاز 2 پونسگروماب ظاهراً این الگو را میشکند (شاخص عضله و فعالیت هم بهتر شد)، اما پیامد اصلی هنوز وزن، مدت 12 هفته، بدون داده بقاست و در هیچ کشوری تأیید نشده است. درباره آبرسانی پایان زندگی، شاهد تصادفی و عبارت راهنما کاملاً منطبق نیستند؛ باید این تنش را صادقانه گفت و به توصیه یکطرفه تبدیل نکرد.
🩺 معنای عملی
(1) در بررسی کاهش وزن، علاوه بر «چقدر» باید پرسید «از کدام بافت»؛ تحلیل عضله و چربی یکی نیستند. (2) تشخیص کاشکسی باید زود انجام شود؛ مرحله پیشکاشکسی بیشترین فرصت اثرگذاری مداخله را دارد. (3) در بیماری که طولانی کمغذا بوده، بازگشت تغذیه با 10 kcal/kg/روز آغاز میشود، فسفات، پتاسیم و منیزیم پایش و تیامین داده میشود. (4) باید مانع مکانیکی (انسداد، موکوزیت، دشواری بلع) را از کاشکسی متابولیک جدا کرد؛ اولی رفعپذیر است. (5) تصمیم آبرسانی روزهای آخر باید روزانه بازبینی و با خانواده مطرح شود؛ مراقبت دهان در هر حال انجام شود. (6) گفتن «بهزور غذا ندهید» کافی نیست؛ باید دلیل خودداری از اجبار توضیح داده شود.
❓ پرسشهای باز
مهار GDF-15 وزن و عضله را بهتر میکند؛ اما آیا بقا و عملکرد روزمره بیمار را تغییر میدهد؟ بدون داده فاز 3 بیپاسخ است. دوم: اگر کاشکسی زود شناسایی و ورزش، تغذیه و دارو با هم داده شوند، نتیجه عوض میشود یا مشکل خود تومور است؟ سوم و بحثبرانگیزترین از نظر بالینی: آیا میتوان پیشبینی کرد چه کسی در روزهای آخر از مایع سود میبرد؟ امروز معیاری برای این تمایز نداریم؛ تصمیم برای هر بیمار دوباره و دستی گرفته میشود.
نتیجه: پاسخ «انسان چقدر گرسنگی را تحمل میکند؟» ـ با آب هفتهها و بدون آن روزها ـ برای بیمار انکولوژی چیز کمی میگوید. تحلیل در سرطان نه از اتمام ذخیره، بلکه از بازنویسی سوختوساز ناشی میشود؛ پس با پر شدن بشقاب بهتر نمیشود. دو کار مفید بالینی، شناخت کاشکسی بهصورت زودهنگام و در روزهای آخر، اجبار نکردناست. شاید مهمتر از همه، گفتن روشن، مستند و قاطع این جمله به نزدیک بیمار باشد: «عزیزتان از گرسنگی نمیمیرد.» این جمله باری را برمیدارد که هیچ دارویی نمیتواند.
پرسشهای رایج
- انسان حداکثر چقدر بدون آب زنده میماند؟
- یک عدد درست نیست. «سه روز» قاعده یادآوری رایج است، اما قطعیت علمی ندارد. در گرمای شدید مدت ممکن است زیر یک روز باشد؛ پیش از بیآبی، گرمازدگی باعث مرگ میشود. در محیط خنک، محفوظ و بیحرکت موارد مستند بیش از دو هفته هست (میهاوتس، 18 روز، اما با نوشیدن آب میعان دیوار). دما، رطوبت، فعالیت، آبرسانی اولیه و اندازه بدن تعیینکنندهاند.
- با نوشیدن آب چقدر میتوان گرسنه ماند؟
- بهترین داده انسانی از اعتصاب غذاست: مدت اعتصاب ده فوتشده زندان میز در 1981، 46 تا 73 روز بود (آب و نمک میگرفتند). مدتهای بسیار کوتاهتر مانند 28–40 روز نیز گزارش شده است. زمان بر حسب ذخیره چربی اولیه، اندازه بدن و بیماری همراه بسیار فرق میکند.
- چرا بیآبی بسیار سریعتر از گرسنگی میکشد؟
- چون آب ذخیره ندارد. بدن میتواند از چربی انرژی قرض بگیرد، اما حجم خون را از هیچجا نمیتواند قرض بگیرد. دفع آب مستقیماً گردش خون را مختل، فشار را کم و خونرسانی به اندام را مسدود میکند. در گرسنگی، سوختوساز کند، کتون مصرف و عضله تا حد ممکن حفظ میشود.
- چرا بیمار سرطانی با وجود خوب خوردن وزن کم میکند؟
- این را کاشکسی سرطان مینامند. طبق تعریف بینالمللی، سندرمی چندعاملی با تحلیل عضله اسکلتی است که با حمایت تغذیه معمول کاملاً برگشتپذیر نیست. به گفته NCI، «حتی با تغذیه خوب هم رخ میدهد». پس مشکل کمخوری نیست، وضعیت متابولیک ناشی از تومور است. با این حال علل اصلاحپذیر بیاشتهایی مانند تهوع، زخم دهان، تغییر چشایی، انسداد و درد حتماً باید بررسی شوند.
- آیا دارویی برای کاشکسی هست؟
- در ترکیه و اروپا داروی اختصاصی تأییدشدهای نیست. مژسترول استات در یکچهارم بیماران اشتها را زیاد میکند، اما وزن عمدتاً چربی است و مزیت بقا نشان داده نشده. آنامورلین در ژاپن در 2021 تأیید شد، ولی آژانس دارویی اروپا در 2017 رد کرد. پادتن تازه پونسگروماب در فاز 2 نتایج امیدبخش داد اما هنوز در هیچ کشوری تأیید نشده است.
- آیا باید فوراً به فرد گرسنه طولانی غذا داد؟
- نه؛ ممکن است خطرناک باشد. سندرم تغذیه مجددبا ورود فسفر، پتاسیم و منیزیم به سلول بر اثر موج انسولین هنگام تغذیه مجدد رخ میدهد؛ مشخصه آن فسفات پایین است و عوارض در پنج روز نخستاند. NICE در افراد پرخطر آغاز تغذیه با حداکثر 10 kcal/kg/روز و تجویز تیامین را توصیه میکند. تغذیه مجدد نظارت پزشکی میخواهد.
- آیا به بیمار در حال مرگم مایع وریدی بدهند؟
- تصمیمی فردی است و نوشته توصیه یکطرفه نمیدهد. مطالعه تصادفی نشان داد روزانه 1 لیتر مایع زیرجلدی علائم و بقا را بهتر نکرد. در مقابل، راهنماها میگویند آبرسانی ناکافی تشنگی و دلیریوم و آبرسانی زیاد خطر آسپیراسیون و تنگی نفس دارد و ارزیابی روزانه وضعیت آبرسانی را میخواهند. تصمیم را با تیم درمان مطرح کنید.
- آیا عزیزم از گرسنگی میمیرد؟
- نه. توقف خوردن علت مرگ نیست، پیامد آن است. منابع مراقبت تسکینی میگویند: «وقتی فرد در حال مرگ است، مقدار خوردن و نوشیدن مدت بقایش را تغییر نمیدهد» و در روزهای آخر بیماران «گرسنه نیستند؛ غذا و نوشیدنی ممکن است آزارشان دهد». NCI صریحاً هشدار میدهد: غذا و مایع نباید اجباری داده شوند؛ ممکن است ناراحتی یا خفگی ایجاد کنند. بهترین کار مراقبت دهان، تکههای کوچک یخ و ارائه مقدار دلخواه فرد در زمان دلخواه اوست.
- زیر آوار چند روز میتوان زنده ماند؟
- در تحلیل 34 زلزله، طولانیترین گزارش قابلاعتماد 14 روزو نزدیکترین به آن 13 روز بود. در 18 زلزله با نجات پس از روز دوم، میانگین بیشینه مدت 6,8 روز بود. در زلزله مرمره 1999 زمانهای مستند 0,5 تا 6,2 روز بودند. «72 ساعت طلایی» قاعده برنامهریزی است، نه مرز زیستی.
- نخستین اقدام برای فرد نجاتیافته از آوار چیست؟
- به دلیل خطر سندرم لهشدگی، بهویژه در لهشدگی بیش از چهار ساعت، باید پیش از آزاد کردن اندام، مایع وریدی داد. با رفع فشار پتاسیم و میوگلوبین وارد گردش خون میشوند و میتوانند بینظمی ضربان و نارسایی کلیه ایجاد کنند. حدود نیمی از بیماران لهشدگی نارسایی حاد کلیه میگیرند.
واژهنامه
- کمآبی
- کاهش مایع بدن تا حد اختلال کارکرد طبیعی.
- هیپرناترمی
- افزایش سدیم خون؛ در کمآبی ناشی از دفع آب شایع است. اصلاح سریع میتواند ورم مغز ایجاد کند.
- کتوز
- تبدیل اجسام کتونی به منبع انرژی بر اثر افزایش تجزیه چربی در گرسنگی.
- کاشکسی
- سندرم چندعاملی با تحلیل عضله اسکلتی که با حمایت تغذیه معمول کاملاً برگشتپذیر نیست و به افت پیشرونده عملکرد منجر میشود.
- سارکوپنی
- کاهش توده و قدرت عضله.
- پیشکاشکسی
- دوره تغییر متابولیک زودرس پیش از کاهش وزن آشکار؛ بیشترین فرصت مداخله.
- کاشکسی مقاوم
- کاشکسی پیشرفته بیپاسخ به درمان؛ امید زندگی کمتر از سه ماه.
- سندرم تغذیه مجدد
- جابجایی مایع و الکترولیت در تغذیه سریع مجدد بیمار سوءتغذیه؛ مشخصه آن فسفات پایین است.
- تیامین (ویتامین B1)
- ویتامین فعال در سوختوساز گلوکز. کمبودش سندرم ورنیکهـکورساکوف ایجاد میکند. الکترولیت نیست.
- GDF-15
- پروتئین ترشحشده برخی تومورها که مراکز اشتهای مغز را مهار میکند؛ هدف دارویی تازه کاشکسی.
- گرلین
- هورمون ترشحشده معده و افزاینده اشتها. آنامورلین گیرنده آن را تحریک میکند.
- آبرسانی تزریقی
- تجویز مایع از راه ورید یا زیرجلدی به جای خوراکی.
- رابدومیولیز
- تخریب عضله و ورود محتویات سلول به گردش خون.
- میوگلوبینوری
- ورود میوگلوبین آزادشده از تخریب عضله به ادرار؛ ممکن است به توبول کلیه آسیب بزند.
- سندرم کمپارتمان
- افزایش فشار محفظه عضله و اختلال گردش خون؛ ممکن است فاشیوتومی لازم شود.
یادداشت شفافیت.
تأییدشدهها: مدت اعتصاب ده فوتشده زندان میز در 1981 و بازه 46–73 روز؛ تاریخ، مدت، مکملها، وزن و مشخصات انتشار روزه آنگوس باربیری؛ تاریخ، محل، مدت و دریافت آب میعان دیوار در مورد آندریاس میهاوتس؛ کشتی پون لیم، تاریخ غرق و نجات، 133 روز، آذوقه قایق و تغذیه بعدی؛ قطعی نبودن علمی «قاعده سهها»؛ گزارش مدت معمول 10–14 روز در افراد بستری با قطع غذا و آب؛ تغییر نسبت آب بدن با سن، جنس و ترکیب بدن؛ آستانه کاهش بر اساس آب کل و وزن بدن و طبقهبندی بالینی کودکان؛ ورم مغز بهعنوان عارضه اصلاح سریع، نه علامت کمآبی، و قاعده 0,5 mOsm/L در ساعت؛ تاریخ، کالری، تعداد شرکتکننده و یافته روانی آزمایش مینهسوتا؛ ارقام تحلیل بقا زیر آوار و داده مرمره 1999؛ اجزای سندرم لهشدگی، نارسایی کلیه %50، نسبتهای %3–20 و %74 و قاعده «ورید پیش از آزادسازی»؛ تعریف توافقی، معیار تشخیص و سه مرحله کاشکسی؛ عبارت NCI درباره متوقف نشدن تحلیل با کالری بیشتر؛ میزان فراوانی کاشکسی؛ داده اثر و خطر مژسترول استات؛ تاریخ تأیید ژاپن، کاربرد و دوز آنامورلین و تاریخ و دلیل رد EMA؛ تعداد بیمار، دوز، نتایج و فاصله اطمینان مطالعه فاز 2 پونسگروماب؛ سازوکار تغذیه مجدد، فسفات پایین بهعنوان مشخصه، پنجره پنجروزه ASPEN و معیار خطر و حد دوز NICE؛ طراحی، پیامدها و نتایج مطالعه تصادفی بروئرا؛ دو توصیه روزهای آخر و عبارت استاندارد کیفیت NICE؛ اطلاعرسانی خانوادگی نهادهای تسکینی و NCI؛ نگرانی ایمنی سوآب اسفنجی دهان.
تأییدنشدهها: تأیید رسمی ثبت گینس میهاوتس؛ تعداد کل اعتصابکنندگان 1981؛ تاریخ شروع اعتصاب کوین لینچ؛ درصد نجات بر حسب روز زیر آوار؛ نتایج عددی ROMANA 1–2؛ وضعیت نظارتی آنامورلین در آمریکا؛ اندازه و مدت اثر کورتیکواستروئید بر اشتها در کاشکسی (پس در متن نیامد)؛ توصیه راهنمای کاشکسی ESMO (صفحه در دسترس نبود)؛ درصد کاشکسی بر حسب تومور؛ سال دقیق انتشار بروئرا؛ فهرست «علائم هشدار» کمآبی بیمار سرطانی از یک منبع معتبر واحد؛ فهرست کردن موکوزیت، انسداد روده و هیپرکلسمی بهعنوان علل مستند کمآبی؛ دسترسی به درمان کاشکسی، حمایت تغذیه و مراقبت تسکینی در ترکیه و پوشش بازپرداخت SGK ؛ هیچ ادعایی در این موارد نشده است.
منبع نقدها: ارزیابیهای «مژسترول پیامد نادرست را بهتر میکند»، «داده پونسگروماب امیدبخش است اما فاز 2، مدت 12 هفته و مبتنی بر وزن»، «72 ساعت طلایی مرز زیستی نیست» و «تنش شاهد تصادفی و عبارت راهنما نباید توصیه یکطرفه شود»، متعلق به این نوشتهاند. اما برگشتناپذیری کاشکسی با تغذیه، دلیل رد EMA، نتیجه بروئرا و معیار NICE، عبارتهای خود منابع نقلشدهاند.
بیانیه منافع: با هیچ دارو یا تولیدکننده نامبرده در این نوشته ارتباطی نداریم.
منابع
- CAIN Archive، دانشگاه اولستر. گاهشمار اعتصاب غذای 1981. cain.ulster.ac.uk
- Stewart WK, Fleming LW. «ویژگیهای روزه درمانی موفق با مدت 382 روز.» Postgraduate Medical Journal, مارس 1973.
- Keys A, Brožek J, Henschel A, Mickelsen O, Taylor HL. زیستشناسی گرسنگی انسان. انتشارات دانشگاه مینهسوتا، 1950.
- Macintyre AG, Barbera JA, Smith ER. «بقا در گیر افتادن سازه فروریخته پس از زلزله: تحلیل زمان تا نجات.» Prehospital and Disaster Medicine, 2006.
- کالج پزشکان اورژانس آمریکا / CDC. برگه آسیب انفجار «آسیب لهشدگی و سندرم لهشدگی». acep.org
- راهنمای حرفهای Merck. «هیپرناترمی» و «کمآبی در کودکان». merckmanuals.com
- U.S. Geological Survey. «Water in You: Water and the Human Body.» (سازمان زمینشناسی آمریکا؛ «آب در شما: آب و بدن انسان»). usgs.gov
- Fearon K, Strasser F, Anker SD و همکاران. «تعریف و طبقهبندی کاشکسی سرطان: توافق بینالمللی.» Lancet Oncology 2011. (معیارها از NCI PDQ نقل شدهاند؛ متن اصلی در دسترس نبود.)
- مؤسسه ملی سرطان. PDQ «تغذیه در مراقبت سرطان»؛ نسخه متخصص سلامت و بیمار. cancer.gov
- Salacz M. «مژسترول استات برای بیاشتهاییـکاشکسی سرطان.» شبکه مراقبت تسکینی ویسکانسین، Fast Fact #100. mypcnow.org
- Ono Pharmaceutical. اعلام عرضه Adlumiz (آنامورلین هیدروکلراید)، 21 آوریل 2021. ono-pharma.com
- آژانس دارویی اروپا. رد درخواست مجوز آنامورلین (18 مه 2017) و تأیید رد پس از بازبینی (14 سپتامبر 2017).
- Pfizer. «ارائه داده مثبت مطالعه فاز 2 پونسگروماب توسط Pfizer.» اطلاعیه مطبوعاتی، 14 سپتامبر 2024. انتشار همزمان: New England Journal of Medicine، «پونسگروماب برای درمان کاشکسی سرطان.»
- StatPearls / NCBI Bookshelf. «سندرم تغذیه مجدد.» ncbi.nlm.nih.gov
- راهنمای بالینی NICE، CG32. حمایت تغذیه بزرگسالان؛ معیار خطر تغذیه مجدد و توصیه دوز. nice.org.uk
- Bruera E و همکاران. «آبرسانی تزریقی در بیماران سرطان پیشرفته: کارآزمایی تصادفی چندمرکزی، دوسوکور و کنترلشده با دارونما.» Journal of Clinical Oncology, DOI 10.1200/JCO.2012.44.6518.
- NICE NG31. «مراقبت از بزرگسالان در حال مرگ در روزهای آخر زندگی.» nice.org.uk
- NICE QS144. «مراقبت از بزرگسالان در حال مرگ در روزهای آخر زندگی»؛ عبارت کیفیت 4: آبرسانی. nice.org.uk
- Marie Curie. «خوردن و نوشیدن هنگام مرگ» و «آبرسانی و تغذیه» (برای متخصصان). mariecurie.org.uk
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.